روزنامه وطنداران

نورستان ولایت معرفی کوں بګانه

ایموسته نورستان ګول امکی ولایت تع اسه کی مرکزتع بلیوک بدیوع ایکه مښ په تتی کی کتګوری تں دی تره بولی درجے سته ولایت تع اسه چه ایکه مښ ایکه ولایت امکی شرقی جے سواوعنڅلی بټه تں څنګں تع بد یوع جے بد رګں ولایت تع اسه اینه ولایت سته ساحه اوجوپچوعه کی اسه باسته  ۵۰۰۰مربع میل اسه ،شرق پارچترال مښ ،جنوب پارکونړولایت ،غرب پارپنجشیر جے شمال پاره بدخشان مښ ویں ګټں ګوسته ای .نورستان ولایت بلیوک سکال داجے الی الی نع څا وی اسه ،امکی نع څاتں تتی ایکه ولایت سته کی ګول ای با اوسوره تع بدیوع جے بدرګں ای ایکه مښ امکی الی الی داتں تتی ایکه ولایت اتوں ستع سوره تں اتں تں زواربلیوک ګنواکودویوم اسه چه اسانی اوسوره تں پعاں بله ،اینه دی نه پښټه سته بولا کی نورستان ګول کویں ستع اچاک دی پولسه تی ګول تں کی ولتں ۱۳۴۳تں اساسی قانون ایپی تں سته تں ایموسته ګول تں وڅاښو ولایت تں بټه بیسی سته تں نورستان ولایت تں اپه ټی ته کونړمښ سوره پټی دی لغمان ولایت مښ بټه کعیسی .دری ولتں سته ولتں سیاسی تقاضامښ ایکی ډاکټرنجیب الله سته ولتں کیوعں په ګه تی نورستان سته نام مښ نام تسته بی . اینه مښ ګول سته جغرافیه تں کیوعں  ولایت سته حیثیت مښ زعسته بی . امکی الی الی داتں چے ایکه ولایت سته منچی بدخشان پارتیربوتی ال ای امکیی بحرسته سطحه تع ۱۵۰۰فیټ اولعں ای، اینه تں تتی امکی داتں اسانی مښ پولسه سته بلیوک مشکل اسه اما ایموسته نورستان اوګعماں کلی امکی دادی بلیوک مجبوریت مښ واوکښا تت .امکی پوت چه نورستان اوسوره مښ ګټل ای عموما زوار اوچپوزسته تں بند بول ای ایکے مښ ایکی ولایت سته منچی بلیوک شوش وارمښ یاسته واس واوکښآتت . نورستان سته ګول طبیعییت تں بلیوک ښنګیره یی جے بلیوک نینیلی ګول تع اسه چه ایکه بګانه می الی الی کناں سته زیول جے بن ﺉ ایکه ولایت تں بلیوک سکال ای ،بلیوک ډګرښګین بول وری ته اینه اسه کی ایکه ولایت سته امکی ال ال بن چه ایموسته ګول تں ال اره وارتع اسی. امکی اینه دری ولتں کله تں تتی ایموسته ګول تں لسته که ښی درنه بیسته تں تتی بره پیوه ګول سته دوی ویں مښ چے کیوع کیوع ګول سته استخبارات دی اینه بټه تں دوی واای. امکی ال ال بڼ کی ای با امکی عوکنا، پټو، بادام زیتون جے ورں دی کیوع کیوع کژوڃ ایکه نورستان ګول تں وعسته بوتت اینه بګانه ایکه ګول تں امکی کناں سته اره واربلیوک سکال ای مګربلیوک ډګرښګین بول مښ ایموسته امکی اره وارچےایموسته ګول سته دی ښنګریک اسی آړه شتعاں پارستع بلیوک بی رحمی مښ پټه تی ایموسته ګول تع برعه بلیوک ویں معیں مښ وعچ کوسته به چه ایکه مښ اراله ته ایموسته ګول تںامتره وارسکال با سوررال دی ایکه کودیوم تں تتی ایموسته ګول تں امکی اره وارکی اسیه با امکی بلیوک ارزان جے ورں دی بلیوک اره وارایکه کله تں تتی پمیج ستع ګوه ایموسته ګول سته کی ښنګیراوارتں دی بلیوک توان پعیا .ایموسته ګول نورستان بګانه بدشره بلیوک منچاں امشیں سته تحقیق کعسته ای امکی تادبعاں سته اوتیں نشیں بګانه بلیوک کتاب ستوری سته ای ایکه مښ په تتی بلیوک ورں دی کی ایکه ګول سته منچاں سته چارجے اوتیں نشیں ای با امکی لسته که امشیں سته قلم پکعواعسته ای ایکه مښ په تتی بلیوک سکال معلومات ایکه ولایت سته منچاں بګانه سوره بدشره منچاں تں پمیوک تعسته ای . اودی امکی کتاب ایموسته نورستانی ګول وعیں بګانه ستوراله تع سرادل سټین اسه چه ایکه اموسته کتاب ایشاء سته الزامات پنام اسه اتکی ایکه ستوراته ۱۱بولی میلادی قرن تں کی ولتں ایکه ګول کافرستان سته نام مښ نام تسته بیسی کی ولتں تیمور۸۰۰بولی هجری تں ایکه ولایت اتوزسته بګانه هند ستع ایا ایکه اندراب پارستع ایکه ولایت تں اتوزیا اتکی ایکه اموسته سعیں مښ نوټی بوتی پلنګیاں ،ایکه اتکی اتوزسته اصلی علت دی اینه اسی کی ایکه بدنشیں سته منچاں تں امکی نورستانی چه ژی سنه منا واں سته نام مښ زعسته بوته سی امکی بدنشیں اتوزسته تں تتی امکیاں تع پنسوع پعیسی امکیاں تیمورلنګ تں اینه عریضه کعا کی امکی کافرستان منچی ایموسته ګول وعیں اتوز سته مښ ایموسته لتری جے ښی سته توانی مښ میوکه میوک کوتت کی که .