روزنامه هیواد
ریاست روزنامه های دولتی افغانستان

سندروم میتابولیک

مقدمه:سندروم میتابولیک یک مرض چندین فکتوری بافکتورهای ریسک متعددبوده که ازمقاومت به مقابل انسولین ناشی میشودو باتشوشات ترسب ووظیفه شحم یاچربی همراه میباشد،واین یک فکتورخطربرای شرائین اکلبلی قلب وهمچنان فکتورریسک برای ایجاددیابت. کبد چرب وسرطان های متعددمیباشد.

تظاهرات کلینیکی: فرط فشارخون. بلندرفتن گلوکوزپلازما، پائین آمدنHDL، بلند رفتن ترا ی گلایسرایدوچاقی بطنی می باشد.به اساس رهنمود انجمن قلی امریکا IDFوNHLBI برای تشخیص سندروم میتابولیک حداقل سه تا ازمعیارات پنجگانه ذیل ضروری است.

  • بلندبودن گلوکوزخون از۱۰۰ملی گرام فی دیسی لیترویااینکه ادویه پائین آورنده گلوکوزخون اخذنماید.
  • بلندبودن فشارخون سیستول از ۱۳۰ودیاستول از۸۵میلیمترستون سیماب ویااینکه ادویه ضدفرط فشارخون اخذنماید.
  • ترای گلایسرایدبلندتراز۱۵۰ملیگرام فی دیسی لیترویااینکه ادویه پائین آورنده ترای گلایسراید اخذنماید.
  • پائین بودن HDL-C درمردها کمتراز۴۰ملیگرام ودرخانم ها کمتراز۵۰ملیگرام فی دیسی لیترویااینکه ادویه برای بلندبردن HDL-C اخذنماید.
  • دورکمردرمردهااضافه تراز۹۰سانتی مترودرخانم ها اضافه تر از۸۰سانتی مترباشد.

IDF یافدراسیون بین المللی دیابت اجازه میدهدبجای معیاراندازه دورکمرازمعیارBMI>30 استفاده شود.

پتوفزیولوژی:درمیتابولیک ستدروم ماؤفیت ارگان های موردهدف به میکانیزم های متعدد بوجودمیآید

امراض خاصی که به میتابولیک سندروم می انجامندسبب تولیدعواقب ناگوارکلینیکی میگردندمثلا

فرط فشارخون سبب ضخامه بطین چپ قلب شده ماؤفیت پیشرونده شرائین محیطی وتشوش وظایف کلیوی راسبب میشود

.بهرصورت به نظرمیرسد تجمع ریسک درمیتابولیک سندروم سبب اختلال وظیفیوی اوعیه کوچک شده که مقاومت مقابل انسولین را بیشترتقویت نموده وفشارخون را افزایش میدهد.

میتابولیک سندروم سبب پیشرفت CAD به میکانیزم های مختلفه میگرددکه آنهاسبب افزایش علقه پذیری خون میشوندبخصوص افزایش سویه پلاسمینوجن اکتیواتور تایپ یک وادیپوکین که این دوسبب تشوش وظایف اندوتیل اوعیه میگردند.میتابولیک سندروم ممکن است سبب افزایش ریسک آفات قلبی وعائِی ازباعث سخت شدن شرائین گردد.علاوتامیکانیزم های دیگر شامل سترس های اوکسیداتیف که بااجزای مختلف میتابولیک سندروم مرتبط میباشند

اسباب:سبب اساسی میتابولیک سندروم نامعلوم است بهرصورت فکتورهای ریسک شناخته شده میتابولیک سندروم شامل

تاریخچه فامیلی میتابولیک سندروم رژیم غذائی نامناسب وفعالیت فزیکی ناکافی میباشد

دو نیرویی که سندرم میتابولیک را در سطح جهانی گسترش داده اند، افزایش در دسترس بودن و مصرف فست فود فیبر کم کالری بالا و همچنین کاهش فعالیت بدنی ایجاد شده توسط سبک های زندگی بی تحرک و حمل و نقل میکانیزه هستند.

