روزنامه وطنداران

نورستانی ګول وعیں کویں سنه مناں(لباس) امچیں چاربګانه

سنه مناںں ال ننوعیں سته ګنوا نعمت تع ای، اینه بګانه می ال ننوعیں اموسته ګنواکتاب قران کریم تں اینه بګانه بلیوک ښنګیراکتی ایموتں وکراته : (ای آدم سته پتراں سه ! ښټل تں شاکں سنا مناں وواوعسته ای چی ایکے مښ یاسته جریک ټکاتعں ایکے مښ په تتی ښنګریک سته سنامناںں دی پیداکعسته ای . تقوی سته سنه مناں ایکی څنګں تع لسه .) اینه تع اینه وری نوکسته کی !سنامناںں ایموسته بشری اوګعماں سته ښنګریک اسه . اینه دی لسته که زعں سته بولا کی اینه دشیرتں کیوع کیوع دنش کیوع کیوع تات بعاں کلےیاسته کیوع کیوع چارجے اوتیں نشیں وا ای امکی امشیں سته اوبجیک تں کیوع کیوع چارتع چی منچی وا ای یوسته جی پی سته مښ په تتی امچی سته سنا مناں(لباس) دی ای . لباس دی لسته که اوش کعبا کیوع کیوع تات بعاں یاسته یاست دنش تں کیوع کیوع ای . ایموسته نورستانی ګول وعیں دی بدشره سته سوره منچاں چارں امشیں سته کیوع کیوع بټه تں کیوع کیوع چار(فرهنګ ) جے اوتیں نشیں وا ای چی امکیاں تع سنامناں دی ایموسته نورستانی ګول وعیں سته سوره بدشره سته منچاں تع کیوعسته بول اسی . ایموسته نورستانی ګول وعیں بلیوک کویں ستع امشیں سته کیوع کیوع سنامناں تں تتی لسته که زعں سته بول اسی چی بدرګں ستع منچی زعں له اسی چی ایکی نورستانی لیلیواک اسه کی که. لسته که اوش کعبا ایموسته کویں سته نورستانی دیوبټه تں بټه بول اسی کشیرجے ژی سنامناں امچیلاں تں بټه بول اسی. اوجوپچوعه ایموسته نورستانی ګول وعیں سنا مناں امچی سته تں تره قسم سنامناں امچیل اسی .

کودیوم سته سنامناں:

ایموسته نورستانی ګول وعیں کویں ستع کیوع کیوع بټه تں چیره یی وا ر وا اسی چی امکیاں تع سنامناں امچی سته تں دی اسی .ایموسته نورستانی ګول وعیں سته سنامناں چے کودیوم کوں ولتں امچیل اسی امکی اوجوپچوعه ایموسته نورستانی جکوعاں پارستع زوارپاشپریک نشتی ایپال اسی ، امکی سنا مناں اوجوپچوعه وروک(پشم) تع ایپاسته بول اسی . کودیوم سته سنا مناں اوجوپچوعه پته وا (پاپیچ ) اښښاں  امچیل اسی چی زاں تں پعال اسی اتکی ستع دی اولعں سکنجی بول اسی سته امچیل اسی . چی اوجوپچوعه ښاعا سته چام تع ایپه یسته ای بول اسی ،سوره زوارایموسته نورستانی ګول وعیں بزعں (جوراب) چے ښاعاں سته ژوو تع ایپه یسته بول اسی امچیل اسی .چے امکیاں مښ په تتی چام وڅا بول اسی چی امکی چام تع ایپه یسته بول اسی .

سوره چام سته سنا بول اسی چے ستع مښ په تتی اویی کټا نیوتعسته بول اسی . سوره ایموسته نورستانی ګول وعیں کویں کوع پښه یی تل بیبا اوجوپچوعه شوکا کوع (پکول) پښه یی تل اسی ، ایموسته کویں سته نورستانی ګول وعیں امشیں سته کودیوم سته سنا مناں مښ په تتی وزاں (تبر) دی وا بول اسی چے چی اوجوپچوعه شلماچ تں سکال بول اسی سوره منچی دی امشیں سته چمترں تع وریال اسی چی کوو دی امشیں سته حفاظت جی امشیں شوں یوښ کوښ تع لساسته بګانه سته تع کودیوم اونګل اسی ، ایکی مښ په تتی اګال تں ژله نه بولا کی که اښښاں سته اپټی سته تں ووتله اسی ،ایموسته ګول وعیں کویں کودیوم کوله جے شلماچ ښاعاں ونجی اشیل بیبا سته مښ په تتی شال زوارسته انګوں کوسته ښه ییں پټه سته تں ایکی وزاں تع کودیوم اونګں ل اسی . ایموسته نورستانی ګول وعیں کویں امشیں سته سنا مناں لسته که اته دمسته جے نوښټاں سیوم نه بوله کی که چام سنا مناںامچیل اسی ، امکی سنا مښ ایموسته نورستانی ګول وعیں زوارسته شیله سوره وزدار سته تاپ تع یاسته شوں لسته که بدیوع نچاله اسی چی امکی اوجوپچوعه طبیعیی شکل تں امکیاں امشیں کں اپیاله اسی،سوره امکیاں مښ په تتی ده و (چوب) اوله بیبا دی بلیوک اسانی بول اسی .

