روزنامه وطنداران

پاوګعمیں لیلیواک سه سیں سته بتات کی ای؟

اوګعماں کلی آسته ولتں اوریاتں پارال ای کی ولتں آسته اوګعماں سته لیلیواک لسته که امشیں سته شوں لسته که اسلام تعلیمات مښ ښنګره تی اڅلی ولتں کں لسته که لی وارسته پوت امشیں کں اتیوروک کتی اوښآم وارسته لی وارسته اڅلی کں برں کارکتی یاسته کودیوم پمیوک ګاله بی با . کدی کعبا لیلیواک وارکی اسه باسته اوبجیک سته څنګں تع لی ول اسه چے ایکی ولتں لیلیواک اموسته دمتال وارمښ بته کی لی لی کودیوم ای با امکیاں بلیوک ښنګیراکتی بلیوک اسانی مښ بدوی اشیلا ، اینه لیلیواک وارمی اسه کی منچی اموسته اڅلی ولتں لی وارسته اوبجیک بګانه پمم ستع لسته که کودیوم کوں بته ،ایکی مښ اموسته اڅلی ول دی لسته که عوچ کتی اوتا وارسته پوت که پمیوک ګاتی اموسته شوں جی امه وعیں کں بلیوک لی وارسته پوت اسانی مښ پمیوک ګاته ایکی مښ اجوپچوعه برﺉ واردی ایکی تں پمیوک اڅه تت .لیلیواک وارکی اسه باسته اڅلی ولتں کں بلیوک لی سکال معیں ول اسه ایکی مښ لیلیواک سه سیں کلی بتت کی !امشیں سته اڅلی ولتں لی وارسته پوت لسته که ښټاسته جی ایکی مښ په تتی اوتا وارسته کی کودیوم ای با امکیاں دی لسته که پمیوک ګاسته مښ پټیاره سته اوبجیک سته پوت بلیوک اسانی مښ سته بته کودیوم پمیوک ګالا . لیلیواک اسں لیلیواک بته کی کیوع کیوع بټه ں لسته که اموسته دمتال وارمښ کیوع کیوع ګنوا ګنوا کودیوم بلیوک آسانی مښ کولا .ایمواسلام سته دین تں لیلیواک سه سیں کلی بلیوک لی نام مښ پمیوک تعسته ای چی امکیاں سته بتات جی ابل کعسته بلیوک لی نام مښ ببدی کښه ییسته ای . اینه دی لسته که پمیوک تعسه کی !اوتا وارسته بتات جی دینی بتات لسته که پمیوک ګاسته تں کی منچی سته مجار(عمر) چوک بولا کی که نه شپه یسه ایکه سته نمونه لسته که قرانی ایات مښ لسته که پمیوک تعسته ای ، ایکی سته نمونه عیسی علیه السلام جی یحی علیه السلام اوبجیک پمیوک ته تتی امکیاں سته نبوت جی امکیاں سته بتات بګانه اینه پمیوک تعا کی !لی وارسته پوت بګانه کی کشیردعی بوسته جی سکال اولں ګوں مجارمی حتمی نه اسه کی که .آجیست کتی می ال ننوعیں قران کریم تں اصحاب الکهف سته اوتیں نشیں جی امکیاں ابل جی امکیاں سته قربانی بګانه اجوپچوعه سوره نازل کتی لیلیواک سه سیں سته ګنوا وارجی امکیاں سته بتات سوره امکیاں مښ په تتی امکیاں کودیوم کعسته بګانه پوړه بدرګں په ګتی امکیاں سته پوره جیک (قصه) لسته که ایموسته منچاں سته کرماټه تں پعواسته بیسه . اینه دی پمښټه سته نه بولا کی لی وارسته کودیوم پمیوک ګاں تں تں کی لیلیواک جی اولں ګوسته کی چراسته نه بیسته ای ایکی تع دی پولسه تی لیلیواک واراسں سته کودیوم جی بتات اچاک دی پولسه تی عبادت کعسته سکال معیں واڃمی سته ای . اینه بګانه چی لیلیواک سه سیں کلی امشیں سته کودیم بلیوک لسته که پمیوک ګاله ایکی مښ په تتی یاسته کودیوم تں لی وارسته پوت لسته که پام تں دمله کی که قران کریم امکی لیلیواک سته آړه اخلاق جی امکیاں سته کودیوم بګانه بلیوک لسته که پمیوت وعں یسته ای ، اینه بګانه بلیوک سکال اوصاف جی امکیاں سته اخلاق بګانه برں کارکره یسته ای . ۱: تقوی :قران کریم تں تقوی جی پرهیزکاری جی ډګروارتع یاسته شوں بدیوع بوسته بګانه پوت وعں تی لی وارسته پوت تں لسته که اتیوع اوبجیک کوسته تں اموسته شوں ال ننوعں سته قران کریم تں کی لی وارسته پوت ای باسته تں اتیوع وریل بولا ، سوره عبادات تع ګاتی سوره کی ورں دی کودیوم جی بتات سته بټه تں لسته که تقوی جی الله وعں ودعسته مښ اموسته شوں ښنګرالا ، کدی کعبا لیلیواک اسں تقوی کوسته لیلیواک اسں لی وارسته کودیوم کوسته امکی لی وارتع ای کی اوبجیک سته پټوروی بټه تں کی پورده واراسں تع ثواب جی لی وارسکال کتی بدوی اشی ته . ګجی لیلیواک اینه وګته باکی!ال ننوعیں راضی بولا سوره ایکی مښ په تی ببښټه (جنت) ایں کں بولا کی که سته کں ایچیل اسه کی ال ننوعیں بګانه تقوی کولا سوره لی وارمښ اموسته کودیم پمیوک ګاسته جی ایکی مښ په تتی اوتاوارسته پوت تں لسته که ابل کوسته بګانه دی برں کارکولا . اینه دی لسته که زعں سته بولا کی تقوی کی اسه باسته څنګں تع اوپچوعوکولتری اسه چی لسته که انسان بته اموسته لی وارمښ ایکی مښ بدوی اشیلا . اینه بګانه پوګعمتں لی وارسته کودیوم کوسته کی اسه باسته تقوی مښ یاسته شوں ښنګراسته اسه .

