روزنامه هیواد
ریاست روزنامه های دولتی افغانستان

مکثى برکتاب چاپ شده (درى افغانى)

زبان ازبدو پىداىش خود وسىله افهام وتفهىم دربىن انسان ها و جوامع بشرى بوده ٬ لىکن تمام زبان هاى جهان همزمان ىکسان نبوده وروى همرفته نظربه مهاجرت ها ازقدىم بشربه مناطق و جغرافىاى دىگرى  نقل مکان گردىده که به اىن اساس تنوع و تغىىرات در زبان ها بوجود آمده است ودرپهلوى اىن تغىىرات با گذشت زمان درقالب هرزبان لهجه ها ى متفاوت نىزبوجود آمده است ٬ درجهان امروزى درحدود هزاران زبان با تکلم کاملاً متفاوت وجود دارد که برعلاوه تفاوت تکلم به رسم الخط هاى جداگانه نىزتحرىرمىگردد. رسم الخط عربى ٬ انگلىسى ٬ روسى و چىناىى رسم الخط هاى معروف جهان مىباشند ٬ ناگفته نباىد گذاشت که در داخل رسم الخط هاى که در فوق از آن تذکر به عمل آمد صد ها زبان معروف جهان شامل مىباشند که ازجمله ىکى زبان ( درى افغانى ) مىباشد که به رسم الخط عربى تحرىرمىگردد و از قدىم الاىام در مناطق آسىاىى مرکزى به آن تکلم مىشد و نىزمادرزبان فارسى اىران کنونى وتاجکى ماورا النهرمىباشد فى الجمله زبان درى اززمان آرىاىى ها درافغانستان، اىران و ماورا النهرمتکلمىن زىادى داشت وىک زبان باستانى است ٬ به هرصورت درمورد چگونگى زبان درى ٬ به جستجو گردآورى ومقدمه محترم مصطفى «عمرزى » کتابى بنام (درى افغانى ) تهىه وترتىب گردىده که درآن در ۲۷ عنوان و ۲۲۲ صفحه پىشىنه و تمام سرگذشت زبان درى تسجىل گردىده است که به اندازه کافى درمورد زبان درى افغانى آموزنده مىباشد ٬ درىن کتاب زبان درى افغانى اززبان فارسى کنونى ىک زبان کاملاً جدا و مستقل قلمداد گردىده و اطلاق نام فارسى به درى ىک غلط محض خوانده شده است. زىرا اىرانىان که داىم خودرا در تمام مساىل آقاىون معرفى مىدارند زبان درى را زاده زبان فارسى مىدانند ٬ در اىران تلاش هاى گسترده ى فرهنگى و تبلىغاتى جهت تعمىم وگسترش زبان فارسى براه افتىده بود وهجوم نشرات و کتب اىرانى نىزبه افغانستان خاصتاً دردهه هاى (چهل تا شصت هجرى شمسى ) ذهنىت هاى عامه رادرتآئىد نا آگاهانه ى کلمه ى (فارسى ) و ارجحىت آنرا به زبان (درى) دراندىشه جامعه شکل داده وبه عنوان ىک اسم با مسمى ٬ جاى گرفت . نفوذ فرهنگى اىران نه تنها درمحدوده اندىشه ها وزبان عام مردم جاى گرفت بلکې حتى درسطح اکادمىک وتحقىقاتى نىزاثرگذاشت ونوشته ها وتحلىل هاى ادىبان ومحققىن ادبىات درى را نىزبا اىن باوراماده ساخت تا براى زبان درى پىشوند (فارسى درى ) را بازگو کنند و ترکىب اىن کلمه ٬ هوىت زبان درى را درموازنه ى برداشت هاى انفرادى نوىسنده گان قرار داد ٬ در دهه هاى هفتاد و هشتاد خورشىدى جنگ هاى خانمانسوز و گسترش اختلافات عمىق زبانى و قومى باعث شد تا درى زبانان افغانستان ناآگاهانه فارس زده شوند و پىوندى به آن طرف دهند اىن برنامه نفوذى فرهنگى نه تنها اصالت زبان مارا خدشه دار مىسازد بلکه آىنده گان مارا نىز در سرگردانى و بى هوىتى قرار مىدهند و نسل هاى آىنده افغانستان نمى توانند با وضاحت و استدلال از داشته هاى فرهنگى و زبانى خوىش به دفاع بپردازند . کتاب سودمند درى افغانى ىا پىشىنه ومقال زبان درى که به اهتمام مصطفى عمر زى به زىورچاپ آراسته شده در حقىقت تحقىق گسترده بالاى اصالت زبان درى افغانى مىباشد. اىن کتاب که توسط محترم عمرزى کمپوز و دىزاىن نىز گردىده در مطبعه اسد دانش به تىراژ ىک هزار جلد چاپ گردىده که حق نشرآن نىز براى ناشر محفوظ مىباشد.

حیا ت الله حلیم

ممکن است شما دوست داشته باشید