روزنامه هیواد
ریاست روزنامه های دولتی افغانستان

عزیزاحمد ریان رییس نشرات و سخنگوی وزارت معارف: برای مکاتب کشور ۳۷ میلیون جلد کتاب چاپ شده است

نهاد آموزش و معارف اسلامی در کنار نهاد خانواده، در جامعه‌پذیری، اجتماعی کردن، افراد تعیین کننده و بی‌بدیل برای آینده آن ملت و کشورنقش عمده دارد. خوشبختانه در طول ۲۰ سال گذشته، یکی از بخش‌های که در افغانستان  رشد چشمگیر و قابل ملاحظه داشته‌ معارف و در مجموع بخش آموزش است که در سطح معارف، تحصیلات نیمه‌عالی و تحصیلات عالی، گسترش روز افزون و امیدوار‌کننده‌داشته است و باایجاد امارت اسلامی افغانستان این روند ادامه دارد.

هر جامعه برای تداوم و بقای خود نیازمند برآوردن نیازهای بنیادی و حیاتی (تداوم نسلی، تأمین معیشت، تنظیم روابط، آموزش نیروی کار و معنا دهی به زندگی) خود می‌باشد که از طریق نهادهای پنجگانه خانواده، آموزش، سیاست، اقتصاد و حکومت تأمین می‌گردد. به عبارت دیگر، نظام اجتماعی کل و جامعه، متشکل از چندین خرده نظام است که برای سالم بودن و کارایی لازم، نیاز است که خرده‌ نظام‌های جامعه نیز هر کدام کارکرد و کارایی های مورد انتظار خود را داشته باشد. کارا نبودن و یا از دست‌دادن کارایی یک خرده نظام، باعث اخلال در خرده نظام‌های دیگر شده و در نهایت کل جامعه را به عنوان یک سیستم نیز متأثر و متضرر می‌سازد.

تعلیم و تربیه با تربیت نیروی انسانی جامعه و تغییر در طرز نگرش آنان می تواند خدمت بزرگی به توسعه بکند. در کشورهای توسعه نیافته و یا کمتر توسعه یافته ، مردم درک درستی از مفهوم توسعه یا اهمیت کارکردن در ساختن جامعه ندارند و آموزش می تواند با تغییر آوردن در نگرش و دیدگاه های افراد جامعه، بزرگترین کمک را به جوامع توسعه نیافته بکند. در جوامع پیشرفته بودجه های بالایی برای تحقیقات اختصاص داده میشود، چون درک این مسًله که پژوهش و تحقیقات می تواند تحول اساسی و بنیادین در تحول جامعه به وجود آورد، وجود دارد.

فرق اساسی جوامع توسعه یافته و جوامع توسعه نیافته هم در همین مسله است، یعنی نیروی انسانی در این دو نوع جامعه از نظر فکری، فرهنگی و خصوصیت فردی و جمعی تفاوت ما هیتی با یکدیگر دارند. رمز توسعه کشورهای پیشرفته نیز در تعلیم و تربیه نهفته است. همین عامل مهم و اساسی ، وجه تمایز و تفکیک این جوامع است.

کشورهای پیشرفته که از آنها تعبیر جهان اول نیز میشود، با پی بردن به اهمیت نقش سواد و آموزش در امر توسعه، سرمایه گذاری های بزرگی کرده اند، چون عقیده دارند که آموزش و کسب علم منشآ همه اختراعات و اکتشافات و پیشرفت های بشری است.

این مسـله را می توان در کشور جاپان بیشتر فهمید. جاپان با آنکه ذخیره گاه های بزرگ منابع طبیعی ندارد و قدرت بزرگ نظامی هم نیست ، اما کشور قدرتمند اقتصادی است که شهروندانش از ظرفیت آموزشی و توان فکری شان استفاده اعظمی کرده اند. تلاش آنها دربخش آموزش  هیچگاهی پایان ندارد و با بسط ، پرورش و گسترش آن می توان در زمینه های مختلف حرف اول را زد.

