روزنامه وطنداران

حج بابته تاړا کېنی                               

البته یه بارایه تاړا کېنی حجس بیان نامېدى مطلبس جب پرټان شې گه آسان فقه کتاب کوچه مولانا محمد یوسف اصلاحی گراى لکن بوا او یان مولوی نورالله کوثرې پښتو کېویى شې.

حج اسلامس پنجمنگل مهم رکنی شى. حج ای ایمان تازا کېکالا تاریخی پس منظر دارا ، اېمه تاریخی پس منظرس پام کوچه درېک دې اوړتا حجس عظمت ، حکمت او اصل مقصد سره مولېنی نا ممکن ڵام شې. کفر او شرکس حاکمیتستا محیط کوچه کړ بوا ای مومن بنداى سوچا توحیدس اعلنی کېکن او باطلس نشر بوی ظالم طاقتېلا او رقم رقم تړایه پلا پلا ایمان او تقوا ، خلوص ، مینا او محبت ، سیر پوشنی او قربانی ، سوچا اطاعت او پورا جان سپارنیس بې مثال ولولا او عمله پلا اسلامس مکمل تاریخی تیار کېکن. توحید او اخلاصس ای انخول مرکز آباد کېچان گه تا زندگی تې انسانیت آنتې تیا توحیدس پیغام اوداى پولا.

مېمه تاریخس تازا کېنی او مېمه ولولایه پلا اړنا تپلېنی آنتې هر کاله بېلا بېل ڵېرې چنوی منطقایه دې توحیدس اېمه مرکزېکه پڼیک پلا اېسه کو کاکن گه مېنا پیشوا حضرت ابراهیم (ع) کېویى آییک. دو جامایه دې پټ کودن عاشقانا انداز کوچه خداى تعالاس گوشنگستا طوافی کیا ، کودن صفا او مرواس ډهنایه سره امبلکالی لړیاکن ، کودن عرفات مېدنه تستوی تانک خداى پلا راز و نیاز کوچه مناجات کیا ، کودن قربانیس جایې کوچه چارواینا گروړکستا شره سېڵوړکس داویک گراى تانک خداى پلا محبتس عهدستا مضبود رشی ، نېتا او تستتا ، جوم او وېله یومه ای آواز حرمس رندستا کوچه انگازا کیا گه (اې الله تېنا دربار کوچه تېنا لوڼې حاضر آس ، حمد او یومه تېنا حقې سې احسان او رواداری یومه تېنا ڵمې شې ، تېنا واکدارستې کوچه وری که به شریک نه آس.) اصل کوچه مېمه کیفیتېلاینا پیدا کېک او پورا رکمېدى الله (ج) آنتې جان سپارنیس نامه حج شې.

حجس معنیى:

حج لغت کوچه زیارتس ارادا کېنی آنتې کدا او شریعتس اصطلاح کوچه حج اوداى مراد اېسه جامع او هر گراى عبادت شې گه تی کوچه مسلمانان خداى تعالاس گوشینگ (بیت الله) آنتې پېک پلا ای کومې کېولوالی اعمال او عبادات شره پولیا. کو رقم گه حج کوچه مسلمانان خدېس گوشنگستا زیارت کېنیس ارادا کېیا ویى میسی خاطرې مى آنتې حج کدا.

حج ای جامع عبادت شې:

اسلامی عبادات دو رقم شن:

۱ – بدنی عبادت اخول نماز او روزا.

۲ – مالی عبادت اخول صدقا ، زکات او وری.

حجس امتیاز اېمی کوچه سې گه بدنی عبادت به شې او مالی عبادت به. وری کېولوالی عبادته اوداى انسان کوچه خلوص او تقوا ، عاجزی او احتیاج ، بندگی او اطاعت ، قربانی او سیر پوشنی ، فدا کېنی او جان سپارنی ، خداى پاک تلن ژنگیک او بندگی گراى که کوتی جذبات منجه اِگا ، حجس جامعیت او هر تلن گراى یومه شې گه تی کوچه ای دنه اېمه چیکه جذبا او کیفیتېلا پیدا با او وړگا.

