روزنامه اصلاح
ریاست روزنامه های دولتی افغانستان

روز جهانی صلح و جنگ بی‌پایان در افغانستان

بیست و یکم سپتامبر، در تقویم بین المللی به عنوان روز جهانی صلح درج شده است و همه ساله از این روز در جهان گرامی داشت به عمل می‌آید. نام‌گذاری این روز در واقع تلاشی بوده در راستای محو جنگ و خشونت در جامعه بشری،  اما از آن جایی که دیده می‌شود این رویا هچ گاه تحقق پیدا نکرده و برعکس همه ساله هزاران انسان در سایه جنگ و نا امنی در جهان از بین می‌روند. در قرن معاصر کم نیستند کشورهای که مردم شان خواب صلح را می‌بیندد و بیش از هرچیز دیگراز جنگ خسته اند. افغانستان نیزاز زمره همین کشورهایی است که از چهار دهه به اینسو دستخوش جنگ های متمادی بوده و شهروندان آن در تب داغ صلح می‌سوزند. صلحی که چشم انداز آن بیش از هر زمان دیگر روشن به نظر می‌رسد و امیدواری ها را در دل شهروندان خلق کرده است.  هرچند گفت و گوهای صلح به گونه رسمی میان مخالفین و حکومت پس از تدویر لوی جرگه مشورتی صلح در سال ۲۰۱۰ به اینطرف آغاز شد، اما دست آورد قابل ملاحظه‌ا‌ی که از شدت جنگ و خون ریزیبکاهد به چشم نمی‌خورد. در عین حال حکومت افغانستان  در طول این سالیان از مجرای شورای عالی صلح راه های گوناگون را برای ختم جنگ تجربه کرد و نشست های مختلف را در داخل و خارج با کشورهای منطقه و دخیل در صلح افغانستان برگزار کرد تا گروه های در گیر در جنگ افغانستان را به میز گفتگو بکشاند. اما این خواست دولت افغانستان پیوسته از سوی گروه طالبان پاسخ منفی داد ‌شد تا اینکه ایالات متحده امریکا در این پروسه داخل شد و نُه دور مذکرات میان گروه طالبان و زلمی خلیلزاد نماینده خاص وزارت خارجه امریکا در امور صلح افغانستان ادامه پیدا کرد. هرچند این گفتگوها با ابهامات و انتقاداتی زیادی مواجه بود، اما امیدواری ها را بیش از هر زمان دیگر در میان شهروندان در ارتباط به مذاکرات میان افغانی خلق کرد و انتظار می‌رفت که پس از توافق صلح میان امریکا و گروه طالبان، باب گفتگوهای مستقم حکومت و طالبان آغاز شود.  گفتگوهای امریکا و گروه طالبان که در اصول نهایی شده بود و انتظار امضای طرفین را می‌کشید، پس از آن به بن بست کشیده شد که دونالد ترامپ رییس جمهور ایالات متحده امریکا در یک تویتی آن را ملغا اعلام کرد و خواهان تشدید حملات بر این گروه شد. با این وصف،  هنوز واضیح نیست که روند صلح به کجا منتهی خواهد شد، اما آنچه روشن است جنگ و کشتار همه روزه است که از شهروندان افغانستان قربانی می‌گیرد. حال پرسش اساسی اینجاست که  ۲۱ سپتمبر روز جهانی صلح چه ارمغانی است بر زخم ناسور جنگ در افغانستان که میراث دار میلیون ها کشته و زخمی در این کشور بوده و هنوز هم به گونه وحشتناک ادامه دارد؟ اگاهان امور معتقد اند که تعریف واضحی از جنگ و صلح افغانستان تا هنوز داده نشده است و تا زمانیکه  گفتگوها صلح در ابهام پیش برود، بی نتیجه خواهد بود.

