روزنامه وطنداران

نورستانی اوگعماں تں جکوعاں شتر کوسته جےپه تسته (طلاق)بګانه معلومات

بدشره سته ګول وعیں امشیں سته اوتیں نشیں تں کیوع کیوع چارجی فرهنګ مښ اوبجیک کول ای چی امکی څنګں یاسته چیره یی وارجی یاسته بدنشیں ګنوا وارسته اوتیں نشیں لسته که پمیوک ګال ای چی امکی پوګعمیں سته اودی امکی چیره یی وارتع چی منچی وا بول ای ایموسته نورستانی ګول وعیں دی ای چی امشیں سته آړه چیره ی وارجی لی وارسته پوت تں لسته که پمیوک ګاسته بټه تںکی اسه باسته ایموسته ګول وعیں لسته که پمیوک بعسه . دری ماچ بوتی اوبجیک کوسته بشریت سته طبیعی بتات تع اسه چه ایکه تں تتی اینه بشریت سته سته اوبجیک اسه باسته بلیوک لسته که لی وارمښ پمیوک اته چه ایکه دی ال ننوعیں سته احسان جی لی وارتع اسه چه ایکه بشریت سته دوام جی بقاء سوره پنع کں ووپسی سته بګانه لسته که پوت ښټه یسیه . سوره ایکه بشریت ګنوا واراچاک دی لسته که اته دمسته بګانه دری ماچ بوں تں آړه قانون جه ویں تع اتیوع پلنګں سته بګانه پوت وعیں سته ای چه امکیاں تں په استه مښ لی وارسته اوبجیک پمیوک ال اسه . امکی بشریت سته کنه کښال سه سه سیں تع نورستانی ګول وعیں دی ای .نورستانی ګول وعیں تں اسلام سته مقدس دین نه پعیاں سوره کدی اسلام سته دین  پعاسته پټیاره جکوع اوجوپچوعه امشیں چیت وی جه آزاد اسی امکی کوی دی امشیں سته میوک نه ټکال اسی امکی اوبجیک سته څنګںبټه تں به ګتی کودیوم دی کولی اسی . ایکه مښ په تتی امکی اینه چیت دی وا اسی کی امشیں کں اوبجیک سته پوت وی (ماچ ) ښآتیک (انتخاب همسر) سته بټه تں دی امشیں چیت بیک وی ای ، ایکه کودیوم کی امشیں کں پوت وی کیوت کوسته جکوعاسته جی مچکوعاسته صلاحیت تع اسی . اوجوپچوعه دری ماچ بوسته کی اسه امکی لیلیواک جه لیلیوئیک پمیج لی زعیک ګتی دری ماچ بول  اسی . ایکه آجست دری ماچ  بوسته اوجوپچوعه معمولی (عادی) شکل تں کی کتی کودیوم پمیوک ګال اسی کی که شامښ اینه بګانه ولسته بوته : نشترک لیلیوا لیلیوئیک مښ وری تں پعه تی کی ولتں امکی اسوره مښ ارنګں بوسته کں سمښں واروا وابیبا  سته ولتں لیلیواک پارستع آړه کشیردعی (جیښټکاع ) لد ر (جرګه) ګتی جوک سته امه وعیں تں کی ساسته تادتس (پدر) کدی سوره جوک سته کچی ښی در(اولیای دختر) تں سمه سته بول اسی ،امکی لدرلیلیواک پارستع سمی سته (خواستګار) سته   شکل تں ایکه جوک سته اموتں پارال اسی اتکی ګتی ایکه لیلیواک سته شتان بیبا سته امکی امه وعیں تں پمیوک تل  اسی ـ  کی ولتں امکی جوک پارستع   سته لدرسمی ستاں تں رضایت پوعوانه کعبا ،سته ولتں جوک سته تاتس ممار(مهریه ) آجیک بوله کی که امکیاں تں پوعوانه کول اسی ،کی ولتں امکی ممارشپه ی با سته ولتں  امکی لدر پلګں تی سته مړه (لیلیواک) سته امه وعیں تں اڅل اسی آسته سلکں کدی دلکیں سوره کدی ګجی واس شپه یسته بیبا سته ولتں ښآع جه ورں دی کی انا (روغن زدر) کی پلوشه یسته بیبا امکیاں مښ اتونڅل اسی اینه اتواسته (اتوګاں ښآعں ) سته نام مښ زعسته بول اسی کی امکی ممارتع برع بول اسی امکیاں ممارتع نه ڃمال اسی .ایکی ښاع اتکی مه تی یوتی شتری کتی نکاع ګټل اسی . جوک سته تاتس ایکه نکاح سته ولتں ممارتع ورں کی ټنګں جه وری لتری کی نه وګل اسی ، شترک پلیں کوسته کی اسه باسته  اینه وام تں کی کتی پمیوک ګاسته بوته با سته آجست کتی پمیوک ګاسته نه بول اسی ،بلکه آړه منچاں پمیوکو جوک جه په څه (مړه) پارستع ایجاب جی قبول (پتسی جی قبولی کعیسی ) کوسته مښ نکاح سته کودیوم اوجوپچوعه پوړل اسی . کی ولتں جوک په موګال (عروسی) کول بیبا سته ولتں  آړه جکوع جه مچکوع امکی سون پارلتری چه جوک سته تاتس پارستع سته جوک کں اموسته ټنګاں مښ اونګتسته بیبا امکیاں آړه کنه موں (مانند جشنواره) آړه  پنوی بوتی ډاټ ښپں جه للوناټ مښ ګتی سته جوک سته امه وعیں تں پنڅل اسی . کویں اینه شپه ی چار(رواج) بول اسی سته جوک سته تاتس جه ایکیاسته ولی جی ښی درکچی بوته باسته امکی نوی دری ماچ کں سه پوړله یوواں ( پکواتواں ) چی (جهیز) پعه تی جوک په موں پعل اسی  . امکی پکواتعستاں تع کی (جهیز) یاوه ارسی سته کټیو، سوره سون سته کدی اریسته انګښټیں سوره امکیاں مښ په تتی آړه ورں دی مښیں والتری پعتی چی امکیاں مښ په تتی اشترں وعشیں دی امکیاں پعه تی سمل اسی .شتری پلیں تع اچی واس پټیاره سته جوک دی تاتس په موالی اسی ،اتکی ستع دی اموسته ماچس په موں الی بیبا تاتس سته جوک زی ګا(ګاو شیری) مښ په تتی ګښ (نربز) پټ (تحفه) سته شکل تں ستاپعل اسی .مګربدوی ټنګں نه پعل اسی کدی کعبا ایموسته کویں سته نورستانی ګول وعیں تں لی ټنګاں مښ عمه نه بول اسی ،کدی کعبا ایموسته نورستانی ګول وعیں سته اوجوپچوعه مښامله کی  بول اسیه باامکی اجناس مښ بول اسی . چه امکیاں ګا مښ وسه مښیں (نرخ ګاو نرخ بز) کول  اسی کدی کعبا امکیاں سته مښ یں واس پوالی مښ کی کښع نه بول اسی، سون سته مښیں چارں امشیں سته ګنواوارکښع نه بول اسی .ایموسته نورستانی ګول وعیں سکال شتر ی کوسته (تعدد زوجات ) دی چاراسی منچی ایکه کودیوم کول اسی ،کویں اسلام سته دین نه پعیاں پرمښیں جوک شتری کوسته اوجوپچوعه ډن (جریمه) بول اسی . کویں ایموسته نورستانی ګول وعیں دری ماچ بوسته کودیوم اسه باسته تں سه دی شپه یسته بول اسی چه کښ کتی په څه (مړه) سته  سه ۲۲ سه سوره جوک سته سه کښع کتی ۱۸ سه پوړیسته بول اسی ، څنګں تع لی ول کی دری ماچ بوسته اسه باسته ایموسته کویں نورستان ګول وعیں تں جوک ۲۰ سه بوسته سوره په څه ۲۵ اوجوپچوعه پوړیسته لسته ڃماسته بول اسی . ایموسته کویں سته نورستانی ګول وعیں تں کی ولتں ویک چی اتکی اسلام سته دین نه پعی سیا با اتکی شتری کوتں تں کعښتاتس جوک  ( دخترکاکا ) ممس جوک (د خترماما ) شتری کوسته عیب ڃمال اسی ایکه کودیوم بدااښچیل اسی .کوایکه کودیوم کعبا کی ولتں ممس جوک جه کعښتاتس جوک اوسوره مښ لی زعیک ګتی شتری کوسته کں مجبوربیبا سته ولتں سکال ډن (جریمه) پعه تی ایکه کودیوم کول اسی سکال کتی ډن پعسته پټیاره ایکه لی زعیں جوک مښ چه اموسته کعښتاتس جه ممس جوک مښ دری ماچ بول  اسی ، سته دی مښ امکیاں سته ایکه کودیوم منچی لی نه زعل اسی امکیاں تں بداښچیک بی کودیوم پاچیں ګوسته بول اسی .