نماز گه دینس تنه او سراونچه شې تیس اقامت آنتې که سنگې شره کوتی اول والا الله ۚ گوشنگې جوپوا شې ، حج کوچه مومن تېمه جومات جوپرده عاشقانا طواف کیا او چیکه عمره گه ڵېرى ڵېرى جایه دې کوتی گوشینگ تلن دور کېنی پلا نمازېلا کیا ، حج کوچه مومن آنتې اېلو باییشټگری نصیب با گه سه عملاً او تانکې تېمه جومات کوچه تستتا نماز کیا.

روزا گه نفس او اخلاقنا تزکیا او صفاییس موثر او لازمی وسلیى شې ، کوتی کوچه گه مومن نفسانی اېړکه اوداى ڵېره جان رشیک پلا گه صبر او ثباتس کوتی قوتېلاینې واړی دیا او خداى پندې کوچه عسکر او مجاهد بکس مشق او تمرین کیا ، حج کوچه احرام ټنگنی دې تا احرام موړېنی جا مېمه مجاهدا کوچه وېلو دواس وټیا او روح او اړېدى دنیایى ای ای نقشس کاړیک پلا کېولا خداى تعالاس محبتستا نقشې کوچیى جاى بجاى کېیی او وېلو دواس توحیدس آوزستا اوړې کېنی پلا کېولا توحیدس پروال جوپا.

صدقا او زکات کوچه تانک بکار مالستا دېک پلا مومن بندا تانک اړاى (زر بیى باینیس) چمېړ جذبایه اونجی او خداى پاکس محبتستا بجې کوچیى هټی. حج کوچه به مومن تانک چیکه عمرې چوټېوا مالستا کېولا پاک خدېس محبت کوچه چلوا استېدى یتېیی او تی پندى کوچه قربانی کېنی پلا تی پلا وفاس عهد او پیمنې تړ کېیی. مُټا یو گه حج واسطایدى خداى تعالا پلا عاشقانا روابط ، نفس او اخلاقنا تزکیا او روحانی ارتقاء او آلانگریس چیکه مقصدېلا ای دنه استه اتا. اېمه شرطېدى گه حج واقعی او شتی تې او کېولا حجس ارکننستا ادا کېنیس عمل نه تې.

حجس حقیقت:

حجس حقیقتی اصل کوچه اېلو شې گه بندا تانک جانستا پورا رقمېدى تانک خداى تعالا آنتې سپاردن او سوچا مسلمان اوداى جوپې. حجس باییشټگریا حقیقت کوچه الله تعالا گراى اېمه اغتس توفیق شې گه حالس اصلاح کېنستا چیکه مستند کوششېلایه پلا پلا بنداس زندگستا کوچه اگه کوتی ټک او عیب درې ، سه حجس ارکننستا او حجس مقامته برکتېدى ڵېره بن او آدمی حج دې انخول صاف او پاک ژنگې گه گویا نن آیستا اوداى اوبجوا آس. اېمه اغت پلا به حج حالتس پېننی خاطرې ای معیار به شې گه کی الله تعالاس اېمه توفیق اوداى واقعی فایدا کېویى شې او که موقع پېدا کېنی پلا به بې وانټ دروا آس.

حجس فضیلت او ترغیب:

حجس مېمه اهمیت نظرېدى رسوالله ۖ  بېلا بېل پنده دې اوس کېنی کېویى شې او تیس فوق العادا فضیلتستا مختلف انداز کوچه واضع کېنی پلا مسلمانان میکه تشویق او ترغیب کېویا آن. سه حضرت مهربانی کیا:

که گه بیت الله زیارت آنتې ایک ، یان تی نه کوتی فحش او شهوانی ڵام کېکن او نه گه خدایس نافرمانستا ڵام شره پولېکن ، ویى سه (گناهېلایه اوداى انخول پاک) پچبل تانک گوشنگېکه ژنگې اخول آیستا اوداى اوبجک دوسه صاف او پاک آییک.

او تی کدکن: (حج او عمرا کېکالی الله س مېماننی آن ، ته تیا تانک (مېماندار) خداى اوداى دعا اېړن ، سه تیا دعستا قبول کدن او اوداى بخچش اېړن ، سه تیا بخچدن.)

