روزنامه اصلاح
ریاست روزنامه های دولتی افغانستان

افزایش سگ‌های ولگرد وخطرات ناشی از آن

در کنار سایر مشکلات در افغانستان به ویژه پایتخت، آنچه بیشتر در این ایام فضای کار و زندگی را برای مردم محدود کرده است سگ‌های هار و ولگرد میباشد که شمار شان به هزاران قلاده میرسد و هر روز بر تعداد شان نیز افزوده  میشود. در پهلوی اینکه سگ‌های ولگرد چه پیامدها و خطرات را متوجه جامعه میکند، نمایی شهر و محیط زیست را هم به چالش کشانده است.

هیچ نقطه‌ای از شهر نیست که گله سرگردان سگان انجا جولان ندهند؛ پارک، سرک، چمن، مکتب و پوهنتون همه جا استند. ظاهراً تمام کابل شده مکان امن برای این مزاحمان شهر.

شاه‌ولی باشنده کابل است که از بام تا شام در شهر بورانی پزی میکند و به قول خودش از این طریق «مخارج زندگی بخور و نمیر » را پیدا میکند. اما جدا از دیگر مشکلات فرا راه او، سگ‌های سرگردان کار و زندگی را بر او تنگ کرده است و گفت: « بسیار از دست سگها در عذاب استیم. صبح وقت زمانی که از خانه بیرون میشوم در کوچه، گاهی از دزدان میترسم و گاهی دیگر از سگان ولگرد که گروپی و مانند رمه گشت و گذار میکنند و تعداد شان بر انسان‌ها حمله میکنند. جدا از این مسائل زیاد اتفاق افتاده که شب هنگام در درون سرای مواد پخت و پزم را از میان کراچی خورده اند و محیط کارم را نیز نا پاک کرده اند». صابره مادری دو کودکی است که در مکتب میروند و هر روز نگران جان کودکانش از شر سگ‌های ولگرد میباشد. او گفت«دوسال قبل یک نواسه کاکایم را سگ گزید و بعد از آن احساس امنیت نمی کنم. هر لحظه احساس میکنم سگ‌ها بر جان اولادهایم حمله میکنند. چون در این اواخر خیلی زیاد هم شده  و در کوچه و اطراف مکتب پر استند. ناگزیریم هر روز  کودکان مان را تا مکتب و بر عکس آن هراهی کنیم».

ممکن تا اینجای بحث قابل تحمل باشند، اما آنچه خیلی نگران کننده میباشد حیات شهروندان است که از این منظر تهدید میشود. طی سالیان دراز شمار زیادی از مردم جان شان را به خاطر ویروس ناشی از سک گزیذگی یا(رابیس)از دست داده اند.

هر چند بیماری سگ گزیدگی در جهان قابل در مان است و با وقایه میشود آن را کنترول نمود.  اما عوامل متعدد چون نبودواکسین سگ گزیدگی یا بی کیفیت بودن آن، سهل انگاری و فقر ، این پدیده را در افغانستان به یک معضل مرگ آفرین تبدیل کرده است.

شاکر باشنده دیگر کابل میگوید که سال پیش، یک مرد جوان در همسایه شان به دلیل سگ گزیدگی از بین رفته است. وی گفت: « سال گذشته پای همسایه ما را  سگ دندان گرفته بود، به تمام شفاخانه‌های دولتی رفت؛ اما هیچ کدامش واکسین سگ دیوانه نداشتند، هر جایی که میرفت، میگفتند در شفاخانه‌ای شخصی برود. شفاخانه‌ای شخصی رفت و پنج هزار طلب کرد، اما آن مقدار پول را نداشت و از طرف دیگر فکر میکرد که شاید سگ که گزیده  دیوانه نباشد. در نهایت از بین رفت »

به گفته او فقر و سهل‌انگاری جان آن مرد جوان را گرفت و حالا چند طفل بی سرپرست جایش مانده و با ده‌ها مشکل سر دچار اند.