 کی ولتں اوتوں شتری کوسته تں پوت ګیټ بوں بیبا سته ولتں  ګجی جوک جه په څه (مړه) اسوره سوره لی زعںل بیبا امکیاں شتری نه پعل بیبا امکی جوک جه په څه ارنګں مه کتی ورګعام تں ګتی اتولسل اسی اتکی دری ویک بول اسی چی ماس جه کدی چی سه پاوواسته مښ اتکی ستع آړه کشیردعیں کلی امکیاں ارم کوسته بګانه امکی جوک سته امه وعیں تں لدرشکل تں سمه سته بول اسی ،اتکی ګتی امکی لدرټیوټیو(عذرخواهی) پعسته مښ امکی جوک وعیں راضی کول اسی اتکی ستع سته جوک سته تاتس سته په څه تع اتوګاں (ولور) سکال کتی پلوشه تی امکی لدرپارستع کی اوره سته ابل مښ امکی مکله دری ماچ کلی امشیں شال ګعام تں پلنګں تی اڅل اسی . ایموسته نورستانی ګول وعیں سته آړه امکی پوره جیک (قصه) تں آجی کتی وکراسته بوته کی ولتں جوک جه په څه مکه تی ګوبا امکیاں بورپیں ورں دنش تں پرمښ بیبا اتکی امکی کشیردعی کلی ایکه پرمښ کچی اسه با سته عطوفت جی زره بعزاں سته سبب ڃمه تی کی کتی نوتاتعس کلی یاسته کوعاں شییک زعل ای با سته آجست کی واس (پدرکلان ) ویس ( مادرکلان) تع عفوه جی بکچی شی وګل بوتی اینه بګانه امکیاں بکڅی سته بګانه تل ول کراسته بول امکیاں تع بکچی سته شتان کول اسی .سته ولتں مکاله مړه تاتس تع کی نه وګل اسی امکی لتری مړه اموزعیں پعل اسی .ایموسته نورستانی ګول وعیں کوی کوی آجست دی بول اسی کی آړه واربا ماچ وی جکوع ورں تں زره په تتی ورں مښ مکی با امکی دی ګتی سوره ګعام تں سور تادبعاں تں اتولسل اسی ،ایکه دی کیوع کیوع کودیوم تں تتی بول اسی کوی کوی آړه مچکوع لی جکوعاتں برں کارنه کول بیبا لی نه پکڅل بیبا کچی دی ستا نه ڃمال بیبا ، کدی  سته جکوعاتں ورمنچی نسوع وعاںل بیبا سته ولتں مکه تی ګی با سته کویں ماچ مکاله جیعں نه بی باسته کدی لات کوسته وګل بیبا ،

