روزنامه ملی انیس
ریاست روزنامه های دولتی افغانستان

چین و پاکستان به دنبال نقش اقتصاد محور در افغناستان

سیدمحمدحسین عارفی

پاکستان همسایه‌ای است که طویل ترین مرز مشترک از سمت شرق و جنوب با افغانستان دارد. پاکستان پس از آنکه منحیث یک کشور مستقل از هند برتانوی جدا شد، روابط تاریخی پر فراز و نشیب با افغانستان داشته، گاهاً روابط حسنه و گاهی هم در روابط این دو کشور همسایه و در عین حال دارای مشترکات فرهنگی و مذهبی، تنش های زیادی را تجربه کرده و در طول تاریخ حیات خود نقش تاثیرگذار در قضایای افغانستان داشته که این نقش هم در جهت مثبت و هم در جهت منفی اعمال گردیده است. چین همسایه دیگر افغانستان که در حال حاضر یکی از قدرت های اقتصادی بزرگ در سطح جهان مطرح است و از رقیبان مهم امریکا محسوب می شود، تاکنون حضور چندان فعال در این کشور نداشته است، اما همزمان با کوتاه تر شدن عمر حکومت فاسد پیشین و بعد از سقوط آن، نشانه های از تمایل این کشور دیده می شود که خواهان نقش اقتصاد محور در افغانستان هستند، البته در هماهنگی و هم‌سوی با پاکستان. این در حالی است که تمایل چین و پاکستان به منظور دستیابی به اهداف کلان اقتصادی در زمان حکومت هم قابل درک بود. گزارش های از سفرهای پیدا  و پنهان اشرف غنی در این دو کشور و همچنان برخی از مسئولین بلند پایه چین و پاکستان در افغانستان وجود داشتند. با سقوط حکومت و مسلط شدن امارت اسلامی بر اوضاع کشور دریچه های جدیدی برای تأمین روابط هرچه بهتر این سه کشور همسایه باز شده است. اگر از این فرصت طلایی استفاده درست شود و تعاملات اساسی و بنیادی برای تقویت اقتصاد کشورها صورت گیرد و ثبات در افغانستان به میان آید، ملت افغانستان از فقر و محرومیت اقتصادی نجات حواهند یافت.

با نگاه تاریخی به معادلات قدرت در منطقه در دو دهه گذشته پاکستان و هند در تنش هستند و ارتباط پاکستان به خصوص به لحاظ نظامی با چین که رقیب هند است ادامه دارد.

در  باره ارتباط امریکا با پاکستان، باید گفت که روابط امیدوار کننده ای میان این دو کشور وجود ندارد به ویژه بعد از فروپاشی نظام فاسد گذشته. عمران خان، نخست وزیر پاکستان، بر این عقیده است که مشارکت با امریکا در افغانستان به ضرر پاکستانی ها تمام شد.

نخست وزیر پاکستان سابقه روابط با ایالات متحده را در دو دهه اخیر وحشتناک توصیف کرد و اعلام داشت که پاکستان به عنوان متحد امریکا در جنگ با گروه های افغانی، بارها مورد حملات پهپادی قرار گرفت. عمران خان از جهان خواست که به امارت اسلامی در تعامل  باشد فاصله گرفتن از آنها به نفع جهان نیست.

 مناسبات تیره واشنگتن و بیجنگ به حیث دوست و شریک راهبردی اسلام آباد و روابط امریکا هند به عنوان رقیب سنتی و دیرینه پاکستان، می تواند مشکلاتی را در مسیر تعمیق روابط واشنگتن با اسلام آباد در دور جدید ایجاد کند. همزمان با خروج امریکا از منطقه، چین ارتباط خود با پاکستان را افزایش داد و عمران خان، نخست وزیر این کشور آینده پاکستان و توسعه اش را برهم آمیخته با چین دانست. به عنوان مثال، اگر  کریدور اقتصادی چین- پاکستان- cpes- به افغانستان گسترش یابد، چین می تواند به توسعه زیر ساخت های بین افغانستان و پاکستان برای تسهیل مبادلات اقتصادی آنها کمک کند. عمران خان در جون ۲۰۲۱، اعلام کرد که کشورش تحت فشار آمریکا و غرب بخاطر رابطه محکم اسلام آباد- بیجنگ قرار دارد.

 چین پیش آهنگ توسعه در منطقه جنوب آسیا است. این کشور با اعطای وام و سرمایه گذاری های بلند مدت زیر ساختی حضور فعال و پویا دارد، مخصوصاً پاکستان از این سرمایه گذاری ها بهره مند می شود و توسعه کشور خود را بر مبنای این گونه حمایت ها و استفاده از قدرت کشور ثروت مند مانند چین استوار می سازد. هم به لحاظ اقتصادی و هم به لحاظ نظامی، یک ارتباط قوی و غیر قابل کتمان میان چین و پاکستان است.

 اگر پاکستان و چین بتوانند با تقویت همکاری های امنیتی خود در افغانستان به افزایش ثبات در این کشور کمک کنند، یک مسیر ویژه زمینی برای ترانزیت کالا را بدست آورند که در راستای هدف احیای راه ابرشم است. پاکستان می تواند از طریق افغانستان نیاز روز افزون  چینی ها به مواد خام را تأمین کند و در مقابل از فشار اقتصادی غرب علیه خود بکاهد. گرچه امارت اسلامی دل بستگی های زیادی به این دو کشور یعنی چین و اسلام آباد دارد، اما تحقق این مهم بیش از هر چیز نیازمند ثبات و امنیت در افغانستان است. چین و پاکستان  در گام  نخست باید با استفاده از توانایی های شان برای آوردن ثبات در افغانستان بکوشند.

 افغانستان از لحاظ اقتصادی و راه های ترانزیتی برای چین و پاکستان اهمیت راهبردی دارد. قسمی که چین پس از سقوط حکومت پیشین اعلام داشت،  در صورتی که امنیت جانی و سرمایه ما در افغانستان مصئون  باشد حاضر به سرمایه‌گذاری میلیاردها دالر به افغانستان  هستیم و پروژه های که در این کشور از قبل نا تمام مانده، کار آن را از سر می گیریم از جمله معدن مس عینک. موضع‌گیری های مشترک چین و پاکستان در سطح منطقه در قبال افغانستان بیشتر بار اقتصادی دارد.

ممکن است شما دوست داشته باشید