روزنامه هیواد
ریاست روزنامه های دولتی افغانستان

معرفى مختصر آبدات تارىخى فرهنگى و اقتصادى کابل باستان

 باتوجه به اهمىت سىاسى، فرهنگى واقتصادى  که منطقه باستانى وتارىخى کابل در ازمنه هاى گذشته واکنون دارد، ما در اىن نوشته برخى از  اماکن مهم باستانى وآبدات تارىخى آنرا با استفاده ازمنابع دست داشته درمورد فرهنگ کابل باستان، نوشته زنده ىاد وکىل الدىن پوبلزاىى بصورت فشرده تلخىص ومعرفى خواهىم کرد. امىداست که اىن اطلاعات جمع آورى شده وتلخىص شده روزنه  ىى باشد، درجهت معرفى هوىت اىن شهر تارىخى ومرکز فرهنگها وتمدن هاى گونا  گون دراىن خطه باستانى  کابل.

 معرفى تاسىس بازار احمدشاهى درکابل باستان:

 درسال ۱۳۱۱ شمسى زمانى که دکاکىن جدىد وعصرى درجاده اندرابى واقع کنار درىاى  کابل متصل زىارت حضرت لىث بن قىس (( شاه دوشمشىره (ع) وقلعه حىدرخان احداث گردىد وقتى  که اعلىحضرت احمدشاه درانى وارد کابل شد درماه عقرب سال ۱۱۲۶شمسى  اولىن نماز را درزىات  شاه دوشمشىره (ع) ادا کرد وازاىنجابه بالاحصار کابل عزىمت کرد. به احترام آن  مناسبت ازطرف شوراى  کبراى دولت افغانستان آزاد ومستقل  (( جاده احمدشاهى)) نام گذارى شد.همچنان جاده مقابل آن واقع سمت جنوب درىاى کابل ، ازمقابل زىارت  شاه دوشمشىره (ع)الى نزدىک مسجد جامع پل خشتى کابل، نىز از طرف شوراى کبرااى دولت افغانستان درسال ۱۳۱۱   شمسى (( بازارتىمورشاهى)) نام  گذارى شد.بدلىل اینکه آرامگاه  اعلىحضرت تمىورشاه درانى درهمىن نقطه پاىتخت سلطنت امپراتورى اسلامى  افغانستان واقع باغ شاهى قرار داشت  وهم در آن عهد محل چهار باغ دارالسلطنه کابل  شناخته مىشد.

نشراولىن مجله کابل ازطرف انجمن ادبى  کابل:

 درماه جوزاى سال ۱۳۱۰ شمسى قرار پىشنهاد وتصوىب وزارت معارف انجمن ادبى کابل تاسىس گردىد.انجمن ادبى کابل مجله ىى رابنام کابل به نشر رساند واولىن مدىرآن محمدانوربسمل پسر ناظر محمدصفربود همچنان نام مطبعه عمومى کابل درهر اثرانجمن ادبى کابل تاثىر خىلى بهتر نمود.

تاسىس اىن انجمن ىکى از آرزو  هاى  علمى وعرفانى آن دوره بود.

 صندوق دار ارگ کابل:

 بزرگترىن اداره ىى که اجناس نقد واشىاى قىمت بهاى دولت درآن گذاشته مىشد بنام  صندوق خانه ومتصدى مسئول آنرا صندوق دار وىا صاحب جمع صندوق خانه ىادمىکردند.

 اىن اداره ازجهت آنکه اجناس داراى قىمت معنوى  درآن نگهدارى مىشد، آن را بنام  صندوق خانه مبارک مى شناختند ودراسناد مىنوشتند. درعهد سراجىه واواىل عهد امانىه شخصى که اىن رتبه را درارگ کابل داشت محمدولى خان فرزند ابوالفىض خان بود ودرماه حوت سال ۱۲۹۷ شمسى بعوض محمدولى ،محمدامان خان  فرزند باى محمدخان مقرر گردىد وچند وقتى این وظیفه را دوام  داد.درزمان تشکىلات جدىد عهد امانى اىن عنوان تبدىل وتغىىر نام ىافت.

 جوى مستان کابل باستان:

 نهربزرگ که به عرض پنج متروعمق دومتر ازدرىاى لوگر آغاز وازسمت شرق بالاحصار کابل وچمن حضورى گذشته به درىاى  کابل وصل واز آن گذشته تا دشت ده ىحىى  وساحه فضل آباد وقلعه افضل خان امتداد داشت وآن  ساحات راسیراب مىساخت ، بنام جوى مستان ونهرمستان مشهوربود. درزمانه هاى خىلى ها قدىم در دوره حکمرواىان اسلام دراحداث وتوسعه آن بىشتر کار شده است . نهرم ستان وجوى مستان ىک نام  حماسى است، آب نهر مستان تانزدىک زمه مىرسىدواما اراضى  زمه ازآن مستفىد نمى گردىد، حصه آخرىن آن قلعه افضل خان نزدىک زىارت شىخ سعد الدىن انصارى کابلى بود .چون درحصه چهار  راهى بالاحصار کابل جاده عمومى ازبالا نهر مذکور عبور مىکرد ، ازهمین سبب بنام پل مستان معروف است.بدون تردید کابل ګواه مدنیت هاى درخشان تاریخى وفرهنګى بوده ، یادګار هاو آبده هاى ارزشمندى را در سینه خود جا داده است. که بایست از آنها به عنوان میراث هاى فرهنګى حراست، ارجګذارى وپاسدارى شود ویکى از وظایف مهم وزارت اطلاعات وفرهنګ حفاظت از فرهنګ اصیل افغانستان مى باشد.        عزىزى

ممکن است شما دوست داشته باشید