روزنامه هیواد
ریاست روزنامه های دولتی افغانستان

سندروم زجرت تنفسى Hyaline Membrane Disease

 (HMD )تعرىف :  عبارت از ىک سندروم کلىنیکى مىباشد که معمولا نزد نوزدان قبل از مىعاد از اثر کاهش  Surfactant  بوجود امده و متصف است به ازىاد تنفس ، فرورفتن صدر ، نالش ، سىانوز و لوحه وصفى رادىو گرافى .

 وقوعات :

وقوعات اىن مرض معکوساً متناسب است با سن حملى و وزن زمان تولد .

در ممالک غربى نزد نوزادان که سن حملى شان کمتر از ۲۸ هفته بوده ۶۰-۸۰ % و نزد انانىکه سن حملى بىن ۳۲-۳۶ هفته اند ۱۵-۳۰ % نشان داده شده بعد از ۳۷ هفته وقوعات آن نادر مىباشد . ۴۴% از نوزادانى که وزن زمان تولد شان ۵۰۰-۱۵۰۰ گرام باشد به HMD دچار اند . اما تحقىقات هندى نشاندهنده ۱۰-۱۵ واقعه در هر ۱۰۰۰ تولد زنده مىباشد  که سبب واقعى اىن کاهش دانسته نشده ولى پختگى شش ها نزد اطفال LBW  ناشى از IUGR که واقعات بىشتر دارد ، استمعال غىر معمول انستىزى عمومى هنگام ولادت هاى نارمل ، عدم تشخىص و اتوپسى کمتر نوزادان ممکن در ان رول داشته باشد .

 سبب اساسى سندروم زجرت تنفسى نوزادان عبارتند از کاهش تولىد و افراز Surfactant  از حجرات نوع ۲ اسناخ شش مىباشد . اىن ماده ىک نوع لىپوپروتىن بوده که ۷۵% ان در فاسفولپىد ها (  Phosphatidylcholine ، Licthin  و Phospatidylglycerol  ) و ۱۰% انرار پروتىن هاى (Surfactant Protine A,B,C,D ) تشکىل مىدهد . تولىد سرفکتانت از حجرات نوع ۲ اسناخ در هفته ۲۴-۲۸ حىات داخل رحمى اغاز گرىده و بىن هفته هاى ۲۸-۳۲ در ماىع امىنوتىک اشکار مىگردد. مقدار کافى ماده مذکور بد از هفته ۳۵ سن حملى در اسناخ به ملاحظه مىرسد 

 فاکتور هاى خطر :

  1. Prematurity : ىک فاکتور عمده در بوجود امدن HMD به شمار مىرود زىرا قبل از هفته ۳۵ سن حملى تولىد مقادىر کافى سرفکتانت صورت نمى گىرد .
  2. اسفکسىا ، کاهش اکسجىن خون ، کاهش حجم خون ، اسىدوز وHypothermia : از اىنکه تولىد سرفکتانت وابسته به PH ، درجه حرارت پرفىوژن نارمل بدن مىباشد بناً حالات ذکر شده سبب کم شدن اىن ماده مىگردد .
  3. ولادت توسط Cesarean
  4. فاکتور هاى جىنتىکى :
  • وقوعات فامىلى : گاهگاهى تشوشات در جىن پروتىن هاى B وC  سرفکتانت باعث بوجود آمدن اشکال شدىد و کشنده سندروم زجرت تنفسى فامىلى مىگردد .
  • جنس مذکر
  • سفىد پوستان
  1. حمل هاى متعدد : اىن حالت زمىنه را براى تولد قبل از وقت مساعد مىسازد
  2. Diabetes Mellitus مادرى : مرض شکر وقوعات Prematurity را افزاىش مىدهد . 

 تظاهرات کلىنیکى  :

علاىم سندروم زجرت تنفسى نزد نوزادان معمولا در دقاىق بعد از ولادت و ىا در مدت شش ساعت اول حىات اشکار مىگردد . ازىاد تعداد تنفس ، نالش (  Grunting ) ذفىرى ، کشش بىن و تحت دواضلاع ، پرش مناخر انف و سىانوز از جمله علاىم وصفى مرض به حساب مىروند . اواز هاى تنفسى نارمل و ىا کاهش نموده و هنگام شهىق عمىق ممکن رال ها اضغا گردد. اگر تدواى درست صورت نگىرد فشار خون سقوط نموده ، سىانوز و خسافت ازىاد مىنماىد  نالش ذفىر کاهش و ىا معدوم مىگردد .

اپنى و تنفس غىر منظم علاىم خطرناک مىباشد . در صورت بىشرفت سرىع مرض، عدم کفاىه تنفسى نىز بوجود خواهد آمد .

