روزنامه اصلاح
ریاست روزنامه های دولتی افغانستان

معضل محیط زیستی؛ چالش‌ها و راهکارها

اگر از محیط زیست سالم تعریفی داشته باشیم، مولفه های تشکیل دهنده آن را هوای پاک، آب پاک ومحیط پاک تشکیل میدهد. آب، هوا ومحیطی که از عوامل تهدید کننده صحت و انسان عاری باشد. عوامل تهدید کننده میتواند شامل انواع آن چیزهای باشد که به سادگی بستر رشد امراض وتکالیف جسمی وروحی را فراهم می آورد وشهروندان را به این تکالیف مبتلا می سازد.

در افغانستان محیط های زنده گی شهروندان به ویژه در شهرها ومشخصا شهر کابل به گونه‌ی است که عوامل تهدید کننده صحت وسلامتی شهروندان بی‌شمار اند. به عنوان نمونه به چند مورد آن اشاره می‌کنیم.

آلودگی آب؛

خطری که ازین رهگذر شهروندان را تهدید مینماید بسیار ملموس است. امروزه نه تنها آلاینده های زیادی آبهای رو زمینی مارا آلوده ساخته وآن را از استفاده خارج می سازد بلکه آبهای زیر زمینی در شهرها واز جمله شهر کابل مصئوونیت نداشته وروز تا روز آلوده شده رفته وشاید دیر نباشد که همه آبهای زیر زمینی ما از استفاده خارج شود. حفر چاه های سیپتیک غیر معیاری ونامصئوون، دفن زباله ها در مناطقی از شهرها وموجودیت مرداب ها به ویژه در بستر رودخانه های که از میان شهرها میگذرد وتجمع کثافات در بستر این رودخانه ها که می تواند با نفوذ به مرور زمان آب های زیر زمین به ویژه آبهای که در سطوح نزدیک به رویه زمین قرار دارند را آلوده سازند.

آلودگی محیط؛

محیط های زیست شهری بنا به تراکم بیش از حد نفوس وهم چنان ضعف ساختاری نهادهای مسئوول در گذشته وکمبود امکانات گردآوری به موقع زباله ها ومواد مزاد بسیار آلوده می باشد.

تجمع بیش از اندازه   کثافات وزباله ها در محلات زیست شهری وحتا اماکن عمومی وروی جاده ها، کوچه پس کوچه های شهرها وهم چنان به هوا شدن گرد وخاک برخاسته از آن در هنگام خیزش بادها وتنفس اجباری شهروندان موجب می شود که انواع امراض طرق تنفسی را به وجود آورده ومشکلات صحی فوق العاده‌ای را باعث شود.

خاکی وخامه بودن جاده ها وسرای ها ومعابر در محیط های شهری باعث شده که هنگام تردد وسایط وعابرین پیاده وهم چنان خیزش باد، گرد وخاک ناشی از آن فضا را آلوده وعملیه تنفس را مشکل ساخته وسبب شود صحت وسلامتی شهروندان را با مخاطره رو به رو سازد.

آلودگی هوا؛

یکی از عوامل آلاینده محیط در شهرهای بزرگ مثل کابل پخش ونشر مونواکساید کاربن در هوا است. سوزاندن ذغال سنگ در بخاری به هدف تسخین خانه ها در فصل زمستان، سوزاندن چوب وذغال برای پخت وپز در هوتل‌ها ونانوایی‌ها وهم چنان سوخت تیل های بی کیفیت در وسایط نقلیه وماشین آلات کارخانه جات تولیدی و وجنراتورها و…، باعث می شود که هوای شهرها به شدت آلوده شود وترسد مونواکساید کاربن در هوای لازم به تنفس محیط را به ویژه از طرف شب ها به شدت خفقان آور نموده ومشکلات زیادی برای طرق تنفسی وحتا برخی امراض وتکالیف را برای شهروندان به ویژه برای افراد کهنسال وگرفتار به تکالیف قلبی ومریضان طرق تنفسی به وجود آورده است. بنا به باور داکتران متخصص با گذشت زمان ودوام این وضعیت ما شاهد گسترش تکالیف طرق تنفسی به شمول امراض شش وتوبرکلوز در میان شهروندان خواهیم بود.

ازین جهت خطراتی که امروزه محیط زیست ما را تهدید می نماید، باعث نگرانی های زیادی در میان مردم و شهروندان شده است.

این خطرات به گونه آشکار چالش‌ها وپیامدهای کشنده‌ای را متوجه نه تنها زندگی انسانها، بل زنده گی همه موجودات ذی حیات در محیط حیات ما شده است. این نگرانی ها ضرورت بحث های عمیقی را برای یافتن راه حل های عملی وموثر وعطف مساعی همه گانی درکاهش خطرات زیست محیطی وتوجه به سلامت محیط زیست به حیث موضوع حایز اهمیت به وجود آورده است.