۲ـ علم جی تحصیل وابوسته: مسلمان سته لیلیواک سته ښنګریک ایکی سته علم جی قلم مښ ښنګرسته اسه ، کدی کعبا ایموسته اسلام سته دین اوجوپچوعه منچاں علم جی ایکی مښ په تتی قلم سته لی واربګانه بلیوک ښنګیراکه پوت وعں تی په دمی سته ای ایکی مښ په تتی لسته که اینه بګانه ابل کوسته بولا کی که برں کارکره یسته ای . کدی کعبا ایموسته اسلام سته دین سته څنګں تع نشتروی وی آیات چی کی ولتں لی ښواوله محمدصلی الله علیه وسلم تں وو آی تں اتکی علم جی قلم بګانه آیات ووایسته ای چی اقراء سته کلمه مښ اوکښاسته بیسه . اتکی علم جی قلم ارنګں اوعسته ای چے ایکے مښ اینه ایموتں پعواته کی اسلام سته دین تں څنګں تع سکال معیں وارلتری کی اسه با سته علم اسه . اینه دی پمښټه سته نه بولا کی علم سته بدوی اشیں ول اوجوپچوعه لیلیواک واراسں سکال امکان وااسه اینه بګانه لیلیواک سه سیں کلی اینه بټه تں لسته که برں کارکریسته ای . اینه دی لسه که زعں سته بولا کی قران کریم تں علم جی تعلیم کی اسه ایکی کودیوم منچاں تں پعواسته کی اسه باسته پیامبران اکرم علیهم السلام سته کودیوم تع ڃمه تی اینه  بګانه لسته که برں کارکریسته ای کی علم سته ښنګریک مښ ښنګرسته بولا کی که . اینه کودیوم کی !علم بدوی اشی سته علم ورں تں پعواسته کی اسه با لیلیواک اسں سکال امکان وااسه . اینه لیلیواک سه سیں سته کودیوم اسه کی لسته که علم بدوی اشی تی علمی بټه تں کی ایموسته نه اترں شترک ګرجاراسه باسته تع ایموسته مسلمان ګول وعیں لساسته بګانه ابل کتی اوتاوارسته کودیوم لسته که پمیوک ګاسته مښ برے وارسته کودیوم لسته پمیوک ګاله . لسته اینه بولاکی !ایموسته لیلیواک سه سیں کلی امشیں سته بتات تں پورجی تی لی وارکں کیوراونګله سوره ایموسته ګول تں علم نه وابوسته نه اترں تع څنګں لساله .

