روزنامه ملی انیس
ریاست روزنامه های دولتی افغانستان

پیشینه نو روز در افغانستان

عبدالحلیم باخرد 

نوروز بعنوان نخستین روز که طبیعت درآن روز لباس بدل می کنداست، تجلیل و گرامی داشت ازین روز بمنظور پاسداری ازسنت پیشینیان محسوب می شود و پیوند در ریشه های تاریخ سرزمین کهن آریانا دارد.

 بنا بر شواهد تاریخی، نوروز را درعهد یما شش روز و یاهم چهل روز تجلیل میکردند،  درین روز مردم همه،  صبح وقت از خواب بلند میشدند سرو تن،  روی و دست خود را می شستند،  شهر و خیابان ها را همه پاک می کردند و شهر را آذین می بستند. 

درین روز مردم در سرزمین کهن آریانا میان هم شیرینی پخش می کردند و صبح آنروز عسل میخوردند و بعد به عبادت خدای خود اهورا مزدا (خدای عشق و محبت) مشغول می شدند.

 حکیم ابوالقاسم فردوسی ازین روز این گونه در شهنامه یاد کرده است:

نوروز بعنوان روزیست که،  درختان همه سبز و گل ها می شگوفند پرنده گان تبدیل شدن رنگ طبیعت حال و هوای دیگری بخود گرفته و تبدیل شدن جامه طبیعت را جشن می گیرند و نغمه سرایی می کنند، بارش باران بروی گلها و سبزه ها فضا را عطر آگین می سازد، این حالت به انسان نیز فرحت بخش و گواراست و انسان را تحریک می کند تا به کوه،  دشت و صحرا برود بارش دوباره زنده شدن طبیعت را جشن بگیرد و نمونه های قدرت خداوند بزرگ را با چشمان خویش. مردم دراین روزها به تفریح و شادی می پردازند، استاد ابوجعفر رودکی این گونه از بهار یاد نموده است :

آمـــد بهار با رنگ و بوی طیب

باصد هزار نزهت و آرایش عجیب

شاید که مرد پیربدین گه شود جوان

گیتی بدیل یافت شباب از پی مشیب

چرخ بزرگـوار یکـی لشکری بکرد

لشکرش ابـر تیره و بـاد صبا نقیب

نقاط بـرق روشن وتندرش طبل زن

دیدم هزار خیل و ندیدم چنین مهیب

خواجه شمش الدین محمد حافظ نیز در اشعار خود از نوروز شرح دارد بدین گونه :

ز کـوی یار مــی آید نسیم بـاد نــوروزی

ازین باد ارمدد خواهی،  چراغ دل بر افـروزی

چو گل گر خرده داری خدا را صرف عشرت کن

که قارون را ضرر هــا داد سودای زر اندوزی

به صحرا رو که از دامن غبار غم بیفشانی

به گلزار آی کز بلبل سخن گفتن بیاموزی

عمر خیام منجم و فیلسوف و شاعر پرسشگر از نوروز در ابیات خویش این گونه یاد آوری کرده است:

بر چهرۀ گـل نسیم نـوروز خوش ست

درصحن چمن روی دل افروزخوش ست

در جای دیگر از نوروز این گونه یاد می نماید:

چون ابر به نوروز رخ لاله بشست

بر خیز بجام باده کن عزم درست

کاین سبزه که امروز تماشاگه تست

فردا همه از خاک بر خواهد رست

اما تجلیل و گرامیداشت از نوروز بعد از جمشید نیز ادامه یافت و تا امروز ما آنرا تجلیل مینمایم،  در کشور ما افغانستان ازین روز با برگزاری محافل باشکوهی مانند میله گل سرخ،  جشن دهقان تجلیل می گردد. میله گل سرخ که در شهر مزار شریف،  زیارتگاه حضرت مولا علی (رض) برگزار می گردد،  از اول حمل تا دهم ثور یعنی چهل روز را در بر می گیرد،  درین جشن با شکوه مردم ازنقاط مختلف کشور و خارج اشتراک می ورزند.  چون با آغاز سال جدید دروازه های مکاتب به روی شاگردان باز میگردد،  بنابرین در روز دوم ماه حمل با نواختن زنگ مکاتب از روز معارف تجلیل بعمل میآید،  از طرف دیگر با آمدن آغاز فصل بهار دهاقین هم در فکر آماده ساختن زمین برای بذر اند،  روز دوم حمل برای تشویق و تکریم دهاقین روز دهقان مسمی گردیده است که درین روز مراسم نهال شانی با اشتراک مقامات و اهالی مناطق مختلف در سراسر کشور برگزار میگردد. مردم در سراسر کشور هر کجا با شور هلهله به دشت ها و تپه ها رفته محافل پای کوبی و شادی را بر پا میکنند.  درین روز مردم سفره هفت سین را آماده میسازند که این رسم در تاریخ سرزمین ما پیشنه تاریخی دارد که تا کنون این رسم در میان مردم ما حفظ گردیده است.  در مناطق شمال کشور درین روز جشن سمنک را زنان با دایره زدن برگزار میکنند این جشن را با پختن و خوردن سمنک به پایان میرسانند. همچنان نوروز نتنها در افغانستان، بلکه در کشور های آسیای میانه و کشور همسایه ایران نیز با برگزاری محافل با شکوهی تجلیل می گردد.

 

ممکن است شما دوست داشته باشید