حضرت حسین (رض) بیان شې گه ای آدمی رسول الله ۖ  آنتې عرض کېچان: (اې خدایس رسولی! مېنی بدنم به ضعیف شى او اړیم به.) تی سه مېکن: (تو انخول جهاد کیاته گه پلا به کوچیى وړاى نه هوړې.) هوجکالاى کدکن: جناب! یو کوتی رقم جهاد شې گه تکلیف او ضررس اندېښنا او سلنی کوچیى نه تې؟ تی (ص) مېکن: (تو حج کیاته).

اېته شــرطــېلا گه حج شریى واجـــب با:

حجېس واجب بکستا شرطېلیى دې شن. مې کوچاى اگه ای به پورا نه تې حج شریى واجب نه با:

۱ – اسلام: نا مسلماننه شره حج واجب به نه بیا.

۲ – عقل: بېړا (دیوانا) او مخبوط الحواس جنې شره واجب نه شې.

۳ – بلوغ: نا بالغ بالکوله شره حج واجب نه شې. اگه کوتی غنی بنداى چنټه گېره حج کېویاتې ، تی پلا فرض حجه ادا نه با ، بلوغ دې پتاى تیا وری حج کې ، چنټه گېرې حجه نفلی گنن گوریا.

۴ – توان داریک: حج کېکالا باید غنی او دموا تې او تی اوده تانک اصلی ضرورتېلا او قرض دې محفوظ شراوا اېلوار مال تې گه پندېس خرچ آنتې به کافی تې او گوشنگېکه پچبل ایک جا گوشنگېس مصرفستا آنتې به بس تې. گوشنگ کوچه اېته جننا مصرفی پام کوچه درېن گوریا گه نفقیى شرعاً مى شره واجب شې.

۵ – آزادی: لواڼ (غلام) شره حج نه شې.

۶ – بدنس سسته تانی: یعنې انخول کوتی ناسازى نه دارې گه سفر کېک کوچیى ممکن نه تې ، ویى شل ، هوټا ، اندا او بو بوړېن شره تانکې حج کېنی واجب نه شې. البته اگه وری شرطېلیى پورا تن ویى وری کی واسطایدى جانې آنتې حج کې بیا.

۷ – اگه کی اویا جابر حکمران گراى جانستا خطری نه تې او بندا کوتی قید او بند کوچه به نه تې.

۸ – پندې کوچه امن تې: اگه پنده شره انچالی تې ، کشتی بوړان گوریا تې ، یا پنده چورننا سلنی تې ، یا دریاب کوچه کوتی انخول کیفیت او حالت تې گه کشتی آنتې کوچیى خطرا تې یا انخول کوتی وری خطرا تې ، ویى مه چیکه حالته کوچه حج واجب نه شې ، البته انخول جنی آنتې لازم او بیى یو شې گه وصیت کې گه مېنه دې پتاى کودن گه حالات عادی بیچ ویى مېنه تلنې گراى حج کېن بې.

۹ – حجس سفر کوچه خاوند یا محرمس یارانی: مه شرطس تفصیلی اېلو شې گه اگه سفر ڵه وېلو دواس دې کم فاصلاس تې ، ڵه یان زیپې آنتې سفر کېنیس اجازیى شې ، خو اگه یان سفر مه وېلو دوسه دې بو تې ، یان خاوند یا کوتی شـرعی محرم دې اوړتا ســفر کېک روا نه شې. او اېلو به ضروری شـې گه اېلو محرم عاقل ، بالغ ، متدین او باورس وړ جن تې.

۱۰ – زییپ باید عدت حالت کوچه نه تې: زییپ گه حج سفره پیاتې سه باید پانجستا لکستا عدت یا طلاق کېکس عدت مودا کوچه نه تې ، عدت مودا کوچه حج واجب نه شې.

احرام دنه ممنوعه ڵمېلا:

می کوچه خو ایلاى انخل ڵمېلا شن گه تېنا کېک هر حالت کوچه ممنوع او گناه شې، خو احرام حالت کوچه تېنا کېکی بو زیات گناه شې.

۱ – جنسی افعال او اغت کېنی، تانک زیپې پلا به منع شې.

۲ – خدېس نافرمانی او گناه کوچه لتاړ بیک.