عوامل و مکانیسم های کمک کننده به نظر می رسد شامل موارد زیر:

مقاومت مقابل انسولین، تشوش وظیفوی حجرات بیتا پانقراص ، تشوش وظیفوی حجرات ناشی از پروتین کینازوفوسفوتاز ، سپرس نمودن(IRS1/IRS2) gene expression and function ، چاقی وتسمم چربی، سترس اوکسیداتیف وتسمم گلوکوز ، التهاب مزمن، مختل شدن نظم شبانه روزی ، Genetics and epigenetics، عدم توازن میکروی های معائی ، تاثیرات رژیم غذائی

پتوفیزیولوژی: در سندرم متابولیک آسیب عضو هدف از طریق میکانیزم های متعدد رخ می دهد. بیماری های فردی منجر به سندرم متابولیک پیامدهای کلینیکی نامطلوبی تولید می کنند. به عنوان مثال، فشار خون بالا در سندرم متابولیک باعث هیپرتروفی بطین چپ، بیماری پیشرونده شرائین محیطی، و اختلال وظیفیوی کلیه می شود. با این حال، خطر تجمعی برای سندرم متابولیک به نظر می رسد باعث اختلال عملکرد میکروواسکولار، که بیشتر تقویت مقاومت به انسولین و ترویج فشار خون بالا است

سندرم متابولیک بیماری عروق کرونر قلب را از طریق چندین میکانیسم ترویج می کند. ترومبوژنی بودن خون در گردش را افزایش می دهد، تا حدودی با بالا بردن سطح فعال کننده پلاسمینوژن نوع ۱ و سطح آدیپوکین، و باعث اختلال عملکرد آندوتلیال می شود. سندرم متابولیک همچنین ممکن است خطرات قلبی عروقی را با افزایش سفتی شریانی افزایش دهد. میکانیسم های اضافی شامل استرس اکسیداتیو، است که با اجزای متعدد متابولیک همراه شده است

اپیدمیولوژی: شیوع سندرم متابولیک درایالات متحده امریکابه موازات اپیدمی فزاینده چاقی روبه افزایش است تقریباً دو سوم جمعیت در سال ۲۰۰۸ اضافه وزن یا چاق بودند که بیش از یک چهارم جمعیت معیارهای تشخیصی سندرم متابولیک را برآورده می کردند

تقریباً یک چهارم جمعیت بالغ اروپایی تخمین زده می شود که سندرم متابولیک دارند که شیوع مشابهی در آمریکای لاتین دارد. همچنین در کشورهای در حال توسعه شرق آسیا از جمله چین، جاپان و کره یک اپیدمی نوظهور محسوب می شود.

معاینه فیزیکی: معاینه فیزیکی در بیماران مبتلا به سندرم متابولیک بسیار مهم است، چرا که یافته های بالا رفتن فشار خون و چاقی بطنی ۲ معیار از ۵ معیار تشخیصی است که توسط معاینه فزیکی دریافت میگردند.

همچنین یافته های منعکس کننده معیارهای دیگر به عنوان مثال، مقاومت به انسولین و هیپرگلیسمی نیگریکان های آکانتوز، هیرسوتیسم، نوروپاتی محیطی، و رتینوپاتی درمعاینه فزیکی دریافت گردند. مریضان مصاب به دیس لیپیدیمی شدید ممکن است زانتهوما یا زانتلاسماس داشته باشند.

معاینات لابراتواری: معاینات اولیه درمریضان مشکوک به داشتن سندرم متابولیک باید شامل معاینات بیوشیمی استاندارد برای ارزیابی هیپرگلیسمی وتشوش وظایف کلیه ولیپیدپروفایل میباشد

اگرتاریخچه فامیلی امراض کرونرویا سایر مریضی های آتروسکلروتیک وجود داشته باشد، علاوه بر HDL-C و (LDL-C)، لیپوپروتئین(a)، اپولیپوپروتئینB100، hsCRP ، هموسیستئین نیز تعین گردد

معاینات مفید اضافی ممکن است شامل HbA1C، LFT،TSHوUric acid باشد.

تداوی:

تداوی سندرم متابولیک شامل تغییرات سبک زندگی، از جمله تغییرات در رژیم غذایی و عادات ورزشی است شواهد وجود دارد که رژیم غذایی، ورزش و مداخلات فارماکولوژیک ممکن است پیشرفت سندرم متابولیک به دیابت ملیتوس را مهار کند.