کدی سته شتری مکاله اموسته کودیوم تع پشیمان بوتی شتریس سته کویں ماچس تع ټیوټیوپعه تی کی چوک تں ویک لتری وګته پا پعتوم کی که سکال لتری ولوکښال اسی ، کی ولتں سته جکوعاسته کویں ماچس اموسته کی ممارکی په ګوسته ای با امکیاں کدی امکیاں تع پولسه تی چوک تں لتری پعلا کی که   پلوشی باسته ولتں امکی لتری شتری مکاله ولوکښه تی امکی ایموسته نورستانی ګول وعیں سته کویں سته اصطلاح (لات ) صلح کوسته مښ سته جکوع مکال ګعام تں ونڅل اسی دی کی امکیاں پمیج امتره واروعسته نه بول اسی امکی امشیں سته عادی  اوبجیک پمیوک ګال اسی. کی ولتں ارم جی لات پټیاره شتری مکال کویں ماچیس پارستع کدی سوره زارترپارستع شتری مکال جیعی با سته مښ جیعسته مښ ګعمی اوتی تی سته کویں شتری مکاله چی سته ارم بی سی سته قاتل جه منچی جیعل ڃمال اسی سکال لتری وګه تی سته جعیسته امه وعیں تں حواله کول اسی .شتری پاتسته (طلاق ) ایموسته نورستانی ګول وعیں تں کویں ستع سوره آریای ګول وعیں چارں نه لوس حالت طبیعی کودیوم تع ڃماسته بول اسی ، کی ولتں جکوع اموسته ماچیس تع طلاق وګلی بیبا کدی ګتی ورں شتری بوسته کں وچپلسی با سته ولتں سته کویں سته ماچیس ستاتع سکال لتری اعمیں سته نام تں لتری وګل اسی کویں ماچس  امکی اعمیں دیوبولی ماچس تع کدی سته جکوعاتع وګل اسی ، کوی کوی امکی اعمیں امکی کویں ممارتع دی سکال کتی پولسه تی وګل اسی . ایموسته نورستانی  ګول وعیں طلاق دیوشکل تں بول اسی :نشتریک ته اینه اسه کی ولتں جکوع اموسته ماچیس تع نوکسلی بیباسته ولتں کویں ماچس سته دیوبولی ماچس تع امکی اموسته ممارسته دیوپریک کدی تره پریک کتی لتری وګل اسی . دیوبولی : جکوع نوکسه سته نه وګلی اسی بلکه ماچس پارستع په سته بګانه وری پعواسته بول اسی ، سته ولتں دیوبولی ماچس ایکه نشتروی ماچ آجیک لتری پعل اسی کی ولتں سته نشتروی شتری کوتں تں کی مصارف کعسته ای با (طویانه )  چوک تں بیبا امکیاں وګل اسی سوره امکی مماردی کویں ماچ نه وګل اسی بلکه آجیک لتری پعل اسی چی شتری پلیں تں چوک تں ویک مصرف بیسته بیبا اجیک تں ویک وګل اسی . لی ښګین بوله مښ ایموسته ګول تں شترک اسلام سته مقدس دین پعاسته مښ امکی کویں سته ډګرچارچی کی  اسیه امکیاں تع دویی اوکښه یسه ایموسته ګول وعیں امکی شتری پلیں اسه امکیاں تع یاسته شوں بدیوع کوتت . اینه اسلام سته برکت مښ امکی کویں سته بلیوک نمل چار چه جکوع مکالاں مښ لات کوسته جی لتری وګسته شترک اسلامی اوګعاماں تں وعسته نه بوتت ایموسته ګول بلیوک لسته که اسلامی پوت وعاں مښ دری ماچ  بوں کودیوم پمیوک ګاتت امکی نمل چارتع یاسته شوں به یسته تں ویک بدیوع کوتت .