۳ – جنگ کېنی او اوړچالی او بتر اغته وداى جان رشن بې.

۴ – وحشى حیوانتنا شکار کېنی، نه کېولا تانکى شـــکار کېنی حرام شې بلکه وری شـــــکار کېکالا پلا سمړیک به حرام شې.

۵ – سِون بوی چېلاینا منجیک منع شن. زیپنې منع نه شن.

۶ – رنگا او عطروتی چېلاینا منجیک، البته زییپ کېتا باکن اربیشمی او رنگا چېلا منجن. خو خوشبویى نه داراتن.

۷ – ســیر او دورېس کایلېک او پټ کېک، خو زییپ کېتا باکن ضرورت دنه پکړک او یا وری شې دې تانک دورستا باړا کدن.

۸ – اونجنایدى آست او ټنگناس اونجیک.

۹ – چالېس مـــټا کېک، هټیک، جوتلېک او یا کوتی چال صاف کېکالایدې چالېس صاف کېک.

۱۰ – ننگورنا کنیک هر شکلېدې گه تې.

۱۱ – عطر او خوشبوییس یتېک.

۱۲ – سر تېلېس یتېک او وری.

حجس واجبات :

حج کوچه اېمه نو ڵمېلا واجب شن:

۱ – سعى کېک، یعنى صفا او مروا منجه املیک واجب شې. (اهل حدیث علمایه نزده سعى فرض شې)

۲ – مزدلفا کوچه وقوف کېک یعنى جومس آلیک دې سور آلک جا مزدلفا آنتې پولیک.

۳ – رمى کېک، یعنى کرړکه دې جمراتس انیک.

۴ – طـواف قدوم کېک ، یعنى مکایکه اتــــیک دې پـــــــتـاى چیه دې پوړا کعبا گــــــــوشنگېس طواف کېک. طواف قدوم اېته خلکه شره واجب شې گه میقات دې کنا دریاکن او تی آنتې آفاقی کدن گوریا.

۵ – طواف وداع کېک، وداعس طواف به کېولا آفاقی شره واجب شې.

۶ – حلق یا تقصیر، یعنى حجس ارکنه وداى فارغ بیک دې پتاى چالېس لېڼیک یا مټا کېک، ذوالحجاس دېمنگله (عید دوسه) جمره العقباس انیک وداى فارغ بیک پلا حلق یا قصر واجب شې.

۷ – قربانی، یو کېولا قارن یا متمتع شره واجب شې، مفرد شره واجب نه شې.

۸ – شام او خفتن نمازس ای جایه ادا کېک، یعنى شام نمزس موخر کېک پلا مزدلفا کوچه خفتن نماز پلا ای جاى اداکېک، عرفات کوچه پیشی نماز او دیگر نمزس اکټو ادا کېک واجب نه شې.

۹ – رمى، قربانی او حلق منجه ترتیبس لحاظستا ننگا کېک.

سعى: لغت کوچه سعى کوشش کېک، امبلانیک او اهتمام پلا شاړیک آنتې ماکن او اصطلاح کوچه سعى اوداى مراد حجس اېسه واجب عمل شې گه تی کوچه حرمس زیارت کېکالی صفا او مروا نامېدې دو داره منجه امبلا کاکن.

رمی: لغت کوچه ونگېک او نشان انیک آنتې ماکن او اصطلاح کوچه رمی وداى مراد حجس اېسه عمل شې گه تی کوچه حاجى ڵه واړاى تنه شره کرړیک ونگیا جمراس رمی واجب شې.

جمرات یا جمار، جمراس جمعى شې، جمره کرړک آنتې میا. منا پندى کوچه ای وری دې کومې فاصلا کوچه انسنس قدستا برابر ڵه تنې تستوی شن. اېمی خاطرى گه ته کرړکه دې انن گوریا میسى خاطرې اېمه ټنه آنتې جمرات کدن گوریا.

حلق یا تقصیرس مهم مسایل:

حلق لغت کوچه سر لېټیک آنتې کدا او تقصیرس معنا چالېس کم کېک یا مټا کېک شې، حلق یا تقصیر اصل کوچه احرام دې نیک او حلالس ای شرعی مقرریى شې.

