روزنامه ملی انیس
ریاست روزنامه های دولتی افغانستان

موت العالم، موت العالم

فرزانه خطه ما به رحمت حق پیوست.

بزرگ‌سالترین عالم کشور، مولوی محمد امین سمنگانی رحمه الله سه شنبه در سن ۱۴۱ سالگی در گذشت.

بیوگرافی مولوی صاحب رحمه الله‎علیه.

در بهار سال ۱۳۰۲ هجری قمری مطابق ۱۲۶۰ شمسی  ستاره‌ی درخشنده‌ای در دهکده‌ی خواجه زاهد ولسوالی روی دوآب ولایت سمنگان متولد شد. پدرش ملا عطا محمد فرزند علی، معروف به چوپان از باب تفاول و اخلاص، نام و لقب پیامبر رحمت را یکجا بر این عزیز تازه آمده در نظر دیده و اسمش را محمد امین گذاشت. محمد امین تنها در نام و لقب با پیامبر اسلام ﷺ شباهت نداشت، بلکه مسیر دشوار زندگی ایشان نیز با زندگی پیامبر اسلامﷺ  همخوانی داشت؛ در سن شش سالگی از نعمت پدر و مادر محروم شد و تحت سرپرستی کاکای خود قرار گرفت، در آوان نوجوانی به چوپانی گماشته شد. بعد از سپری کردن مدتی به فکر درس و تعلیم افتاد و تصمیم بر این گرفت که چوپانی را رها نموده راهی دیار دانش شود، سرانجام در سال ۱۳۱۵ هجری قمری سفر علمی و تحصیلی خود را آغاز کرد.

محمد امین با تحمل پیاده‌گردی‌ها، فرسنگ‌ فرسنگ راه کرد و خود را به خرم و سارباغ؛ ولسوالی هم‌جوار با ولسوالی روی دوآب رسانیده و نزد داملا صاحب خرمی زانوی تلمیذ زد و به خوانش دروس ابتدایی پرداخت. پس از مدتی خرم برایش آسیب‌پذیر به نظر می‌رسید و از ترس اینکه دوباره برگردانده نشود، راه ولایت پروان را به پیش گرفت و در غوربند نزد داملا صالح محمد مشغول درس شد.

ایشان برای کسب آموزه‌های دینی در بیشترینه ولایت‌های کشور سفر کرد و در بارگاه بزرگ‌ترین عالمان کشور خدمت کرد که آن ولایات قرار ذیل است: ولایت میدان وردک نزد ملا عبدالله، ولایت لغمان نزد مولوی صاحب عبدالرشید خان، ولایت ننگرهار در مدرسه‌ ملا عبدالغفور، مدرسه مؤمن و مدرسه تورمیا که از مشهورترین مدارس آن دوره بوده است.

محمد امین با انگیزه‌ی تحصیلات عالی در رشته علوم دینی به هندوستان سفر کرد و مدتی را در لکنهو سپری کرد و بعد به مدرسه صدیقه پاتک حبش خان داخله گرفته نزد مولوی ابوالعتیق محمد صدیق نجیب آبادی زانوی تلمیذ زده تا پایان تحصیل آنجا حضور داشت و سرانجام در سال ۱۳۳۵ هجری قمری مطابق با سال ۱۲۹۳ شمسی  از مدرسه مذکور فارغ التحصیل شده دستار فضیلت را چون تاجی بر سر نهاد.

مولوی محمد امین بعد از فراغت و اتمام علوم دینی دوباره در مدرسه سلطان پور (لکنهو، دهلی) به حفظ قرآن کریم پرداخت و به مدت شش ماه حافظ قرآن مجید شد. به نقل یکی از دوستان ایشان که سینه به سینه منتقل شده است، مولوی صاحب کلان از علم لدونی نیز بر خوردار بوده است.

نوت: در آن زمان پاکستان مربوط به خاک هندوستان می‌شد و ۳۳ سال بعد از برگشت مولوی صاحب کلان پاکستان امروزی به استقلال رسید.

مولوی صاحب کلان در سال ۱۳۳۵ قمری با دنیایی از فهم، علم و خرد به وطن برگشت و وجیبه‌ دینی، انسانی و ایمانی خویش را ادا فرمود؛ ایشان نخستین بار تدریس را در منطقه‌ قره‌غاج ولایت بلخ آغاز کرد و به مدت چند سال علوم متداوله را به طلبای کرام تدریس نمود، بعداً بنا به درخواست و نیاز مردم زادگاهش به خواجه زاهد تشریف برد و چند سالی را در آنجا به تدریس پرداخت، ایشان نظر به درخواست مردم شریف خرم، مدتی را در دهکده زیبای خرم نیز تدریس کرده است و پس از آن به ولسوالی روی دوآب برگشته و در مرکز ولسوالی به عنوان مدرس و خطیب گماشته شد و تا زمان رحلت در ولسوالی باقی ماند.

مولوی صاحب محمد امین شش بار ازدواج کرده اند که ثمره ازدواج ایشان ده فرزند؛ پنج پسر و پنج دختر می باشد، شهید الحاج مولوی محمد اسلام محمدی و دوتا فرزندان شان دامادان جناب مولوی صاحب کلان هستند.

مسند قضا:

مولوی صاحب محمد امین در زمان جهاد افغانستان در برابر قشون سرخ شوروی به عنوان داعی و محرک جهاد شناخته می شد و از طرف عامه مردم: علما و مجاهدین به سمت قاضی  پیشنهاد گردید و تا پایان جهاد به عنوان قاضی منطقه بوده جسورانه حد و حدود شرعی را جاری می ساخت و در زمان جهاد مشرف به حج بیت الله شریف گردید.

الحاج مولوی محمد امین هیچگاه سمت دولتی نداشته و همواره حامی صلح و ثبات و نظام عادل در کشور بوده وعدم میلش در وظایف دولتی را علاقه به تدریس علوم دینی و روشنگری جامعه  می دانست.

الحاج مولوی صاحب محمد امین یکی از عابد مردان عصرش بود که اطال عمر و کثرت سن آن بزرگ مرد، نماد از زهد و تقوای ایشان است، جناب مولوی صاحب کلان تا سن صد سالگی با حواس و افکار سالم زندگی کرد و بعد از صد و اندی از نعمت بینایی محروم شد، ولی نابینایی باعث دل زدگی ایشان از مطالعه نشده و همواره قرآن مجید، احادیث شریف و مثنوی معنوی را برای مردم به عنوان اندرز و توصیه ابلاغ می‌فرمود.

مولوی صاحب کلان مدت ۱۴۱ سال عمر نموده چند نسل بعد از فرزندان خویش را در حیات خود مشاهده کرد و ۱۶ رژیم حکومتی شاهی و جمهوری را از حکومت شاهی امان الله خان الی دور دوم امارت اسلامی سپری نموده است.

این عالم فقید و تاج دار علم و معرفت روز سه شنبه تاریخ ۱۴ جدی ۱۴۰۰ شمسی بدرود حیات گفته دیده از جهان بست.

  انا لله و انا الیه راجعون

ممکن است شما دوست داشته باشید