روزنامه ملی انیس
روزنامه انیس یکی از قدیمی‌ترین روزنامه‌های چاپی در افغانستان می‌باشد. این روزنامه برای اولین بار در 15 ثور سال 1306 ه ش اولین نسخهٔ خود را در کابل منتشر کرد.

  چهل ‌زینه ولایت زیبای قندهار

مکان های تاریخی نمادی از فرهنگ والای کشور

چهل زینه یکی از اماکن دیدنی ولایت قندهار افغانستان است که بر روی کوهی «چهل زینه» یکی از جاذبه‌های تاریخی و فرهنگی افغانستان است که در دوران ظهیرالدین محمد بابر احداث شده‌است. این بنا در سمت غرب شهر قندهار بر فراز کوه قیتول «سر پوزه»، طاق سنگی تراشیده شده با ۴۴ زینه در بین مردم به چهل زینه معروف است. نام اصلی چهل زینهٔ قندهار (رواق جهان‌نما) می‌باشد که در کتیبه‌های داخل رواق به این نام درج گردیده‌است. چشم‌انداز کوه چهل‌زینه از دَند. کوه چهل‌زینه راهی با چهل‌پله در این کوه به اتاقی غارمانند می‌رسد که سنگ‌نوشته‌ای به فارسی در آن حکایت از تکمیل ساخت این اتاق در زمان بابر، پادشاه گورکانی دارد. نوع معماری اصیل اسلامی و هندی که در ساخت این اتاق یا رواق استفاده‌شده به آن زیبایی بخشیده‌است. موقعیت جغرافیایی این اتاق در مکانی سرسبز و نزدیک به رود ارغنداب واقع شده که بر زیبایی این مکان تاریخی افزوده‌است. نام دیگر این اتاق «چهل پله» می‌باشد. این بنای تاریخی که «فاروق انصاری» محقق و پژوهشگر کشور از آن با نام «پیش طاق» نیز یاد کرده‌است، به دستور ظهیرالدین محمد بابر بنیان‌گذار سلسله حاکمان «بابری» بتاریخ ۱۳ شوال سال ۹۲۸ه.ش پس از فتح دوم قندهار احداث گردید و کار ساخت آن در سال ۹۵۳ قمری پس از ۲۵ سال با وقفه خاتمه پیدا کرد. حصار و کتاره‌های دو طرف زینه در زمان امان‌الله خان و بدستور خانم او، ملکه ثریا ساخته شده‌است. هر چند این بنا از نظر سوابق تاریخی در مقایسه با دیگر آثار باستانی قندهار از قدامت زیادی برخوردار نیست ولی از این جهت که منطقه بسیار زیبا و مشرف بر رودخانه «ارغنداب» و اکثر باغ‌ها و مزارع کشاورزی است، جایی دیدنی و خاطره انگیز است. نظر به محاسبه یی کار را زینه این در مدت ۲۵ سال، ۸۰ نفر سنگ‌تراش با وقفه‌های مختلف به اتمام رسانده‌اند بعد از مرگ بابر که همایون در هند بسلطنت رسید (۹۳۷ ق. مطابق ۱۵۳۰ م) قندهار میدان رقابت صفوی‌ها و کورکانیان شد قندهار دست بدست آن‌ها می‌گشت. وقایع دوران همایون از همین سبب در چهل زینه ثبت نیست. چنانچه در این مورد، کتیبهٔ در دیوار غربی رواق مذکور وجود دارد به شرح ذیل: در چهل زینه نوشته‌هایی به خط نستعلیق و به زبان فارسی دیده می‌شود. چهل زینه رواقی است به سمت شمال که از ۳ قسمت تشکیل شده‌است: قسمت داخلی، خود رواق سرپوشیده است که مستطیل شکل به طول ۳ متر، عرض و ارتفاع ۲ متر می‌باشد. چند کتیبه با متن واقعه نگاری به زبان فارسی، بدون تزیین هندسی و نباتی که معمولاً در آبدات (میراث فرهنگی) میراث دورهٔ اسلامی دیده می‌شود در آن کار نشده‌است. بخش دیگر، بیرون از رواق است که به صورت تخت یا صفحه‌ای سرگشاده به طول ۵ متر و عرض۴ متر در پیش روی رواق کنده شده‌است. دومجسمهٔ شیرنما در دوکنار بیرونی رواق مذکور سمبولی از عظمت، شکوه و ابهتی رواق است. بخش سوم، به صورت نردبان می‌باشد که با ۴۴ پله، تخت را به قسمت پایین دامنهٔ کوه وصل می‌کند. بر اثر جنگ‌های چندین ساله، بعضی از قسمت‌های داخلی و خارجی چهل زینه تخریب شده که بخش‌هایی از آن به صورت عمدی مورد اصابت گلوله قرار گرفته‌است، که اگر به این مکان تاریخی توجه نشود بر اثر تردد بازدید کنندگان و روشن کردن آتش در معرض خطر جدی قرار دارد.  دولت قبلی کتاره‌های دو کنار آن را دوباره احیا نموده‌ بود.  در حمله دوم بر قندهار در دوران حکم روایی بابریان پوزه کوه، سرحد میان دولت ایران و هند بود. گویند هر شب بابر سربازان را غرض پهره به پوزه می‌گماشت فردا به جنازه آن روبرو می‌شد. تا آنکه سربازان گوشه پیراهن خود را با هم گره نموده قسم نمودند که از خود دفاع می‌نمایند وموفق هم گردیدند. بنابراین علت، بابر شاه در پوزه بخاطر جانسپاری سربازان بنای رواق را که به پهره دار خانه شباهت دارد شروع کرد؛ و دهن دروازه رواق داخلی مجسمه دوشیر را که معنی عظمت را نشان می‌دهد منقوش نمود. گویند در نزدیکی این مکان کتیبه یی از اوشوکا پیدا شد که به خط آرامی نوشته شده‌است که باید از مکان های هویت ساز کشور همیشه حفاظت و نگهداری گردد و به همین لحاظ چهل زینه ولایت قندهار مکان تاریخی و نمادی از فرهنگ والای کشور ما می باشد.

تهیه کننده: ح ب

 

 

 

ممکن است شما دوست داشته باشید