روزنامه اصلاح
ریاست روزنامه های دولتی افغانستان

هفته تغذیه باشیر مادر:از دارو تا آب و غذا همه در شیر مادر

 

یازدهم اسد الی هفدهم آن مصادف است به هفته جهانی تغذیه اطفال با شیر مادر، از این هفته همه ساله به منظور ترویج فرهنگ شیر دهی برای اطفال در  کشورهای مختلف جهان گرامی داشت به عمل می اید.

کارشناسان شیر مادر را بهترین و مناسب ترین غذا برای اطفال میدانند و معتقید اند که شیر مادر نوزاد را از ابتلا به بیماری‌های گوناگون مصئون نگه می‌دارد. شیر مادر علاوه بر این‌که حاوی تمام ویتامین‌ها و مواد غذایی لازم برای نوزاد در ۶ ماه اول زندگی است حاوی مواد ضد بیماری هم هست که سلامت را برای فرزندان به ارمغان می‌آورد.

داکتر خلیل سلحشور اهمیت شیر مادر را اینگونه گفت: شیرمادر نه تنها یک غذای کامل، بل یک چتر محافظتی برای اطفال  نیز است که نوزاد را در برابر امراض ویروسی و باکتریایی محافظت می‌کند به گونه مثال مادری‌که امراض مانند سرخکان، سیاه سرفه، تیتانوس وغیره را گذرانده باشد انتی بادی‌های آن امراض در وجود مادرباقیست که همین انتی بادی‌ها میتواند از طریق شیرمادر عبور کند و طفل را از مصاب به این امراض معاف سازد. البته به طور موقت و همچنان بعضی مواد محافظتی که در علم طب به نام ایمونوگلوبین یاد میشود نیز در شیر مادر وجود دارد که مقاومت طفل را در برابر امراض عادی بالا می‌آورد و طفل را از مصاب شدن درامراض ویروسی و باکتریایی مصئون می‌سازد.

از سوی دیگر شیر مادر به عنوان  یک رسیمان از نظر عاطفی و روانی رابطه طفل را با مادر مستحکم می‌کند که این حس عاطفی اینده روشن را برای طفل ترسیم می‌کند. تحقیقات نشان می‌دهد کسانی‌که از شیرمادر استفاده می‌کنند در برخورد های اجتماعی و مسایل انسانی یک شخص باثبات،  دلسوز و به فکر ماحول ومحیط،  بار می اید. اما  برعکس کسانیکه از این نعمت الهی محروم بوده اند از نظر روانی ثبات خوبی نداشته اند.

سلحشور از بعد اقتصادی نیز بر اهمیت شیر مادر اشاره کرد و آن را بهترین و اقتصادی ترین گزینه برایی خانواده ها دانست. «شیرمادر ارزان است و فامیل هایی که اقتصاد چندانی ندارند یک نعمت بزرگ است»

او ویژگی‌های شیر مادر مختصراً چنین به بررسی گرفت:

  • شیر مادر عاری از هرگونه مکروب است که چانس گرفتن مکروب نزد طفل کمتر می‌شود.
  • درجه حرارت ثابت دارد و طفل را هنگام مکیدن اذیت نمی کند.
  • همیش اماده و قابل دسترس است.
  • عاطفه زا است.
  • مرکب از آب و غذای کامل و غنی از تمام مواد غذای است.
  • چتر محافظتی برای نوزاد است.

وی می‌گوید که توصیه داکتران در خصوص زمان شیردهی از دقایق اول تا شش ماهگی  تعیین شده  و تا آن زمان شیرمادر هم غذاست هم آب وهم دوا؛ یعنی طبابت شیررا متشکل از دو بخش میداند؛ بخش نخست شیر رقیقی است که در ده دقیقه کودک می‌مکد و این بخش مقدار کافی آب را دارد و تشنگی طفل را مرفوع می‌سازد و بخش دوم شیر که غلیظ و مایل به  رنگ زرد است در ترکیب خود تمام مواد غذایی از جمله پروتین، کاربوهایدرید منرال‌ها و ویتامین ها را دارد.

بعد از شش ما بر علاوه شیر مادر طفل غذای متمم گیرد و بعد از آن تا سال دوم شیر مادر به حیث یک غذای متمم ادامه پیدا کند.

داکتر خلیل در پاسخ به پرسشی که فرهنگ شیر دهی در جامعه ما چگونه است؟ گفت: جامعه ما یک جامعه سنتی است و یکی از سنت های پذیرفته شده تغذیه اطفال با شیر مادر است اما چالش‌هایی که ما به آن مواجه هستیم  و تغذیه از شیر مادر را تحت شعاع قرار داده است عوامیل دیگر در این ارتباط است مانند: رعایت نکردن فاصله بین دو ولادت؛ زمانیکه مادران حمل می‌گیرند نا گزیر طفل را از شیر دهی بگیرند. دوم اینکه اکثر مادران تغذیه درست ندارند تا بتوانند نوزاد خود را به صورت درست تغذیه کنند.

سوم موضوع ازدواج های زیر سن است؛ مادرانی‌که زیر سن هستند جدا از اینکه طفل کم وزن را تولد می‌کنند از نظر شیر دهی اکثراً ضعیف استند.

