روزنامه وطنداران

نورستانی ګول وعیں معرفی کوں بګانه

سکال بګعیں نورستان (کافرستان) سته کویں سته منچی  اینه پتیان وا ای کی نورستانی سه سیں کلی امشیں سته نسب کی اسه باسته ګاتی سکندر تں پعوال اسی. ډاکټرمارټین فوګیټ اموست کتاب تں ستوراته :

نورستانی ګول وعیں آړه امشیں سته چیره ی وارتں تتی چی وا ای کی خرما یا رښی ژو (موی سر) سوره کشیری اچیں درګعں درګعں کاع بوسته امشیں سته چیره یی وارجے لی زعیک وارواای چی اینه مښ امکی لسته که زعں سته بوتت کی امکی آریایی ای کی که .

امکی هندوستان آندو اریایی مښ بلیوک اچاک نسل تں کیوع واروای ای (کافرستان ،ص ۵۹،۷۲،۶۳ قلمی ستوری (نسخه) اینه وری اتکی اوعسه کی امکی چترال سته کلیش اوجوپچوعه امکی نورستانی اریایی مښ ګټں ګوسته ای کی که .کی کتی پنوی اینه وری شاتں پمیوک تعا با کی ولتں چترال سته انیاراتکیارسته منچی یاچاکں مسلمان بوم ګتی سوره امکی اتکی سته ووپسی نسته ګجے سته اسیه با امکی کافرستان سته نام مښ آسته پیال ووپسینه.

فرهنګی ګټں ګوں:کلیښ منچاں ست کی دین آسته دین اسه کی کویں مسلمان نه باں نورستان سته منچاں سته کی دین اسیا با امکی دی امشیں سته تات واں امکی آریایی تع ڃمال ای امکی امشیں سته معاربولاں (معبودان) کی بوتت با قربانی کتی راضی کوسته ابل کول اسی،کیوع کیوع اویج بی کودیوم تں امکیاں تع دوی سناں شتان کول اسی،کویں نورستانی جے سوره اکی کلیښ اینه پتیان وا ای کی امشیں سته معار (خدای) اوشوب تں نشتی کووبادی پلنګں له اسه کی که چی ایکےعقیده می امکی کویں سته اریایی وا اسی. آریایی دی امکی قربانی کودیووم امشیں سته معارتں توں بوسته جے سته پارستع لی زعں سته سبب ڃمال اسی چی  .

کویں بلخ ولایت تں دی چی اتکی اریاییں سته کویں سته ووپسیں تاں اسه، اتکی دی کی ولتں امشیں سته خدایان سته عبادت کول بیبا قربانی کول اسی ، ایکےقربانی کوسته امشیں ته لتری سکال بوسته جے ایکےایو جے برکت مښ لتری  لونګں سته ڃمال اسی امکی کودیوم اوجوپچوعه کی ولتں کووکله بیبا اتکی دوی پڅوعوسته بګانه کول اسی. نورستانی ګول وعیں سته امکی کویں کپروار اسں سته آړه دی امکی معیں واچارتع اینه اسی کی امکی (تازه سمیع الله ، فرهنګ زبان نورستانی (کلښه الا) ج ۱،۱۲۶میوک)  سوره ایکےقربانی کی اسه با سته کویں سته چترال سته منچاں سته دی ایکےچاراسی چی امشیں سته کودیوم تں کی ولتں عبادت کول بیتں قربانی کول اسی ایکےامشیںسته معار سته رضایت جے ښاتسته سبب ڃمال اسی .امشیں سته معبود بګانه ښآعاں (ګښ ) قربانی کول اسی ،(تازه ادبیات شفاهی نورستانی ،تره بولی چاپ ،۳۹۹بولی میوک ، /معتمدی ،  میوک۶۶،۱۰۵) اودی سه سی کی کویں سته نورستانی جے شترک سته امکی چترال سته کلیښ سه سیں کلی اینه پتیان وا ای کی یاسته چوع پنورں اوبجےک تں ایکےقربانی تں تتی لی وارپمیوک اڅل ای کی که .

امکی امشیں سته معبود لسته که راضی کوسته بګانه آړه کناں لوښسته ایکےمښ په تتی عطرجے ښنګیراګون مښ په تتی قربانی کوسته امکی اودیو سه سیں سته کودیوم تع  اسه ، امکی قربانی کوں لتری پمیوک اوه تی امکیاں امشیں سته مذهبی ښی واوستوک پارستع کنه موںتں قربانی کوسته سوره ایکےمښ په تتی آړه څادی لوښه سته کی کودیوم ای  با امکی کلیښ تں شترک دی اینه چار اسه ، سوره امکی قربانی کعه ښآعاں سته لویی یوسته جے ایکےمښ په تتی سته لویی وینی کتی ارنګں یوسته دی ایموسته دی کویں سته نورستانیں سته چاراسه چی شترک دی امکی کلښ دی شترک دی ایکےکودیوم کول ای ،اودی آسته کویں نورستانی سته چارچی قربانی کعبا سته قربانی کعسته سته لوی ګاتی امشیں سته موټه (بت) تں پعں اتلاسته کی اسه باسته مښ ګجے ویشل اسی کی امشیں سته کی اوتا موټه ای با مکی شته به سته سوره اوبال دی ټوک به ایکےمښ په تتی چوع پنورں اوبجےک تں لی وارسته پوت ښټاں ګیی کی که پتیان وا بول اسی. (تازه ،ریشه های تاریخی وفرهنګی نورستان ۲۵۸میوک).اینه وری دی پمښټه سته نه بولا کی!ایموسته نورستانی ګول وعیں کوی دی امکی موټاں(بت) سته عبادت نه کعسه نه دی امکی بت تں  ښے وییع کتی اوبجیک کعسه،شترک آړه امکی بت وعں تی منچی ګجی ویشی تت کی!ایموسته نورستانی ګول وعیں امکی موټاں سته عبادت کول بسله کی که.ایموسته نورستانی ګول وعیں بلیوک کویں ستعں منچاں سته موټه(بت)ایپاله اسی امکیاں سته عبادت نه کول اسی،امکی بت دی کیوع کیوع نام وا بول اسی ال منچے سته کیوعں په ګاتی نام وا بوله اسی،څنګں تعں نه معیں واجے سوره څنګں تعں لوکه تتعوک نام تله اسی اینه مښ ایموسته نورستانی اوګعاماں سته فرهنګی اره وارپوعوانه بوته.

 

 

ممکن است شما دوست داشته باشید