عزیز رفیعی، فعال مدنی و تحلیلگر مسایل سیاسی می‌گوید، از نقطه نظر اجتماعی، صلح اساسی ترین نیاز جامعه ما است؛ اما از نظر واقعیت‌های اجتماعی به خصوص نبود یک استراتیژی دقیق ملی، متاسفانه ما با صلح خیلی فاصله داریم. افغانستان در بیش از پنج دهه است که صلح و ثبات خود را از دست داده و در طول این مدت تا هنوز یک اجماع عمومی و ملی به خاطر صلح به عنوان یک ضرورت مبرم جامعه به وجود نیامده است.

اقای رفعی در پاسخ به این پرسش که آیا راهکار های که از سوی لوی جرگه مشورتی صلح در ماه ثور ام‌سال مطرح شد و حکومت نیز در پی عملی شدن آن می‌باشد نمی‌تواند به عنوان یک استراتیژی صلح با گروه طالبان تعریف شود؟ گفت: استراتیژی که بتواند موقعیت افغانستان را با طرف ها تعریف کند از یک جرگه مشورتی صلح خیلی بعید به نظر می‌رسد. این جرگه بیشتر روی مصلحت های صلح بحث کرد، اما عوامل عینی صلح در افغانستان نیاز به تحقیق علمی و اکادمیک دارد. جرگه مشورتی صلح یک راهکار را در مسایل درونی و اجتماعی افغانستان تعریف کرد. در آن جرگه یک تعریف واضح و روشن از دشمن داده نشده و موقف ما در قبال همسایه ها ومسایل جنگی روشن نگردید. بناً مصلحت ازنوع نصحیت کردن در امر صلح ما را نمی تواند نجات دهد، چون ما نظریات مصلحانه نیاز نداریم بلکه نظریات عملی اجتماعی نیاز داریم، مثلا موقف افغانستان در قبال صلح با طالبان، پاکستان، ایران، روسیه، چین و عربستان باید چگونه باشد.

با باور آقای رفیعی، اگر ما  به یک استراتیژی ملی، علمی اکادمی و نظامی به خصوص پس از تعریف دوست و دشمن در افغانستان برسیم قطعاً به صلح می‌رسیم. برعکس تا زمانیکه در استراتیژی خود تعریف نکنیم که جنگ  وصلح افغانستان با کی و چگونه، نمی توانیم به یک صلح پایدار دست یابیم.

وی می‌گوید که در افغانستان فقط صلح را آرزو دارند، اما تعریفی از صلح موجود نیست. آیا کسانی که روزانه ده ها افغان را می‌کشند، دوست ما هستند یا دشمن؟ و آیا با خروج نیروهای امریکایی از افغانستان، این جنگ خاتمه پیدا خواهد کرد؟. بناً‌ افغانستان باید موقف خود را تعریف کند و ما باید عقبه های جنگ را  ریشه یابی نماییم. باورم نمی شود که یک گروه شش هزار نفری و حتی شصت هزار نفری طالب بتواند از عهده یک ابر قدرت بزرگ جهانی بر آید، افغانستان در برابر شصت هزار طالب  دو صد و هشتا هزار نفر تنها پولیس دارد، جدا از اردوی و امنیت ملی. پس واقعیت امر این است که آنها تنها نیستند و باید حامی آنها تشخیص و تعریف شود.

گفتنیست که ۲۱ سپتامبر، مصادف به ۳۰ سنبله، به روز جهانی صلح اختصاص یافته و بر نبود جنگ و خشونت اشاره دارد و ممکن است گاهی منجر به یک آتش‌بس موقت در مناطق جنگی برای دسترسی به کمک‌های انسان‌دوستانه شود. این روز اولین بار در سال ۱۹۸۲ نامگذاری شد و از آن زمان به بعد توسط بسیاری کشورها، گروه‌های سیاسی، گروه‌های نظامی و افراد مختلف ادامه یافته‌است.

در این روز افراد برای بزرگداشت روز بین‌المللی صلح، لباس‌هایی با طرح کبوتر سفید صلح می پوشند و انزجار شان را از جنگ اعلام می کنند.

بلبل حسین شفق

ممکن است شما دوست داشته باشید