آقای سلحشور اساسی ترین اصل در شیر دهی را تغذیه سالم مادران عنوان کرده گفت: مادری‌که به فقرغذایی رو برو باشد شیر کافی تولید کرده نمی تواند اگر تولید هم کند همان مواد لازم که در نش ونمای طفل کمک کند را ندارد. به گونه مثال: مادر کم‌خون که ذخایر آهن وجودش پاین باشد شیر آن مواد کافی که ضروریات طفل را در انکشاف سریع قرارمیدهد ندارد. بناً طفل هم به کم‌خونی مبطلا میشود و آن  زمان است که انکشاف درست صورت نمی گیرد. با این حال میوه، سبزیجات، حبوبات و لبنیات مادران شیرده را تغذیه و کمک میکند.

وی افزود، مادری‌که به شکل درست تغذیه شود شیر دهی نه تنها به طفل شیر خوار، بلکه به خودش هم سود دارد. به گونه مثال: زنهای‌که حمل می‌گیرند در سه ماه اخیر وزن اضافی پیدا می‌کنند،  اگر مادر از شیر خود در طفل استفاده نکند همین ذخیره شهم به وجودش باقی می ماند وسبب فشار خون و امراض دیگر که از چاقی به وجود می اید می‌شود.

دوم تجارب نشان داده است مادرانیکه از شیرخود برای اطفال شان استفاده می‌کنند به مشکلات بعد از ولادت که شامل خونریزی ها میباشد دچار نمی شوند و به دراز مدت آن مادران کمتر چانس مصاب به سرطان های سینه و رحم را دارند و نیز از پیر زود رس جلو گیری میکند.

از سوی دیگر اهمیت تغذیه کودک با شیر مادر در اسلام نیز جایگاه خاصی دارد و آن را حق مسلم و مهم طفل عنوان کرده است و پیرامون آن احکام و توصیه های مفصّلی بیان شده است.

چالش‌ها

سال‌ها است که نقش اساسی و اهمیت تغذیه با شیر مادر در رشد وسلامت کودکان وهمچنین سلامت مادران تثبیت و شناخته شده است و گفته شده است که شیر مادر به تنهائی درشش ماه اول تولد برای شیرخوار کافی و حیاتی است. اما چالش‌ها که در این زمینه وجود دارد می‌تواند نگران کننده باشد؛

یکم: نداشتن اگاهی اکثر مادران در خصوص شیر دهی، متخصصان می‌گویند آموزش نقش کلیدی در ترویج وتشویق شیر دهی مادران به فزندان شان را دارد و تأکید دارند که مادرها باید تفهیم شوند که تمام مادران قادر به شیر دادن هستند وباید این باور به آنها به وجود آید.

دوم: حمایت جامعه از زنان ومهمتر از همه حمایت خانواده از مادران در این خصوص اهمیت ویژه دارد که متاسفانه کمتر به این امر توجه می‌شود.

سوم: عدم اگاهی دهی از پیامد های استفاده نکردن از شیر مادر

این‌ها برخی از چالش‌های است که با راهکار سنجی می‌توان مشکلات را در این زمینه برطرف کند.

گفتنیست در سال ۱۹۹۰ سیاست‌گزاران یونیسف و سازمان جهانی صحت، با همکاری برخی کشورها ، از ۷ تا ۱۰ اسد جلسه ایی را در محلی به نام سپدال دگلی اینوچنتی (Spedale degli innocent) در ایتالیا تشکیل دادند تا برای تغذیه کودکان با شیر مادر اصول و استانداردهای جهانی تنظیم کنند. نتیجه این گردهمایی  صدور اعلامیه ایی بود که به نام محل برگزاری این گردهمایی، به «اعلامیه اینوچنتی» مشهور شده است. این اعلامیه از دولت های کشور های جهان می خواهد که به اهداف و برنامه های این اعلامیه توجه کنند. این اعلامیه توضیح میدهد که «به سان یک چشم انداز جهانی، برای سلامت و تغذیه مادر و کودک، هر کودک باید دست کم بین ۴ تا ۶ ماه نخست زندگی اش از شیر مادر تغذیه کند و پس از آن نیز همراه با شیر مادر از مواد غذایی مناسب تغذیه شود. بر این اساس هر زن نیز باید توانایی شیر دادن به کودک خود را داشته باشد».

در اعلامیه از دولت‌ها نیز خواسته شده برای مادرانی که کار می کنند نیز شرایط مناسب برای شیردهی به کودکشان فراهم کنند. آگاه کردن مادران جوان از شیوه درست شیر دهی به کودک هم در این اعلامیه با اهمیت دانسته شده زیرا بسیاری از مادران جوان نمی دانند که چگونه می توانند به کودکشان شیر دهند و این نا آگاهی ترس را در وجود آن ها برمی انگیزد و باعث می شود از شیر دادن به کودک صرف نظر کنند.

از سوی هم در این جلسه به منظورترویج فرهنگ شیردهی اول اگیست تا هفتم آن که مصادف است به یازدهم اسد الی هفدهم آن به عنوان هفته تغذیه از شیر مادر نام گذاری شد.

اسفندیار

 

ممکن است شما دوست داشته باشید