دیدگاه پیامبر(ص) درمورد تعلیم زنان روشن است و آن اینکه

طی قرن‌ها در موفقیت‌های اجتماعی، اقتصادی و سیاسی جوامع در طول تاریخ جهان اسلام، زنان تحصلکرد نقش قابل توجهی داشته‌اند. زنان در حفظ و انتقال (روایت) حدیث و آداب و رسوم (سنتها) پیامبر و اهل بیت او بسیار نقش مهم داشته‌اند. با این ملحوظ، به درک بهتر ایمان و توسعه فقه (شریعت اسلامی) کمک کرده‌اند. پس از رحلت پیامبر اسلام در سال ۶۳۲ میلادی، همسران پیامبر هر یک حفصه، ام حبیبه، میمونه، ام سلمه و بی‌بی عایشه برای درک زنده‌گی پیامبر و حفظ سنت او نقش بسیار مهمی ایفا کرده‌اند. فرضیت کسب علم و تحصیل در زنان و مردان نیز در حدیث و سنت تایید شده است. بنابراین، تحصیل و فراگیری علم برای زنان و مردان در اسلام فرض قرار داده شده است. مرکزیت تعلیم در سنت اسلامی نیز در حدیث مشهود است، همان‌طوری که مثال‌های زیر نشان می‌دهد: «طلب علم بر هر مردمسلمان و زن مسلمان فرض است». (ابن ماجه)

از سال‌های آغازین اسلام، زنان از جایگاه و اقتدار والایی در جامعه برخوردار بوده‌اند. پیامبر اسلام خود برای تربیت زنان و دختران کوشید و زنان و دخترانش را به کسب علم ترغیب کرد. زنان در خانه او نه تنها در علوم اسلامی، بلکه در سایر عرصه‌ها مانند طبابت، ریاضیات و غیره تحصیل می‌کردند.

سرنوشت آینده کشورعزیزما افغانستان چه بخواهیم یا نخواهیم در مکاتب و معارف رقم می‌خورد. نظام معارف افغانستان مطابق به شرایط اسلامی آماده شده، تا دختران بالاتر از صنف ۷ الی ۱۲ برای تحصیل شان ادامه بدهند. به نظر می‌رسد که  وخامت وضعیت معارف و پیامدهای ویران‌کننده معارف در افغانستان  برای مقامات عالی امارت اسلامی به درستی درک و شناخته شده است و از همین جهت، بزرگان امارت در صدد حل این قضیه نیز می‌باشند. توقع این است که بیشتر از این، سرمایه‌های مادی و انسانی مملکت به هدر نرود تا خیلی دیر نشده کاری باید کرد! پیشنهاد می‌شود، هرچه زودتر شورای عالی معارف و تحصیلات، متشکل از افراد متخصص و دلسوز ایجاد گردد تا بیش از این به بیراهه نرویم. به قول معروف، جلو ضرر را از هرکجا که بگیرد، فایده است.

دراین زمینه خبرنگار روزنامه هیواد مصاحبه ای را باعزیزاحمد “ریان” رئیس نشرات وسخنگوی وزارت معارف انجام داده است که تقدیم میگردد.

پرسش: طوریکه معلوم است مکاتب ذکور واناث شروع شده است. مشکل کتب درسی شان چه مقدار حل شده است؟

پاسخ: ما درسه کشورجهان ۳۷ میلیون جلد کتاب چاپ کرده ایم، که ازجمله  در دوبی ۷ میلیون جلد کتاب را توسط یک شرکت بنام (الغریر)چاپ کرده ایم. همینطور درکشورهندوستان یک شرکت بنام (اکابرو) میلیونها جلد کتاب را برای ما چاپ کرده است. همچنان ما درکشور چنین با شرکتی بنام (حنان) قرارداد چاپ کتاب را داشتیم آنهانیز تعداد زیاد کتاب را چاپ کرده وتعداد زیادی دیگررا هم  چاپ خواهند کرد که توزیع آن درشهرکابل  و ولایات کشور جریان دارد. ما تلاش میکنیم که کامل شود وکمبود کتب درسی ما درچندماه آینده بکلی حل خواهدشد.

