روزنامه ملی انیس
ریاست روزنامه های دولتی افغانستان

معرفی مختصری از ولایت سمنگان

بخش اول

ولایت سمنگان یکی از ولایات باستانی و تاریخی افغانستان بوده که در سمت شمال کشور در شاهراه عمومی کابل و مزار شریف با فاصله ۳۰۳ کیلومتری از پایتخت موقعیت داشته که حدود اربعه آن طرف شمال شرق ولایت کندز- جنوب شرق بغلان- جنوب بامیان، طرف شمال و شمال غرب ولایت بلخ و جنوب غرب ولایت سرپل می باشد که دارای حدود فعلی ۱۳۴۳۷٫۸کیلو متر مربع مساحت بوده واحدهای اداری آن علاوه بر مرکز ولایت یعنی شهر ایبک دارای (شش ولسوالی بوده که عبارتند از (ولسوالی رویی دو آب، خرم و سارباغ، حضرت سلطان، دره صوف بالا، دره صوف پایین و فیروز نخچیر)

سمنگان تا سال های ۱۳۴۲ هجری شمسی به شکل حکمران نشینی بوده و در سال ۱۳۴۳ هجری شمسی به ولایت ارتقاء یافت که اولین والی آن محمد حنیف خان نام داشت، اقوام ساکن این ولایت عبارتند از تاجک ها، پشتون ها، ازبیک ها، هزاره ها، ترکمن ها و عرب ها بوده که همه شان برادر وار و با وحدت ملی زندگی را به پیش می برند.

کلمه سمنگان در طول دوره های تاریخی که دوره های تمدن و فرهنگ اوستایی، یونان باختری، بودایی و اسلام را پشت سر گذشتانده است بنام های سمینجان، سم منگیان، سمنجان بوده که فعلاً به نام سمنگان یاد می شود.

هکذا کلمه ایبک (هیبک) که در فرهنگ ها به معنی بت یا صنم آمده است و مرکز این ولایت بوده از لحاظ ارتباط واژه ترکی آی بیک به معنی ماه (بیگ بزرگ) می باشد و چنین روایات است که در آن زمان این منطقه در هر ماه توسط یکی از بزرگان یا سران قوم اداره و سرپرستی می شد روی همین علت کلمه آبیک یعنی کسی که برای یک ماه بزرگ و حکمفرما می بود.

در این ولایت بیشتر زراعت، مالداری و باغداری رواج داشته که انواع گندم، جو، جواری، کنجد، زغیر، نخود، پنبه و به شکل للمی یا آبی زرع گردیده و حیوانات اهلی چون گاو، گوسفند، اسپ، بز و شتر تربیه می شود. بزکشی از بازی های مشهور و عنعنوی مردم این ولایت می باشد.

پسته، بادام، چهارمغز، هِنگ، زیره، شیرین بویه، پوست و روده از جمله اقلام صادراتی ولایت سمنگان به شمار می رود. میوه جات چون زردالو، شفتالو، سیب، ناک، ناشپاتی، بهی، توت، آلوبالو، سنجد، انار و انواع انگور دارد.

صنایع دستی مردم این ولایت عبارت است از قالین، گلیم، نمد، الچه، قاقمه، چکمن، جای نماز، جوال، خورجین، کرباس، موره دوزی، خامک دوزی، گلدوزی، میده دوزی، چغل دوزی، قرص دوزی، چرمه دوزی بوده همچنان ساختن دیگ های بخار چودنی و المونیمی در شهر قدیم سمنگان زیاد شهرت دارد.