تیمورامکیاں سته وریک بول بوتی ایموسته نورستانی اوګعماں تں اتوزیا چه ایکه مښ سته سته سعیں ایکه ولایت تں بلیوک نوټی بوں وارچه سکال بګعیں سعیں دی سته سته اتکی بجعتں ګوه مجبوربا ایکه نورستان نع څاتع کیوراونګں تی اتکی ستع نوکسیا ایکه مښ ایکه نورستانی اوګعماں تں دوی پڅوعبوں نه بییا . تیمورایکه کتاں بدنشیں چه اینه وام تں ایکه کلم دره تں اموسته کتیبه تں یادګارشکل تں ستوره تی اتکی ستع پټیاره کښاں ګوا ایکه مښ ایکه ستوری شترک دی ایکه کلم جای تں وعسته بوته چه کویں ستع نورستانی اوګعماں سته تاریخ لسته که پوعوانه کوته .ایکه اتکی ستع پټیاره کښآں ګتی لغمان ولایت تں تورں اوقلعه دی ایپه یسه چه تیمورسته قلعه اسه کی که زعسته بوته .بابردی تزک بابری تں دی نورستان ببدی کښه یسه کی امکی کافرستان سته منچی آړه امشیں سته شراب سته چنوک دی پتاس تع سته ای . اګرچه الفنستون دی ۱۸۰۹بولی سه تں ماسن ۱۸۲۶ سوره بهدولف ۱۸۸۰بولی سه تں بلیوک جالب معلومات دی امکیاں پوعوانه کعسته ای ،اما څنګ تع پنوی ګجی اورپای ایکه ګول تں ال اسه باسته اموسته اوچوتں ۱۸۸۵بولی سه تں ایکه نورستان ګول تں ګوسه ایکه دیګعں کی ایکه لوکهارټ نام واسه ایکه دی امکی سوراں تع نسبتات موثق معلومات نورستانی اوګعماں بګانه پوعوانه کعسته ای ایکه تع دی پولسه تی رابرټسن دی نشتروی ویں کی ۱۸۸۵بولی سه تں کی ایکه بدنشیں ایکه اوچوکعسیا باسته دی ایکه انګلستان سته جغرافیه بټه تں انجمن سته څادام دی اسی ایکه ۱۸۹۰بولی سته تں نورستان پاراوچوکعسه ایکه اموسته اوچوتں اتکی اسه تع دی پولسه تی نورستان ګول ووپسی نسه . ایکه دیګعں امکی نورستانی ګول وعیں هند آریاسته نسل کی که پوعوانه کوته ایکه دیګع امکی ۱۱بولی میلادی قرن تں اسلام تع مکه تی ایکه الی الی داتں اتیوع ووپسی تی بیسته ای ایکه بدنشیں لسته که اسانی پعاں نه بسته تں تتی امکی اینه تں دوی پڅوعبیسته ای چه امکیاں تں کچی اتوزله ایکه مښ امکی اتکی ووپسیل منچاں تع کړوابوتی ایکه ګول امکیاں وه تیسه ایکه مښ امکی اتکی اوسوره مښ ګټں ګوسته ای . امکی کویں سته نورستانی تعشترک پعسیں ای کوتت چه شترک دی ایکه ګول تں اوبجیک کوتت . نورستان کویں کیوع کیوع نام مښ نام تسته بیسه کی بلورجے بلورستان کدی کافرستان نام مښ زعسته بیسه .ننګرهارتع ګاتی چترال تع دی پولسه تی ګلګت جے بلتستان چه کشمیروعں قلمروتں امکیاں سته حاکمیت اسی یاچاکں امکیاں تع مسلمان بوتی کښعں کښعں بوم اڅتی امیرعبدالرحمان ولتں امکی دولت پارستع کاټ مښ سپه سالارغلام حید چرخی سته قومندانی چه امیرعبدالرحمان خان پآرستع پرماسته بیسی ایکه اسه بوعں ویک کله تی پټوریک آړه معاهده مښ ایموسته نورستانی ګول وعیں اسلام سته دین تں اتوایه. نیں با  ایکه نورستان ګول چه کافرستان سته نام مښ زعسته بوڅی، ایکه ګول سته منچی مسلمان کعه ایکه مښ ایکه کافرستان دی نورستان سته نام مښ نام تسته بی. ایکه نورستان سته منچاں مسلمان بوں سه ۱۸۹۶بولی میلادی سه تں اسه ایکه مښ امکی نورستان سته منچی عصری تمدن جے اوریا وارمښ عمه به .یاد داشت :