اینک به خوبی آشکار شده که هیچ چاره ی نداریم مگر مبارزه با عواملی که سلامت محیط زیست را به مخاطره می اندازد. لازم است تا درراستای حفاظت از محیط زیست برنامه ریزی موثر وپلان های کارآمدی را طراحی وبه منصه اجرا بگذاریم وکارهای بایسته وتاثیر گذاری را سامان دهیم تا با سلامت محیط زیست مان سلامت وصحت شهروندان کشور را نهادینه ساخته وازخطرات ومعضلاتی که دامنگیر مردم مان خواهد شد تا اندازه ی جلوگیری نماییم. لازم است که هم بکوشیم تا یک محیط زیست سالم وعاری از تهدید های زیست محیطی داشته باشیم.

دوام این وضعیت می تواند یک بحران محیط زیستی خطرناک را رقم زند. بحرانی که به شکل نه چندان آشکار وبه گونه پنهان هزاران انسان این سرزمین را به کام مرگ وبه سوی نابودی ببرد. آمارهای موجود حکایت از آن دارد که سالانه هزاران انسان در محیط های زنده گی ما به انواع امراض طرق تنفسی ومشکلات تنگی نفس، حمله های قلبی وتوبرکلوز مبتلا می شوند.

بناً لازم است تا راه های جلوگیری از این بحران را شناسایی کنیم تا با تکیه بر آن بتوانیم از گسترش امراض و تکالیف که باعث تلفات جانی زیادی در کشور خواهدشد جلوگیری نماییم. در گام نخست مهم این است بدانیم نهادهای ذیربط  ودرمجموع نظام ومردم افغانستان برای حفظ محیط زیست به عنوان یک ضرورت ویک اولویت چه می توانند انجام دهند.

به نظر می رسد نخستین گام احساس تکلیف همه گانی درقبال  حفاظت ازمحیط زیست و مقابله با چالش‌ها ومشکلات دراین عرصه وتأمین سلامت محیط ما باشد ونگذاریم بیش ازین آلوده گی وتخریب محیط زیست مان را تهدید نماید.

وبا به خطر افتادن سلامت محیط زندگی، سلامت شهروندان ما دچار مشکل شده وبه مخاطره افتد. پس از آن نهادهای مسئوول با مطالعه راهبردی ازعوامل مخرب ومنافی سلامت محیط، برنامه ریزی موثر وکارآمدی را طرح وبه منصه اجرا بگذارد. بلند بردن سطح آگاهی شهروندان از مخاطرات وتهدید های زیست محیطی ومبارزه علیه عواملی که به آنها اشاره شد و ارتقای میزان کارآیی نهادهای فعال در عرصه حفاظت از محیط زیست می تواند جزیی ازین تدابیر باشد.  حفاظت از محیط زیست اولویت مهم ونیاز جدی جامعه مارا تشکیل می دهد وهم چنان حفظ سلامت محیط زیست، وجیبه ملی ورسالت همه گانی همه شهروندان کشور است ونمی‌توان از آن چشم پوشید. زیرا هرنوع بی توجهی نسبت به آن پیامدهای بس خطرناک وچالش برانگیزی را سبب خواهد شد ومشکلاتی را نسبت به فرایند های مختلف زنده گی اجتماعی و اقتصادی به بار می آورد. حفظ سلامت محیط زیست در جهان کنونی از آهمیت زیاد بر خوردار است و مباحث مربوط به آن به توسعه پایدار پیوند خورده وجایگاهی را دراین سلسله مباحث از آن خود کرده است.

با این وصف کیفیت زیست محیطی در یک کشور پیوند نا گسستنی با حیات انسان، انکشاف و در نهایت توسعه یک کشوردارد. اما افغانستان در میان کشور های جهان متاسفانه ازین جهت چندان توصیفی ندارد وکارهای درخور و بایسته‌ی آنچنان که لازم است در گذشته انجام نیافته است.

درعین حال این موضوع به میزانی که در میان ملل جهان کسب اهمیت کرده در کشور ما نیز از اولویت های دست چندم به حساب می آمد. عدم امکانات مورد ضرورت، مبارزه با عوامل مخاطره آمیز وبرهم زننده سلامت محیط زیست وهم گسترده نبودن دانش وآگاهی که بیانگر لزوم توجه به حفاظت محیط زیست باشد ازعوامل دیگر این موضوع می تواند به حساب آید.

اسفندیار

 

ممکن است شما دوست داشته باشید