نحر دوسه ذوالحجاس دېمنگله رمی دې پتاى حلق یا قصر کېک واجب شې.

ورگه آنتې سر چالېس لېڼیک او مټا کېک دوکه روا شې خو لېڼیک بهتر شې. زییپ باید کېولا قصریا مټا کن زیپنې لېڼیک روا نه شې.

اگه که چـــال نه داراتې (لڼا تې) تی آنتې کـــېولا ســـــــره شور یا پاکی گرېنی کافی شې.

حلق یا تقصیر عملس کېک دې پتاى بندا احرام دې نیا او چیکه اېته ڵام تی آنتې حلال با گه احرام ټنگیک دى پتاى حرام بوی آییچ.

احرام ټنگکس طریقیى:

چال او ننگوریک بکرېدې اصلاح بن، غسل کېن بې، عطر انن بې او تیدې پتاى احرام چېلا گه ای پکړا او ای لنگ وداى عبارت شن وړه پلوټن بن او یان دو رکات نفل نماز کېن بې، حج یا عمراس نیتې کدن او تلبیا کدې.

تلبیاس کدیک او احرامس ټنگیک پلا آدمى محرم گرا او اگه تلبیا جایه قربانه شتیر مکا تلن گړېن بې تلبیاس قایم مقمی بگا.

تلبیا:

اېته کلمایه گه حج کېکالا احرمس ټنگیک پلا برابر کدى تلبیا نامېدې اوچېن گوریا. تلبیا انخل شې:

(لبیک اللهم لبیک، لبیک لا شریک لک لبیک، ان الحمده و النعمه لک والملک لا شریک لک.)

جب پرټان: ( اه حاضر آم، خدایا! اه حاضر آم. اه حاضر آم شتېدې که تو هیچ شریک نه داراکیى، اه حاضر آم، کېولا تو استوېنی او شکرس لایقی آى، احسان او انعام کېولا تېنا ڵمې شې، واکداری کېولا تېنا حقې شې او که به تېنا واکدارستې کوچه شریک نه آس.

احرام ټنگیک دې پتاى ای گوزر تلبیا کدیک فرض سې او  تیدې شراوا سنت شې.

حجس قسمېلیى

حج ڵه قسم سې او هر وانیا بېلا بېل احکام دارا. حجس قسمېلیى یا اقســام اېمه شن: ۱- افراد حج. ۲- قران حج. ۳- تمتع حج.

افراد حج:

افراد لغت کوچه کېولا کېک، کېولا ڵام کېک او وری شې او شرعس اصطلاح کوچه اېته حج وداى عبارت شې گه تی پلا عمرا کېن نه بې او کېولا حجس احرام ټنگن بې او کېولا حجس مراسم شره پولېن بن. اېتی آنتې گه افرادس حج کیاتې، مفرد مېیکن.

مفرد احرام ټنگیک دنه کېولا حجس نیتی کیا او حجس چیکه ارکانېلایه شره پولېیی. اېمی شره باید مولېن بې گه مفرد شره قربانی واجب نه شې.

قِران حج:

قران لغت کوچه دو شینا ای جاى کېکی شې او شرعس اصطلاح کوچه حج او عمراس اکټو احرام ټنگیک او دوونا ارکانېلنستا ای جایه ادا کېنیا شې. که گه قرانس حج کیا قارن نامېدې یاده با. قارن حج دوکه افراد او تمتع حجه شره آلانگری دارا.

تمتع حج:

تمتع اېسه شې گه بندا حج او عمراى ای جایه ادا کدن، خو هر وانستا آنتې بېل بېل احرام ټنگې او عمرا دې پتاى احرامې موړدن او چیکه اېته شیه اوداى تمتع او نپا گورې گه احرام حالت کوچه تیکه منع آییچ او یان حجس احرام ټنگې او حجې ادا کدن. کورکم گه اېمه رکمېدې حج کوچه حج او عمرا منجاى مودا کوچه احرام موړېنی پلا حلال شیه اوداى نپا گـــــورېنی آنتې ای کومې وخت پیدا با، میسى خاطرې می آنتې تمتع ماکن.

محمد قادر هوتا

 

 

ممکن است شما دوست داشته باشید