عدالت وګسته:

اینه بشری اوګعماں سته اوبجیک تں آړه آجیست منچی دی پیدابول ای کی امشیں سته اوتیں نشیں تں لسته آړه کودیوم کول ای چے امکی عدالت سته پوت وعاں تع برعں بوتت ، ایکی لیلیواک سته بتات جی کودیوم اسه کی امشیں سته دمتال وارمښ لسته که امکی کودیوم چے عدالت سته لے وارتں ولاتت با امکی کودیوم کوسته جی ایکے مښ په تتی اینه عدالت بګانه پڃن کوسته جی اینه بټه تں ابل کعسته کی ای با امکی ایموسته اسلام سته دین تں پیامبران علیهم السلام سته مبارزه جی ابل کی موسی علیه السلام تع اوه تی ایموسته لی ښواوله محمدصلی الله علیه وسلم اچاک دی پولسه تی کویں سته پیامبراکرم صلی الله علیه وسلم تع دی کویں یوسف علیه السلام سته ابل جی مبارزه چی عدالت بګانه اسه ایموسته قران کریم تں لسته که امکیاں سته کودیوم ایموتں وکراسته بیسته ای چی ایکے تں په ګتی لسته که لے وارسته کودیوم لسته که پمیوک ګاسته بګانه ابل کوسته بولا لیلیواک سه سیں کلی امکیاں تع امشیں کں لے وراسته پوت بدوی اشیله . اینه عدالت چمتں کوسته جے ظلم پکعه اوتی سته ایموسته څنګں انبیاء سته پلټه کودیوم اسه اینه بګانه څنګں لسته که امشیں سته بتات لسته که پمیوک بعسته ای . اینه بګانه لیلیواک سه سیں کلی امشیں سته کودیوم تں لسته که لیلیواک واراسں امشیں سته دمتال وارجی اوتاوارسته کی پوت اسه باستالسته که چمتں بوله بګانه مته نه کعاں ابل کوله اینه پوت تں سکال اونګته وتعه واردی پمیوک اڅل ای اینه بګانه دی لسته که سمعں واروابوله.

پاوګعمیں لی کودیوم بګانه ابل کوسته: لیلیواک سه سیں کلی امشیں سته لیلیواک واراسں لےکودویم لسته که پمیوک ګاسته بګانه دی ابل کوله اینه بګانه ال ننوعیں قران کریم تں اویں پلکه دی موسی علیه السلام سته ابل جےبتات بګانه چے  لیلیواک سه سیں کلی پاوګعمیں لی وارسته پوت تں بتات کتی امشیں کں مشروع جی حلال پوت تں یوواں بدوی اشی سته بګانه ابل کوله کی که . موسی علیه السلام اموسته حلال یوواں بدوی اشی سته بګانه شعیب علیه السلام سته جوک شتری کتی اتکی سته مښ دوڅ سه بوعں ویک کودیوم کتی لیلیواک سه سیں کں اینه چارووپسیاته کی امشیں اوتیں نشیں تں پاوګعمیں کودیوم لسته که ابل کوسته تع پټیارکښآں نه اله نه دی اینه بګانه امشیں سته کودیوم تں ډنګورواروا بوله.