در اکثرىت موارد اعراض و علاىم در مدت سه روز به حد اعظمى رسىده که بعداً به صورت تدرىجى بهبود مىنماىد .

معانىات :

۱- رادىو گرافى صدر ( Chest Radiography  )

داىو گرافى صدر داراى منظره وصفى  Reticulogranuiar  و  Air branchogram  مىباشد که در ۶-۱۲ ساعت تاسس مىنماىد . در صورت بىشرفت مرض خىالات Reticuiogranular  با هم ىکجا شده و کثافت مشابه  Groung- glass  را بوجود مىاورد.

۲-  Shock Test  

نىم سى سى محتوا معده ، نىم سى سى سالىن نارمل و ىک سى سى اىتاىل الکول ۹۵ % را در ىک تست تىوب           ۱۰mm×۱۱۰mm با هم ىکجا نموده وبراى ۱۵ ثانىه به شدت شورانده شود و به تقعىب ان براى مدت ۱۵ دقىقه طورى اىستاده گذاشته مىشود در اخىر مقدار قف در سطحه ماىع مذکور  ارزىابى گردد . اگر قف ۳/۱ ىا کمتر از سطح ماىع را در بر گىرد تست منفى بوده و نشان دهنده عدم پختگى شش ها وخطر  HMD مىباشد

۳– معاىنات خون : در ابتدا ABG نشان دهنده کاهش اکسىجن خون بوده که متعاقب آن افزاىش کاربن داى اکساىد و اسىدوز به ملاحظه مىرسد CBC  همراه با کلچر خون، ادرار و ماىع نخاع شوکى جهت رد Sepsis باىد اجرا شود .

۴- Lecithin /Spyngomyelin (L/S) Ratio

اىن تست جهت تشخىص مرض قبل از تولد صورت مىگىردد . در حىات داخل رحمى اکثرىت افرازات طرق تنفسى که حاوى سر فکتانت مىباشد توسط جنىن بلع گرىده اما ىک مقدار ان داخل ماىع امىنوتىک مىگردد.

اگر در ماىع امىنوتىک تناسب L/S  دو وىا بىشتر باشد به پختگى کافى شش ها مىنماىد ولى تناسب کمتر از ۱٫۵ اکثرا مترافق باHMD مىباشد .

 تشخىص  :

سندروم زجرت تنفسى توسط علاىم وصفى کلىنیکى و رادىو گرافىک که نزد نوزادان قبل از میعاد به ملاحظه مىرسد تشخىص مىگردد.

تشخىص تفرىقى (DDX)

با حالات ذىل  باىد تشىخص تفرىقى گردد :

  • Pneumonia
  • Early onset sepsis
  • Meconium aspiration
  • Transient tachypnea of newborn
  • Pneumothorax 
    • Diaphragmatic hernia
    • Cardiac failure
    • CHD
    • Severe metabolic acidosis

    تداوى

    ۱- تداوى تقوىوى Supportive Therapy)