معادن زغال سنگ دره صوف به نام معدن تور، معدن زغال رویی دو آب، معدن گوگرد، معدن کچ، سنگ رخام و انواع سنگ های رنگه تعمیراتی نیز در این ولایت موجود است، روی همین علت گفته می توانیم که ایجاد و اعمار فابریکه های سمنت و استخراج فنی از زغال سنگ، فابریکه سنگ تراشی در این ولایت ضروری و اساسی می باشد.           ادامه دارد

 

 

ادامادامه دارد  های تاریخی و باستانی ولایت سمنگان نیز شهرت جهانی داشته که یکی از آنها استوپه سنگی و باستانی تخت رستم است که به فاصله  یکنیم کیلومتر از داخل شهر ایبک به طرف جنوب شرقی قرار داشته و کاملاً از سنگ به شکل مدور تراشیده شده دارای دو دهلیز دخولی و خروجی می باشد که دارای ۹ متر ارتفاع و ۹۰ متر قطر بوده و درقسمت وسط بالایی این استوپه یک اتاق ۴۴ متره سنگی قرار داشته که در داخل آن یک اتاق کوچک یک مترو نود سانتی نیز وجود دارد که نظر به روایات این محل مخصوص راهب شان بوده است، اما در قسمت پایانی تخت رستم به طرف شمال آن تپه دیگری که نیمه سنگی و نیمه خاکی به نظر می رسد دارای اتاق های بزرگ با سقف های بلند و نقش و نگارشده مغاره ها، دهلیز ها و حجره ها می باشد که در میان مردم به نام محل نشستن پادشاه سالون مجلس، بازار خرید و فروش، حمام، جای عبادت و زندان و غیره یاد گردیده که همه آن نماینگر آثار بودایی قبل از اسلام بوده و به آبده های بامیان شباهت و ارتباط دارد، اما نظر به روایات تاریخی زمان که رستم پهلوان به این منطقه خوش آب و هوا و باغ های میوه رسیده بالای همین استوپه و تخت که محل مناسب، مرتفع و با امن به نظر رسیده زندگی و سکونت اختیار نموده و از طرف پادشاه سمنگان به مهمانی نیز دعوت گردیده و بعد از مدتی نظر به خواستگاری رستم پهلوان پادشاه سمنگان نیز تهمینه دخترش را طبق رسم و رواج همان زمان به عقد عروسی اش در آورده که نتیجه ازدواج شان یک پسر به نام سحراب و پهلوان می باشد که روی همین علت یک قریه در نزدیکی تخت رستم به طرف شمال شرق را به نام سحرابی نامگذاری کرده بودند که فعلاً به نام قریه ظهرابی یاد می کنند و مهمتر از همه این نکته است که در شهنامه فردوسی ۱۲ بار از نام سمنگان یادآوری شده است.

همچنان جاه های تاریخی و باستانی دیگری نیز چون (دره گز به طرف شمال غربی منطقه رباتک در ۴۹ کیلو متری به طرف دهنه غوری، انجیر دره، شاخ سفید، تخت چنگیز، طلا کمره، دره چهل دختران واقع دره صوف، دره سارباغ، غاریار ملک، دره اسپال خرم منطقه هزار سم یا هزار سموج و غار قرهر کمر به ولسوالی حضرت سلطان موقعیت داشته که سابقه تاریخی آنها از هزار سموج و غار قره کمر به ولسوالی حضرت سلطان موقعیت داشته که سابقه تاریخی آنها از دو هزار سال الی ده ها هزار سال هم می رسد.

اما متأسفانه با وجود این که این ولایت باستانی در سر شاهراه عمومی تجارتی بین کال و شمال قرار داشته و در سول تاریخ نقطه ارتباط بین ولایات شمال و جنوب و شرق و غرب بوده کمتر توجه مسئولین دولتی و حکومتی به این ولایت متمرکز گردیده امید می رود که به ضرورت های مبرم مردم این ولایت که ذیلاً ارائه می شود مسئولین دولت توجه نمایند.

تهیه آب آشامیدنی صحی، اسفالت سرک عمومی از مرکز ایبک الی معدن زغال سنگ دره صوف و سرک عمومی الی رویی دو آب، اعمار یک فابریکه سمنت در قریه سرکنده، بازسازی تخت رستم و ساختن پاک تفریحی در تخت رستم به منظور سیر و سیاحت تورستان خارجی و مردم شهر- استخراج فنی معدن زغال سنگ دره صوف می باشد.

استاد شکیب

 

 

ممکن است شما دوست داشته باشید