 پاتسته (طلاق): جکوعاں پاتسته ایموسته نورستانی ګول وعیں تں دی بلیوک کویں ستع بدشره سته سوره ګول وعیں چارں بول اسی کدی کعبا کوی کوی آجست ول پمیوک اڅل ای چی اتکی دری ماچ نه بتت یاسته اوتیں نیشں جی اتج بں لسته که پمیوک ګاله اینه مښ امکی نه لوسں اینه تں دوی ویتت چی امشیں سته شتریس پاتله ، ایکی جکوعاںپاتسته کی اسه باسته اودی امکی پوت تع اسه کی نه لوسں ایکی تں میوک کوسته بوته . کی ولتں ایموسته نورستانی ګول وعیں تں جکوع اموزعیں نوکسی باسته جکوع کی ولتں ورمچکوع ماچ کولی بیبا نشتروی ماچ کی چوک تں ویک لتری  پلوشی با سته کدی اچاک دی ورں دی لتری پلوشه تی ایکی ایکی دیوبولی ماچ بوله تں وګل اسی ،جکوعاں پاتسته ایموسته نورستانی ګول وعیں تں دیوتں بټه بول اسی:

 نشتریک ته اینه بول اسی کی جکوع اموسته مچکوعه ښآتیک نه کتی ایکی تع نوکسه سته بګانه شتان کتی ایکی طلاق تں دیوبولی ماچ بول اینه کودیوم کی امکی کویں سته ماچس کی ممارپتسته ای بسته مښ په تتی کی ورں دی پلوشی سته بیبا سته ادا کول اسی ، کوی کوی امکی مما رتع چی پریک سکال کتی وګل اسی .

 دیوبولی :جکوع نوکسه سته نه وګلی اسی ، ماچس اینه وګل بیبا چی سته شتریس پاتسته تں بیبا دیوبولی ماچس تں اجیک لتری وګل اسی کی ګجیک ممارچوک په ګوسته بیبا. اوتالتری نه وګل اسی . لی ښګین بوله مښ ایموسته ګول تں اسلام سته  دین پعاسته مښ بلیوک امکی کویں سته چارچی اسلام سته پوت وعاں تع بدیوع اسی امکیاں تع ایموسته ګول وعیں امشیں سته شیوں بدیوع کعسه ایکی دی ایموسته ال ننوعیں ایموسته نورستانی ګول وعیں پښی سکال نعمت جی احسان اسه کی ایموسته ګول وعیں امکی ډګروارسته چارتع بدیوع کتی اسلام سته دین سته کی پوت وعاں تںای با امکیاں تں په استه بګانه لسته که لی وارسته پوت وعیں سته ای . اینه بګانه ایموسته نورستانی ګول وعیں ال ننوعیں سته ایکی نعمت تں پورجی تی لی وارسته پوت ښټاسته بګانه شکورکتی لی وارسته کودیومو پمیوک ته تتی ا مکی کویں سته آړه کی ډګروارسته چارای باسته تع لسته که یاسته شوں بدیوع کتی اوتیں نشیں کوله . ایکی لی وارسته شتان مښ .

نورستان(کتاب) جنرال صفرمحمد وکیل غرزی سته کتاب تعں

نورستانی تں پلنګاں له : دموک وعیں کوښع عبدالرزاق

ممکن است شما دوست داشته باشید