روزنامه هیواد
ریاست روزنامه های دولتی افغانستان

د سالنډۍ پرمختللې بڼه

څرنګه چې په ورځنی طبی پرکتس کې موږداستما له ډېروداسې پېښوسره مخ کېږو،چې داعراضوکنترول ېې سخت او د درملنې په مقابل کې کم او یا هېڅ ځواب نه وایی چې داممکن معانده استما وی، نوځکه مې لازمه وګڼله ، چې په دې هکله یوه مقاله وولیکم چې لوستونکوته ګټوره تمامه شی.

معانده استما:

سره له دې چې داستماد ډېرو ناروغانو ناروغی اواعراض داستماد  لازمې اومناسبې درملنې په اخیستلو کنټرولېږی خو باید وویل شی ،چې په  یوې کوچنۍ پنځه سلنې ، سره له دی، چې داستماد درملنې مکمل درمل اخلی خو بیا هم دتداوی نتیجه قناعت بښونکی نه وی چې په دغسې حالاتو کې یو ځل له سره باید دناروغ درمل دهغه د اخیستلو سره دناروغ تړاو اود انهلرونوداستفادې تخنیک وارزول شی ځینې دغه ناروغان داعراضو دکنترول لپاره ممکن په دوامدار توګه د خولې له لارې د ستروید درملو استعمال ته اړتیا ولری.

معانده استما په دوه ډوله وېشل شوې :

لومړی یی هغه ده، چې سره له دې چې ناروغان په منطم ډول داستما له درملو څخه استفاده کوی ،خو بیا هم دوامدار اعراض او د سږو د وظیفوی معایناتو خرابوالی لری.

دوهم ډول یې هغه ده ،چې د سږو وظیفوی معاینات نورمال اویا نورمال ته نږدې وی ،خوبیا هم په حملوی شکل شدید اعراض لری

میکانیزم : د دغه ډول استما عمده میکانیزم له انهلر ستیرویدو څخه کمه اویا نه استفاده ده او دا ځکه چې دغه درمل په سمدستی ډول داعراضو په ښو کولو کی له ناروغ سره مرسته نه کوی چې د دغو درملو دنه اخستلو په وجه دناروغی التهابی طبیعت پرمختګ کوی او بالاخره پرله پسې التهابونه او دهغو رغېدل دبرانشیولونو او الویلونو دسختېدو او دبرانکوډېلاټوردرملو په مقابل کی دمقاومت په منځ ته راتګ کې رول لری ، نود دغی ستونزی دله منځه وړلو لپاره اوس وخت کی د درمل جوړولو کمپنیو په Combination ډول دlong acting β۲ agonist +inhaler corticosteroid   جوړولو طریقه غوره کړې چی یو ښه میتوددی. همدارنګه د دغې ستونزې د له منځه وړلو لپاره باید ټول تحریکوونکی اوتشدیدوونکی فکتورونه لکه ددرملو نه اخیستل ، دالرژن موادو سره دناروغ پرله پسې مخ کېدل ، ځینی درمل لکه اسپرین ددرد ضد درملو (NSAIDS) دوامداره استفاده د تنفسی سیستم متکرر انتانات و وپېژندل شی اود امکان په صورت کی له منځه یووړل شی

همدارنګه ځینې ښځینه ناروغانی دخپل میاشتنی عادت په وخت کې داعراضو شدت تجربه کوی ،چی دستروید درملو په مقابل کی مقاوم وی اودغه ستونزه دپروجسترون او HCGT په واسطه تداوی کېږی

ځینې سسیتمیکې ناروغۍ لکه هایپو، هایپرتایرویدیزم ممکن دناروغی دتشدید سبب  وګرځی اوکه لازمه وی باید ووپلټل شی

ځنې ناروغان ممکن دځینو جینیټیکی تشوشاتو له مخې دکورتیکوستروید په مقابل کی مقاوم وی اودغه درمل ممکن خپل دالتهاب ضد تأثیر ونه لری

Brittle asthma : ځینی ناروغان سره له دې چې داستماد دتداوی مکمل درمل اخلی خو  بیا هم دوامداره شدیداعراض لری او داعراضو دکنترول لپاره دغه ناروغان په دوامداره توګه دخولې له لارې دستروید درملو اویاد  agonist 2β  انفیوژن ته اړتیا لری (Type 1 brittle asthma)

ځینې نورناروغان چې نورمال او یا نورمال ته نږدې د سږو وظیفوی معاینات ولری ممکن په یو ځل  ېې د سږو وظیفوی معاینات خراب اودناروغ دمړینې سبب شی   (Brittle type 2)

ددغو ناروغانو درملنه ځکه ستونزمنه ده چې دغه ناروغان اکثراً د کورتیکوستېروید درملو په مقابل کې مقاوم وی او دخرابی په وخت کی ممکن برانکوډېلاټور هم ګټور تمام نه شې او په دغه وخت کې یواځې دجلد لاندې دا پېنفرین زرق ګټوره نتېجه ورکوې

درملنه :

د تعریف له مخې د دغه ډول استما درملنه ستونزمنه ده، ددغو ناروغانو درمل اخیستنه او ددرملو داستعمال تخنیک باید وارزول شی همدارنګه دناروغ داوسېدو او کار په چاپېریال کې دالرژن موادو شتون باید وپلټل شی

تیوپایلین اودخولې له لارې دکورتیکوستروید درملو استعمال ددغه ناروغانو داعراضو دشدت په کنترول کې مرسته کوی او دغه ناروغان باید ددغو درملوله کم ډوز څخه په دوامداره توګه استفاده وکړی دناروغی steroids sparing drugs  کې درملنه کې کوم رول نه لری  .

هغه ناروغان چې الرژیکه استما ولری د Omalizumab استعمال ګټورتمامېږی

که چېرته دانهلراوفمی کورتیکوستېروید له اخستلو سره بیا هم دناروغ په بلغم کې ایزینوفیل ولیدل شی، نود Anti IL_5  اخیستل ګټور تمامېږې

اوباالاخره په شدیدو حالاتو کی دژوند دژغورنې په موخه دBeta2agonist له انفیوژن څخه استفاده کوو.

لنډیز: باید په یادولرو چې داستما ځینې ‌ډولونه له منظمې اوستندرددرملنې سره سره ددرملنې په مقابل کې ښه ځواب نه ورکوې چې په دغسې حالاتو کې معانده استما باید په ېادولرو چې په دغو حالاتو کی یو ځل له سره باید دناروغ درمل دهغو له اخستلو سره دناروغ تړاو د انهلرونوداستفادې تخنیک  او   همدارنګه ټول تحریکوونکی اوتشدیدوونکی فکتورونه وارزول شی.

په Combination ډول دlong acting β۲ agonist +inhaler corticosteroid  استعمال او فمې تیوپایلین اودکورتیکوستروید درملو استعمال ددغو ناروغانو داعراضو دشدت په کنترول کې مرسته کوی . پوهنېارډاکټرنورعالم  ((بابکرخېل))

 

ممکن است شما دوست داشته باشید