ایکه ولایت تں کی ولتں منچی مسلمان بی تں  بلیوک بلیوک تاریخی منچی دی ایکه بدنشں ستع پمیوک ایه کی امکیاں تع جنرال خسروخان چه ایکه بکښټه کاربا امکی انګلیس پکعه اوتی سته دوښ وارمښ بالاحصاردارتں پسه تی شهید کعا . ایکه پټاره فراموزخان دی کی امیرشیرعلی سته ولتں الی قومندان اسی ،امکیاں پټیاره انګلیس مښ کله تں جنرال مبارک شاه خان جے نایب سالارعبدالوکیل خان دی امان الله غازی خان سته ولتں بلیوک دمتال وارمښ ایموسته ګول تں بلیوک کودیوم  کعسته ای اینه بګانه شترک کابل شهر تں دهمزنګ سته تره پوت ډبلی تں عبدالوکیل خان نورستان پنام الی کوندریک دی ایپاسته بیسه ، آجست کتی می مبارک شاه خان سته نام تں پکیتاولایت تں اله پآرک (باغ) دی ایپاسته بیسه .

 نورستان ګول وعیں سته ښی ګعیں اینه دری ولتں کاربا شترک تع ښوسه کویں سته اټکل تں ایک ولایت سته منچاں سته نفوس ۱۵۱۴۰۳تں ای کوتت مګرلسته که اوش کعبا ایکه تں چی پریک ایکه ولایت سته منچاں سته نفوس اسه ایکه ولایت تں یاسته کودیوم تں مصروف ای.نورستان ولایت اینه درے ولتں کیوعں مستقل مګرتره بولی درجه سته ولایت اسه ایکه ولایت سوت واحد اداری وی اسه ایکه ولایت سته مرکزدی  پعسیں ګل (پارون) پرسونیا شهراسه.

اموسته ښنګریک امو مښ وای اسه اینه تں تتی ایکی ولات شترک ا ایموسته ګول تں بلیوک نام مښ زعں سته بولی اسه.ایموسته نورستانی ګول وعیں بلیوک کویں ستعں مرکزی حکومت مښ چه ګجی سته مشروع حکومت بیتں امکیاں مښ اوتی تی امتره  سه سیں په تیاسته جے ایکه مښ په تتی ګول تں اوښام وارپمیوک اڅله بګانه بلیوک سکال قربانی پعه تی ګول تں ایموسته نورستانی ګول وعیں کں کوموپلوګاتی اوبجیک کوسته  کں دی لسته که پوت ښټه تی لی نام ایموسته ګول وعیں کں ووپسی سه. شترک اینه ایموسته کودیوم اسه کی امکی کویں سته نورستانی ګول وعیں سته کی لی وارسته بتات کتی ایموسته لی نام کی اسه با سته لسته که اته دمله ایکه پوت قربانی وګته چه ایموسته ګول وعیں اینه تں بل ای چه لسته که دویی پڅوع بوں مښ یاسته بتات پمیوک ګاله .

سون سرمولف سون ارا (سلیمان) نورستانی تں پلنګاں له ګوښع عبدالرزاق

 

ممکن است شما دوست داشته باشید