کله سته سنا مناں :اښښاں (نیکر) چے پنویی کودیوم سته سنامناںں تں سته بګانه وله یاسمیش .امکیاں وزدارجے وسوت تاپ ولتں وامچیل اسی ایکے مښ په تتی چم پلناں ( چموس) ورمنچی اینه نام مښ زعں ل ای . ایکی سکنجی بجایی بزی امچیل اسی ایی بزی دی ښاعاں سته ژوو تع ایپاسته بول اسی ، ایکی بزی دی کی اسه باسته دوشته ( آستین) وا بول اسی چی دوشتاں تں جی عوم تں آړه ښنګیرا رنګ سته پچی چیں مښ ایپه سته بول اسی ، سته دی آریکیں پعو (کمر) تں په تتی کټال لشی سته بول اسی ، ایموسته نورستانی ګول وعیں ولتں کله تں ال بیبا ترواچ جے ایکےمښ په تتی دورں کان دی وا بول کان ووتسته بګانه کان ووتسته بګانه  شتار اسل  اسی ( پشت میکردند ) ایکی شتار بخاری نل پوریک ویشتع بول اسی چی اتکی سکال کتی کان تیل اسی . امکیاں مښ په تتی وزاں دی ایموسته نورستانی ګول وعیں اراله په تتی سوره موڼویی دی امشیں مښ پلنګاله اسی . وزدار ایموسته ګول وعیں امشیں کں کله کں چیره یی کوع چی شوکاع کوع بامریک چی شترک آړه عکسری کوع بامریک پښه یی  تل اسی . سوره انګوں پښچاسته بګانه ده (یک نوع ګیاه ) اسه ستاسته چیک اوچره تی ستا پښچاسته بګانه کودیوم انګں نڅاسته وآټ دی وا بول اسی چی کی ولتں انګوں پښچاسته بیباسته تع کودیوم اونګںل اسی . امکی ولتں کله تں ال بیبا تره واس کں بوتاردی امشیں مښ ولوکښه تی ال اسی چی امکی دی سنا کتی امشیں مښ اونګته سته بول اسی .

په موں سنا مناں:

ایموسته نورستانی ګول وعیں کویں په موں اتوسنامناں کی !کودیوم جے کله تں نه اله بیبا سته ولتں اښښاں جے درګعں بزی سوره چمپلناں امچیل اسی سوره جکوع دی اښښآں جی سوره آړه کرباس نام وا ټیکه تع ایپه یی سنامناںں امچیل اسی سورپکیورامچیں اجوپچوعه کویں لے وعسته نه بول اسی جکوعاں سته پکیورامچیں په یی زار جے چام وڅا سوره بزعں (جوراب) دی زں ښه یی تں پعاله امچیل اسی پرمع ستوک پښه یی اشیں بول اسی سته آړه آړه جکوعاں کلےاوجوپچوعه پوړی سنا مناںں امچیل اسی . سوره جکوع آړه ښنګیره یی نوشتں (کمربند) لشیله اسی. درو (موی های سر) آړه لوکی لمعیں ډون مښ پوګاتی ګټله اسی چے امکی په تع ګجی وشیک بول اسی چی امکی درو اوته کعسته بامریک پاچیں ال اسی . عدارپښولےبیبا پوچ پښے یی اشی تی پښولی اسی، نورستانی جکوع اوجوپچوعه چیمه سته انګښټیں لیشیلی اسی سوره سون سته کدی اری سته ګع (ګردن بند) دی لشیلی اسی، سوره جکوع دی امشیں سته دویی جی نسکارتں ژی تلیک (خال) نه بیبا آړه ژی تلیک بامریک ایپال اسی .

امنی کی سنه مناںں اسیه با امکی اوجوپچوعه عادی منچاں سته بول ا سی . سوره ایموسته نورستانی ګول وعیں تں کویں آړه امکی منچی چے سکال نام وا بول اسی سوره امشیں سته اوتیں نشیں بلیوک لے  نام مښ زعسته بول اسی امکی امشیں سته چیره یی سنا مناں وابول اسی . ایموسته نورستانی ګول وعیں پاوګعمیں منچی کیوع کیوع القاب مښ زعسته بول اسی .

آړه دیوسار وا بول اسی آړه سوره دی تره ساروا  آړه دی اسار وا سوره آړه دی پیس سار وا امکیاں مښ په تتی آړه اسه ری دی بول اسی کی امکیاں کی سارنه پعل اسی .

امکی اوتا جے دمتال منچی دی امشیں سته مراتب وابو ل اسی ، یاسته یاسته القاب مښ امکی زعسته بول اسی ، آړه شوره ماچ ، اړه دی لے ماچ ، اوتا ماچ می ماچ نام مښ زعں سته بول اسی امکی امشیں سته کیوع سنا مناں وا بول اسی کچی سوره امکیاں سنا مناں یارامچی سته حق نه وابول اسی.

کوآجست سنا مناں امچی سته بیبا امکی القاب نه وا بیبا سته ډن (جریمه)کول اسی اچاک دی مصلحت اوش کتی  اینه لتری ویں تعں اتیویع پلنګں له نه اسه ویشی با سته جیعله اسی. ایموسته نورستانی ګول وعیں امکی امشیں سته کویں سته چارمښ اوبجیک کتی اوه تی اسلام سته دین پعاں وعیک آمکی امشیں سته چیره یی وارامشیں وا بول اسی ، کﺉ ولتں اسلام سته دین پعی تں ایموسته آړه آمکی چا ر کی دیوسا ر وابوسته جی آړاں اسری بوسته کی اسیه با پمیج ستع ګوه سوره پاوګعمیں څنګں مسلمان امشیں سته پنڅله جے په اله مښ ارنګں اوبجیک کتی یاسته اوتیں نشیں سته کودیوم لسته که ښټه یا .

اینه بګانه ال ننوعیں تع شکورکوتمیش کی ایموسته نورستانی ګول وعیں کلی کویں سته آسته اندره وارتع چی وا اسی لسه تی لے وارسته پوت تں پارکں پمیوک اله کعسته ای. محمدصفروکیل غزری ست کتاب(نورستان) ستع

دموک وعیں گوښع عبدالرزاق

 

ممکن است شما دوست داشته باشید