روزنامه ملی انیس
ریاست روزنامه های دولتی افغانستان

در امتداد تاریخ

سخی محمد «صارم»

بخش دوم

 ۲۸- در اثر خیانت دو تن از اعضای حزب سری ملی امیر حبیب الله اطلاع مینماید که هدف حزب، کشتن امیر و تأسیس دولت مشروط است، جنبش مشروطه خواهی را بیرحمانه سرکوب میکند و ۴۵ تن‌را محکوم و اعدام می نماید. یکی از این شهیدان راه آزادی تمدن و فرهنگ، مولوی محمدسرور (واصف) محرر انجمن سراج الاخبار و بنیانگذار حرکت مشروطه خواهی است.

۲۹-  استبداد امیر حبیب الله انتشار سراج الاخبار را با نشر اولین شماره متوقف میسازد این نشریه به ابتکار محمود طرزی در سال (۱۹۱۱ م) مطابق (۱۲۹۰ هـ) مجدداً انتشار می یابد.

۳۰- جنگ جهانی اول در اگست (۱۹۱۴ م) مطابق (۱۲۹۳ هـ)  زبانه میکشد. امیر حبیب الله بر خلاف اراده ملی مبتنی بر جهاد و حمایت از خلافت عثمانی، اعلام بی طرفی می نماید.

۳۱- خشم مشروطه خواهان پس از سرکوب بیرحمانه، از آستین عبدالرحمن لودین زبانه می کشد. در سال (۱۹۱۸م) مطابق ۱۲۹۷ هـ) موصوف امیر را به گلوله می بندد، ولی امیر حبیب الله صدمه ی نمیبیند و ضارب اسیر و در سیاه چالها زندانی میگردد.

۳۲- در روشنگری جنبش مشروطیت و حی علی الفلاح سراج الاخبار و کشمکش بیرحمانه ی قدرت، غفلت امیر مستبد و عیاش سبب می گردد تا شکارگاه کله گوش در ولایت لغمان در ۲۱ فبروری (۱۹۱۹م) مطایق ( ۱۲۹۸ هـ) قتل گاه امیر گردد. قاتل، شجاع الدوله غوربندی یکی از اعضای جنبش مشروطیت است که به اشاره امان الله خان، حبیب الله خان را به قتل میرساند.

۳۳- عین الدوله امان الله خان با حمایت مردمی و درایت مشروطه خواهان بر اریکه ی قدرت تکیه میزند و سردار نصرالله خان که مدعی سلطنت است، منکوب میشود.

۳۴- در ۱۳ اپریل ۱۹۱۹ م مطابق (۱۲۹۸ ه) امان الله خان استقلال کشور را اعلان می نماید و دست مناسبات آزاد و مستقل سیاسی را به سوی کشور های آزاد جهان دراز میکند و جنگ سوم افغان انگلیس در جنوری ۱۹۱۹ م مشتعل می گردد.

۳۵- دولت شوروی نخستین کشور جهان است که در ۲۷ مارچ ۱۹۱۹ م استقلال افغانستان را به رسمیت می شناسد.

۳۶- ارتش انگلیس در برابر اراده استقلال طلبانه مردم مبارز افغانستان که در محاذ خیبر محاذ چترال محاذ قندهار محاذ  پکتیا، محاذ وزیرستان
محاذ پیوار
محاذ تل و غیره زبانه میکشد مجبور به متارکه در۳۱ جنوری سال ۱۹۱۹  م
می گردد
.

۳۷- جهاد و ایثار گری مردم افغانستان آفتاب غروب ناپذیر استعمار انگلیس را وادار به غروب میکند. جنگ سوم افغان و انگلیس با ملت افغانستان با پیروزی کامل مردم این خطه به پایان میرسد. در ۲۲ نوامبر۱۹۲۱ م دولت انگلیس استقلال افغانستان را به رسمیت میشناسد.

۳۸-  نخستین قانون اساسی افغانستان در سال (۱۹۲۳ م) مطابق (۱۳۰۲ هـ) تنظیم میگردد و شکل اداری کشور را معرفی و روشن می سازد.

۳۹- دولت نو پا در اثر پوسیدگی درونی نظام و فتنه انگلیس سقوط میکند و امیرحبیب الله کلکانی در ۱۹ جنوری (۱۹۲۹ م ) مطابق (۱۳۰۸ هـ) اداره امور کابل را بدست می گیرد.

۴۰- در چنین اوضاعی محمد نادرخان و  برادرانش از فرانسه به شبه قاره هند بر می گردند، با استفاده از اوضاع سخت دردناک به همیاری پنهانی و آشکار انگلیس وارد افغانستان می شوند و پس از جنگ و گریزهای چند ماه بر کابل مسلط میگردند. نادر خان بر خلاف تعهدش امیر حبیب الله کلکانی و یاران وی را به قتل می رساند و در ۱۵ اکتوبر ۱۹۲۹ م بر تخت سلطنت جلوس می نماید.

۴۱- با اوج گیری نا رضایتی و گسترش بی رحمانه ی سرکوب و اعدام، سرانجام محمدنادرشاه در ۸ نوامبر ۱۹۳۳ م مطابق (۱۳۱۲ هـ) به ضرب گلوله یک تن از شاگردان لیسه نجات به نام عبدالخالق هزاره به قتل میرسد. در همان آوان با ابتکار  پسر ۱۹ ساله ی محمد نادرخان یعنی ظاهر خان بر تخت پدر جلوس می کند.

۴۲- با شراره کشیدن جنگ دوم جهانی، باز هم افغانستان اعلام بی‌طرفی میکند و فرمان ۶ سپتامبر ۱۹۳۹ مطابق (۱۳۱۸ هـ) بیانگر این بی طرفی است.

۴۳- در سال (۱۹۴۰ م) انعقاد قرار داد جدید تجاری با روسیه صورت گرفت.

۴۴- در سال(۱۹۴۳م) مطابق (۱۳۲۱ هـ) تأسیس سفارت امریکا در کابل شد.

۴۵- در سال (۱۹۴۴ م) سقوط کابینه محمد هاشم خان و صدارت شاه محمود خان است.

۴۶- در سال (۱۸۹۷ م) سیدجمال الدین افغانی در استامبول به صورت شبهه ناکی به عمر ۵۸ سالگی جان می سپارد در سال ۱۹۴۴ اعظام رمیمش از ترکیه به زادگاهش منتقل می گردد و آرامگاه ابدی اش در صحن دانشگاه کابل بر پا میشود.

۴۷- در سال (۱۳۵۲ هـ) مطابق (۱۹۷۳ م) زمام امور بدست سردار محمد داوود خان می افتد وی مؤسس اولین جمهوریت در افغانستان است. تلویزیون ملی در زمان وی در افغانستان آورده شد.

ادامه دارد

ممکن است شما دوست داشته باشید