روزنامه ملی انیس
ریاست روزنامه های دولتی افغانستان

رشـوت و ضـرر اجتماعـی آن

تعریف حقوقی رشوت:

رشوه دادن مالی است به ماموررسمی یاغیررسمی دولتی یابلدی به منظورانجام کاری ازکارهای اداری یاقضایی ولواینکه آن کار مربوط به شغل گیرندۀ مال نباشد.خواه مستقیماً آن مال رادریافت کند ویابواسطۀ شخص دیگرآن رابگیرد فرق نمیکندکه گیرندۀ مال توانایی انجام کاری راکه برای آن رشوه گرفته راداشته باشد یاخیر وفرق نمیکندکه کاری که برای رایش”دهندۀ مال” باید انجام شود حق اوباشد(طبق قانون ومقررات باشد یانه) شرط تحقق رشوه تبانی وتوافق گیرنده ودهنده بردادن وگرفتن رشوه است.

تعریف قانونی رشوت: مادۀ ۳۷۰:کودجدید جزای افغانستان (۱) هرگاه مؤظف خدمات عامه یا مؤظف دولت خارجی یا سازمان بین المللی یا بین الحکومتی یا مؤسسه ای غیر دولتی یا  مؤظف مؤسسۀ خصوصی که  فعالیت های اقتصادی، مالی یا تجارتی یا سایر خدمات عامه را انجام میدهد به  منظور اجراء یا امتناع از وظیفۀ که به آن مکلف است یا به منظور احراز یا حفظ موقف مشخص به اسم خود یا شخص یا نهاد دیگری به شکل مستقیم یا غیر مستقیم، پول، مال یا منفعت نا مشروع را  اخذ، طلب یا وعدۀ پرداخت آنرا بگیرد یا به عنوان بخشش آنرا قبول کند یا شخصی به مقاصد متذکره پول، مال یا منفعت نا مشروع را به شکل مستقیم یا غیر مستقیم به اشخاص مذکور پیشکش نماید یا وعدۀ پرداخت آنرا بدهد، عمل مذکور رشوت شناخته می شود.

اضرارناگواررشوت:

اگربه درستی نگریسته شود یکی از بلاهای بزرگی که از قدیم ترین زمانها دامن گیربشرشده وامروزبه شدت ادامه دارد بلای رشوه خواری است که درحقیقت بزرگترین مانع اجرای عدالت اجتماعی بوده وهست وسبب میشود:قوانین که قاعدتاً باید حافظ منافع طبقات ضعیف باشد، به سود مظالم طبقات نیرومند که باید قانون آنها را محدود کند به کار بیفتد.

 بدیهی است که اگرباب رشوه گشوده شود قوانین درست نتیجۀ معکوس خواهد داد، زیرا اقویا هستندکه قدرت پرداختن رشوه را دارند ودرنتیجه قوانین، بازیچۀ دست آنها برای ادامۀ ظلم، ستم وتجاوزبه حقوق ضعفاخواهد شد.پیامدهای ناگوارعمل شوم رشوه را میتوان درارقام ذیل خلاصه نمود.

۱- آسیب های اجتماعی واداری: فساد وبی بندوباری اداری درقالب رشوه خواری ازجمله آسیب های اجتماعی واداری است که درتوسعۀ کشورها،آثاروپیامدهای منفی فراوانی رابرجای می نهد وهزینه های هنگفتی رادر حوزه های سیاست، اقتصاد وفرهنگ برجای می گذارد.

۲– ابطال حق واحیای باطل: اولین ثمرۀ شوم پدیدۀ رشوه خواری، تضییع حقوق افراد ضعیف، بیچاره ومظلوم است.

۳– گسترش فعالیت های غیرقانونی: وضع واجرای قوانین اجتماعی برای آرامش وامنیت جامعه وجلوگیری ازاعمال خلاف که زیان های فراوانی رابه دنبال دارد درنظرگرفته شده است. درین میان افراد سود جو، فرصت طلب، خلافکار وقانون ستیزهمیشه دنبال روزنه ها وراه هایی هستند تابتوانند بااعمال خلاف قانون منافع شومشان را به دست آورند.

۴- ایجاد شرایط نامطلوب اقتصادی: اگرازرشوه خواری وفساد اداری جلوگیری نشوددراندک زمانی تسری پیداکرده وفراگیرخواهدشد درنتیجه ازسرمایه گذاری های بلند مدت داخلی وخارجی جلوگیری می شود.استعدادها درمسیرنادرست هدایت میگردد. بادرگیرشدن شرکت ها درفعالیت های غیرقانونی درآمد دولت کاهش پیدا میکند ودولت نیزبا افزایش مالیات فشاربراقشارآسیب پذیری جامعه رابیشترخواهد کرد.

۵- نارضایتی مردم وزیرسؤال رفتن حکومت وقانون: شیوع رشوه وفساد اداری، محبوبیت ومشروعیت حکومت وقانون راازبین می برد. اولین اثرمهمی که جرم ارتشا می تواند داشته باشد بی اعتمادی مردم به حکومت وحاکمان است. مردم دراثررواج ارتشا دیگر به چشم یک ملجأ ومأمن به نظام حکومتی وقضایی نمی نگرند واین باعث می شود تابزرگترین سرمایۀ یک دولت که اعتماد عمومی است ازبین برود. مرتشی بادریافت مال یاامتیازی به ظاهرچشمگیرودرواقع اندک، تمامیت اعتباروحیثیت حکومت را هدف میگیرد وضربۀ جبران ناشدنی به بدنه حاکمیت وارد میکند. مرتشی بادریافت رشوه خدمات عمومی رایگان رادرجامعه تبدیل به خدمات خصوصی ومخصوص پرداخت کنندگان رشوه میکند وبه تدریج مسیررابه آنجا می کشاند که پرداخت ودریافت آن به صورت یک سیره  وعرف مسلم تبدیل میشود.

۶– ازهم پاشیدن شیرازۀ اجتماعی: درهراجتماعی که رشوه نفوذکند، شیرازۀ زندگی آنهارا ازهم می پاشد.ظلم ، فساد، بی عدالتی وتبعیض درهمۀ سازمانهای آنها نفوذ میکند وازقانون وعدالت جزنامی باقی نخواهد ماند.

۷– خشم ونفرین الهی: رشوت سبب غضب وخشم پروردگار،مخالفت سنت رسول الله وجلب کنندۀ عذاب الهی است.

۸-خسران وناکامی دارین: رشوت سبب هلاکت وخسران دردنیا وآخرت بوده وبسااوقات به کفرنیزمفضی میگردد.

۹- تضییع حقوق ضعیفان: رشوت حقوق ضعیفان را ضایع نموده ویگانه وسیلۀ نشرظلم وبی عدالتی است.

۱۰- دوری ازرحمت خداوندی: رشوت دهنده،رشوت گیرنده وواسطۀ رشوت همه درنزد خداوند متعال ورسولش(صلی الله علیه وسلم) ملعون اند. “تفسیرنمونه”ج”۲”ص”۱۵

پوهنیار حارمن محمد ایوب یوسفی، استاد ثقافت اسلامی در استاف کالج

ممکن است شما دوست داشته باشید