شهروندان همواره از نبود واکسین سگ دیوانه و گرانی آن در شفاخانه‌های خصوصی شکایت دارند. آنان میگویند که در بیشتر شفاخانه‌های دولتی شهر کابل، واکسین سگ دیوانه موجود نیست، و به شفاخانه‌های خصوصی مراجعه میکنند، امری که از سوی یک مسئول در یکی از مراکز تطبیق واکسین نیز تأیید میگردد. او که خواست نامش در گزارش ذکر نشود گفت: «تعداد زیاد از مردم مراجعه میکنند ولی واکسین نسیت و هرچند پیشنهاد هم کردیم اما واکسین در اختیار ما قرار نگرفته است.» وی علاوه کرد«روز گذشته یک کودک هفت یا هشت ساله را از ولایت پروان آورده بودند با اینکه واکسین هم شده بود ولی تمام علایم بیماری در و جودش دیده می‌شد ممکن واکسین کارایی نداشت و هر دلیل دیگر، ولی ما نتوانستیم برایش کمک کنیم.»

هر چند امار تازه‌ای که شمار سگ‌های ولگر را نشان دهد در دست نیست اما حدود دوسال قبل شهرداری کابل جمعیت سگهای ولگرد را بیش از ۳۰ هزار گفته بود که حد اکثر شان قابل باروری و زاد و ولد را دارند. بر اساس گزارش‌ها در گذشته شهرداری کابل سگ‌های ولگرد را در گام نخست واکسین میکرد  و بعد، عقیم، تا از تولید مثل آنها جلوگیری صورت گیرد. حالا معلوم نیست که این روند ادامه دارد یا خیر، اما آنچه روشن است افزایش بی رویه سگ‌های ولگر است که ممکن هزاران بیمار در میان شان باشد و هر ازگاهی جان انسانها را به خطر اندازند.

با این حال مرض سگ دیوانه یا رابیس، یک بیماری ویروسی قابل پیشگیری است که اکثرا در اثر گزیدن حیوانات پستاندار ملوث با این ویروس به ویژه سگ به انسان سرایت میکند. داکتران میگویند ویروس رابیس، سیستم عصبی را مصاب کرده و در نهایت سبب مرگ انسان میشود. به گفته داکتران ویروس این بیماری، از طریق لعاب دهن حیوان وارد انساج بدن انسان شده و در ابتدا، شخص دچار تب، سردردی، ضعف و ناراحتی عمومی بدن و خارش میشود و در نهایت، سیستم عصبی را هدف قرار میدهد و مرگ را به دنبال دارد.

سرعت پیشرفت این بیماری، برای فلج‌سازی سیستم عصبی، ۰٫۱ ملیمیتر در ۲۴ ساعت است و با پیشرفت این بیماری اعراضی چون بیخوابی، اضطراب، گیجی، فلج قسمی اعضای بدن، توهم، پریشانحالی، افزایش لعاب دهن، مشکلات در بلعیدن و ترس از آب بروز کرده و اگر شخص واکسین بیماری را دریافت نکند، در مدت زمان یک تا ده روز، از بین خواهد رفت. امار های دوسال قبل در شهر کابل نشان میدهدکه در یک سال ،۱۸۷۱ نفر به دلیل گزیدگی سگ دیوانه تنها به شفاخانه‌های دولتی مراجعه کرده اند.   واکسین سگ دیوانه که در پنج مرحله تطبیق میشود، نخستین دوز هر چه زودتر از گزیده شدن شخص و دوزهای بعدی در روزهای سوم، هفتم،  چهاردهم و بیستم داده می شود؛ اما در صورتی که به شخص مبتلا به ویروس رابیس، فوراً واکسین تطبیق نشود، در جریان پنج تا ده روز، میتواند سبب مرگ شود. داکتران توصیه میکنند که پس از سگ گزیدگی، فورا باید محل زخم با آب و صابون شسته شده و بیمار به شفاخانه منتقل شود تا تحت مراقبت قرار گیرد. تنها سگ‌های ولگرد ناقل این بیماری نیستند، بلکه پستانداران خانگی به ویژه سگهای خانگی، پشک، شغال و خفاش نیز ناقل این بیماری اند. داکتران میگویند که این مرض، به شدت خطرناک است و از انسان به انسان دیگر نیز منتقل میشود.

اسفندیار

ممکن است شما دوست داشته باشید