حق کی اسه باسته اتکښآله: لیلیواک سته اوسوره لےوارکی اسه باسته حق اتکښآسته کی !حق وری قبول کوسته اسه . اینه بګانه ال ننوعیں قران کریم تں حق تں تسلیم بوسته حق ورے اتکښآسته سوره کی حق اسه باسته تں په استه بګانه اسماعیل علیه السلام سته اوبجیک سته لیلیواک واراسں سته سته قربانی جی ایکی مښ په تتی تاتسته کی پوت وعاں اسه باسته تں لسته که په استه بګانه قران کریم تں امکیاں سته کی قربانی جےلے وراسته پوت تں امکیاں سته ابل اسه باسته لسته که پمیوک تعسه . اسماعیل علیه السلام حق سته پوت تں اموسته شوں تع تیربوتی ال ننوعیں سته پوت تں قربانی بوسته کں سمعں وارکعا اینه ایموسته لیلیواک سه سیں کں دی  عبرت سته درس اسه کی!لیلیواک سه سیں سته ابل جی امکیاں سته قر بانی سته کودیوم کی اسه باسته بلیوک ال ننوعیں پمیوکومعیں وااسه اینه بګانه لسته که لیلیواک سه سیں کلی حق سته پوت اتکښاسته بګانه سمعں واربوله اینه پوت تں کوتع پټیاره نه اوتیله.

منچاں پمیوکو لے اخلاق وابوسته:

لیلیواک سه سیں سته څنګں تع لے کودیوم کی اسه باسته امکیاں لی اخلاق وابوسته اسه .  چی اسلام سته پوت وعاں تع اتیوع امشیں سته اخلاق لسته که اوجوته تتی امشیں سته کی کودیوم کوسته ای با سته تں ال ننوعیں سته پوت وعاں لسته که پمیوک ته تتی امشیں سته اخلاق ښټاسته بګانه لسته که ابل کوله . اینه بګانه ال ننوعیں قران کریم تں لقمان علیه السلام سته وری پښں (نصیحت)چے اموسته پترس تں کوتاسی ایموسته لیلیواک  سه سیں کں امشیںسته اوتیں نشیں تں لےاخلاق جے لے اوتیں نشیں سته بټه تں امشیں سته کودیوم لسته که  کوسته بګانه پوت وعں تی لے اخلاق جی لے اوتیں مښ په تتی آړه امکی ډګروارسته پوت ښټاله لتری ای باسته تع بدیوع بوسته بګانه دی لست که برں کارکراته اینه بګانه دی ډګراخلاق تع بدیوع بوسته بګانه پوت وعاں ته چے امکیی پاوګعمیں ډګرڃمے  سته ای اوته کبر جی ال واراسه سوره سوره دیوبولی ډګروارکی اسه باسته ورں یاتع لوکه ڃماسته امنی دیوډګروارتع بدیوع بوسته بګانه څنګں لسته که شنګاته.

امربالمعروف جے نهی عن المنکر:

اومسلمان سته څنګں تع لے لے کودیوم تع چی ال ننوعیں دی راضی بوته ایکی مښ پاوګعمیں دی لے وارسته پوت ښټاں اتت سته لے کودیوم تں پارمنچاں ولاسته سوره ډګروارتع امکیاں بدیوع کوسته چی ایکی مښ مسلمان ګول وعیں پمیج اوښآم وارجی اوتا وارسته کودیوم بګانه لسته ابل کوسته اسه .

ایموسته اسلام سته دین تں ایکی کودیوم بلیوک لسته که برں کارکره تی اینه لیلیواک سه سیں تں اینه بګانه برں کارکراته کی لیلیواک سه سیں کلی امشیں سته دمتال وارمښ بتت کی لےوارسته اوتیں نشیں تں  ایکی امربالمعروف جے نهی عن المنکرتع لسته که کودیوم اونګں اوګمعاں پمیج اوتاوارجی بعاوارسته فضاء وعشاسته بګانه لسته که ابل کوله کی که په دمں تی اوتا وارسته پوت لسته که پمیوک تته چی لیلیواک سه سیں کلی امشیں سته دمتال وارسته پوت لسته که پمیوک ګاله کی که.

دموک وعیں ګوښع عبدالرزاق

 

ممکن است شما دوست داشته باشید