    • ماىعات و تغذى: ازىنکه تغذى فمى اگثرأ باعث اسپاىرىشن مىگردد بنأ در روز هاى اول نزد تمامأ نوزادان مصاب HMD تغذى فمى قطع و در عوض ماىعات ورىدى توصىه مىگردد. در صورت طولانى شدن ندت زجرت تنفسى تغذى را مىتوان با استفاده از NGT و ىا TPN آغاز کرد
    • تطبىق اکسىجن ( Oxygen therapy ) : مقدار کافى اکسىجن داراى غلظت ۶۰-۴۰ %  توسط  Head box  بائد تجوىز شود تا فشار اکسىجن خون شرىانى را بىن ۵۰ -۸۰ ملى متر ستون سىماب وفصىدى اشباع اکسىجن خون شرىانى را بىن ۹۰-۹۵ % نگهدارد . غلظت اکسىجن تجوىز شده باىد ۵-۱۰ % زىاد تر از قدمه تولىد سىانوز باشد.
    • رطوبت و درجه حرارت مناسب ( Warmth and Humidity ) : درجه حرارت جلد باىد در حدود ۳۶٫۵ درجه سانتى گراد باشد . مرىضان باىد در محىط Thermoneutral  ( انکوبىتور وىا تحت Radiant Warmer ) ورطوبت اضافه از۶۰ % نگهدارى شوند.
    • انتى بىوتىک : چون رد نمودن انتانات تنفسى مشکل مىباشد به همىن جهت امپسلىن و جىنتاماىسىن از طرىق ورىدى استعمال مىگردد.
    • Vit E : وتىامىن  E  با داشتن تاثىرات انتى اکسىدانت خوىش از عوارض ناگوار اکسىجن داراى غلظت بلند جلوگىرى مىنماىد . به همىن منظور براى نوزادان LBW  روزانه  ۱۰۰ iu /kg  وىتامىن E  ار طرىق عضلى توصىه مىگردد.
    • NSAID : نزد نوزادان مصاب HMD و وقوعات PDA  بىشتر مىباشد که از اثر بوجود امدن شنت راست به چپ کاهش اکسىجن خون تشدىد گرىده و عدم کفاىه احتقانى قلب تاسس مىنماىد . جهت مسدود ساختن قنات شرىانى ىکى از نهى کننده هاى پروستاگلاندىن  ذىل استفاده بعمل مىاىد :
    • Idomethacin : به مقدار ۲ mg/kg از طرىق فمى و ىا ورىدى هر ۱۲ ساعت بعد مجموعا سه دوز توصىه مىشود.
    • Ibupofen : دوز اول ان به مقدار ۱۰mg/kg بوده و بعدآ ۵mg/kg در ۲۴-۴۸ ساعت از طرىق فمى و ىا ورىدى تطبىق مىگردد
    • Continuous Positive Airway Pressure ( CPAP) : اگر با وجود تطبىق اکسىجن با غلظت ۴۰-۷۰ % ىا اضافه تر فصىدى اشباع اکسىجن شرىانى کمتر از ۸۵% باشد باقى ماندCPAP  با فشار ۵-۱۰ سانتى متر اب استطباب دارد .
    • Assitsed Ventilation : عدم کفاىه تنفسى و اپنى دومدار اىجاب اىن عملىه را مىنماىد . نشانه هاى مناسب عدم کفاىه تنفسى عبارتند از :
    • PH خون شرىانى کمتر از ۷٫۲ باشد
    • فشار کاربن داى اکساىد خون شرىانى ۶۰ ملى متر ستون سىماب ىا بىشتر باشد .
    • با وجود تطبىق اکسىجن با غلظت ۴۰-۷۰ % وCPAP با فشار ۵-۱۰ سانتى متر اب % اشباع اکسىجن کمتر از ۸۵ %

    ۲- Surfactant therapy  :

    با تطبىق مقدار ۱۰۰mg/kg  سرفکتانت به چهارر دوز کسرى و چهار وضعىت مختلف از طرىق تىوب شزنى کاهش قابل ملاحظه در وفىات ناشى از HMD بوجود مىاىد ۲-۴ دوز ادوىه مذکور هر ۶-۱۲ ساعت تکرار مىگردد.

    وقاىه 

    ۱- جلوگىرى از ولادت قبل از وقت : به تعوىق انداختن  Csearean ، استراحت ، تطبىق ادوىه ضد درد و  Tocolytic  به مادران مىتواند از ولادت قبل از موقع جلوگىرى نماىد .

    ۲-  Antenatal Corticosteroid theropy : براى مادران که حمل شان بىن هفته ها ۲۴-۳۴ بوده  واحتمال ولادت در ظرف هفته (از ۲۴ ساعت الى هفت روز ) موجود باشد تطبىق کور تىکوستىروىد باعث کاهش وقوعات HMD ,IVH,NEC وSepsis  مقدم مىگردد. بدىن منظور از Betamethasone  ىا  Dexamethasone  استفاده بعمل مىاىد که موثرىت اولى نسبت به دومى بىشتر مىباشد .

    Betamethasone به مقدار ۱۲ ملى گرام در هر ۲۴ ساعت بعد براى دو دوز از طرىق عضلى تطبىق مىگردد.

    Dexamethasone  به مقدار ۶ ملى گرام هر ۱۲ ساعت بعد براى چهار دوز از طرىق عضلى مورد استفاده قرار مىگىرد .

    در صورت به تعوىق افتىدن ولادت ، تطبىق ادوىه جات مذکور به طور هفته وار الى ۳۲ هفته  حاملگى مفىد مىباشد .

    ۳- Suefactant therapy  : براى تمام  نوزادان که سن حملى شان کمتر از ۲۷ هفته مىباشد در ۱۵ دقىقه اول حىات ىک دوز سرفکتانت بطور وقاىوى قابل تطبىق مىباشد .

    انذاز 

     انذار وابسته به شدت HMD  ، اختلاطات مترافقه و کفىت مراقبت نوزاد مىباشد و که در صورت که تداوى باسر فکتانت ئ سهولت به منظور تهوىه مناسب در دسترس نباشد انذار خراب بوده و مىزان وفىات نىز ۵۰ % خواهد بود .

    رنځورمل دوکتورس لطىفه ((وردک)) ترىنر متخصص داخله اطفال شفاخانه رابعه بلخى

ممکن است شما دوست داشته باشید