پرسش: دربعضی از مکاتب شهرکابل متعلمین درصحن مکاتب بدون پوشش دروس خویش را به پیش میبردند، شما دررفع این مشکل چه کارهای را انجام داده اید؟

پاسخ:برای سال ۱۴۰۱ دربودجه وزارت معارف  تخصیص داریم و برای اعمار مکاتب وهمچنان برای مکاتبی که ترمیم میخواهد بکار میرود وعلاوه برآن با بعضی از کشور ها ونهاد های خیریه درتماس هستیم. تقریبا ۲۴ روزقبل با یک (فوندیشن) یعنی نهاد خیریه ملاقات داشتیم وآنها گفتند که درشهرکابل  باب۵۰۰ مکتب بسازیم ودراین عرصه بعضی نهاد های دیگر هم آماده کمک وهمکار بوده اند. بازهم رهبری وزارت معارف تمام تلاش خویش را برای رفع این مشکل به خرچ میدهد، تا درزمینه یک دستآوردخوبی داشته باشد.

پرسش: درزمینه رفع کمبود معلمین مسلکی چه تدابیری را رویدست گرفته اید؟

پاسخ: درسراسر افغانستان ۲۴۲۰۰۰ تن معلم داریم که ازجمله آنها ۱۵۰۰۰۰تن آنها مرد و ۹۲۰۰۰ تن آنها زن هستند. ما درهرولایت که کمبود معلمین باشد بست های را به رقابت آزاد امتحان قرار آزاد داده ایم ودرجاهای که کمبود معلمین باشد معلمین قراردادی را استخدام میکنیم. درشهرهای بزرگ خوشبختانه ما به کمبود معلمین کمترمواجه هستیم و فقط دردهات وولسوالی ها کمبود معلمین بیشتر است که ما ازدوطریق معلمین را جذب میکنیم یکی از طریق رقابت آزاد وهمچنان ازاستخدام معلمین قراردادی و این مشکل را حل میکنیم. امروزیک حکم  را از محترم وزیر گرفتیم که برای شهرکابل ۳۰۰۰ تن معلمین مرد را بطور قراردادی استخدام کنیم واین پروسه درولایات هم بزودی شروع خواهدشد.

پرسش: پروگرام درسی یعنی نصاب تعلیمی متعلمین چگونه تنظیم شده است؟

پاسخ: برای امسال یعنی ۱۴۰۱ درنصاب تعلیمی کدام تغییر نمیآید و کمافی السابق جریان خواهدداشت، اما درسالهای آینده که دردنیامعمول است، تجدیدنظر صورت میگیرد، ممکن توسط یک کمیته فنی تجدید نظر صورت گیردوبعضی از تعدیلات درمحتوای کتاب ها خواهدآمد، اما امسال کدام تغییر نمی آید.

پرسش: بازگشایی مکاتب دختران از صنف ۷ الی ۱۲ چطور است؟

پاسخ: مسئله بازگشایی مکاتب دختران از صنف ۷ الی ۱۲ درصلاحیت های رهبری امارت اسلامی است وزارت معارف کاملاآمده است، هرزمانیکه رهبری امارت اسلامی حکم کند درهمان روز ولحظه تمام مکاتب دخترانه شروع خواهدشد وما امید واریم که رهبری امارت اسلامی دریک فرصت مناسب این حکم را صادرکند.

پرسش: برای معلمین وشاگردان مکاتب چه پیام دارید؟

پاسخ: اولا پیام خودرا برای معلمین محترم تقدیم نموده و آنها این است که معلمی یک مسلک مقدس، یک وظیفه مقدس و هم  وظیفه انبیا(ع) است. معلمین است، که ما محصول زحمات آنها هستیم. بازهم درهمان مسلک خود باقی بمانند وتلاش کنند تا توانایی های شان بیشترشود وبا شاگردان مهربان باشند. ازذخایرعلمی که خود آنها را بهره مند کنند، متوجه شخصیت واخلاق آنها باشند ودرهرگونه شرایط فعالیت کنند. اگرمشکلات اقتصادی دامنگیرشان است یا معاش شان قطع ویا دربعضی اوقات ناوقت می رسد  بازهم استقامت کنند وظیفه مقدس خود را  ترک نکنند. پیامم برای شاگردان محترم هم اینست که شما آینده سازان افغانستان هستید. به تعلیم وتربیه وشخصیت خویش بیشتر متوجه باشید. اخلاق حسنه داشته باشید وبرای کشور کار وتعلیم کنید وزحمت بکشید تا مشکلات زندگی  شما باعث نشودکه تعلیم ویا کشور را ترک کنید، باید استقامت داشته باشید ودرآینده برای کشور وملت خویش مصدرخدمت خوبی شوید.

محمد رفیع تیموری

ممکن است شما دوست داشته باشید