رژیم غذایی: تغییر سبک زندگی و کاهش وزن مهمترین گام های اولیه در تداوی سندرم متابولیک محسوب می شوند. رژیم های غذایی غربی به شدت با خطر بالاتر ابتلا به سندرم متابولیک همراه هستند

از سوی دیگر، رژیم های غذایی غنی از لبنیات، ماهی ها و دانه های غلات ممکن است با خطر کمتری برای ابتلا به سندرم متابولیک همراه باشند.

رژیم های غذایی به سبک مدیترانه ای به نظر می رسد با خطر بسیار پایین تر و احتمالا با حل سندرم متابولیک همراه است

فعالیت فزیکی: تصور بر این است که ورزش یک مداخله مهم است و توصیه فعلی این است که بیماران حداقل ۳۰ دقیقه به طور مداوم حداقل ۵ روز در هفته (به طور ایده آل، ۷ روز در هفته) فعالیت بدنی با شدت متوسط منظم انجام دهند.

دستیابی به فعالیت با شدت متوسط به مدت ۱۲۰ تا ۱۵۰ دقیقه در هفته ممکن است خطر ابتلا به سندرم متابولیک را کاهش دهد.

خواب: باید مراقبت کرد تا اطمینان حاصل شود که مریضان مبتلا به سندرم متابولیک رهنمودخواب سالم را تمرین می کنند. برخی مطالعات ارتباط بین محرومیت از خواب یا زمان خواب ناکافی و سندرم متابولیک را پیشنهاد کرده اند.

تداوی فشار خون بالا بر اساس دستورالعمل های فشار خون بالا (JNC-8) برای رسیدن به فشار خون هدف کمتر از Hg 90/ 140 برای اکثر جمعیت ها Hg90/150 برای مریضان ۶۰ ساله یا بالاتر ، با تاکید مداوم بر اهمیت رژیم غذایی سالم و ورزش و همچنان به حمایت از یک هدف فشار خون کمتر از/۸۰Hg 120تاکیدمیشود

در حال حاضر هیچ مداخله جراحی برای سندرم متابولیک به طور گسترده ای پذیرفته نشده است. به هرحال جراحی باریاتیک در مریضانیکه به شدت چاق بودند و سندرم متابولیک داشتند، نتایج مفیدی از جمله کاهش مقاومت به انسولین و سطوح پایین تر سیتوکین های التهابی را سبب میشود.

دیس لیپیدیمی:

استاتین هابه هدف وقایه ابتدائی اوعیه کرونر قلب و سکته مغزی ایسکمیک توصیه می شود.

نیاسین ممکن است در بیمارانی که HDL پایین یا لیپوپروتین (a) بالا دارند مورد استفاده قرار گیرد، اما اثربخشی آن در جلوگیری از سکته مغزی ایسکمیک تثبیت نشده

مشتقات اسید فیبریک، نیاسین، و ezetimibe ممکن است در مریضانیکه سطح LDL-C هدف با تداوی استاتین بدست نیایدو یادرصورتیکه عدم تحمل استاتین هاموجودباشداستفاده میشوند اماموثریت آنها در کاهش خطر سکته مغزی ثابت نشده است

تداوی هایپرگلیسمی:

تداوی دوائی برای هایپرگلیسمی در مریضان مبتلا به سندرم متابولیک به طور معمول با یک عامل حساسیت دهنده انسولین مانند متفورمین آغاز می شود. متفورمین با تغییرات شیوه زندگی ویابا فیبرات ومشتقات تیازولیدیندیون ممکن است به معکوس کردن تغییرات پاتوفیزیولوژیک سندرم متابولیک کمک کند.

خلاصه:

سندروم میتابولیک یک مرض چندین فکتوری بافکتورهای ریسک متعددبوده که ازمقاومت به مقابل انسولین ناشی میشود تظاهرات کلینیکی آن شامل فرط فشارخون، بلندرفتن گلوکوزپلازما، پائین آمدن HDL، بلند رفتن ترا ی گلایسرایدوچاقی بطنی باشد، سبب اساسی میتابولیک سندروم نامعلوم است بهرصورت فکتورهای ریسک شناخته شده میتابولیک سندروم شامل تاریخچه فامیلی میتابولیک سندروم رژیم غذائی نامناسب وفعالیت فزیکی ناکافی میباشد، تداوی سندرم متابولیک شامل تغییرات سبک زندگی، از جمله رژیم غذایی، ورزش و مداخلات فارماکولوژیک میباشد.

پوهنیاردوکتورعبدالمشهود خسروی

 

ممکن است شما دوست داشته باشید