روزنامه ملی انیس
ریاست روزنامه های دولتی افغانستان

تشدید تحریم اقتصادی امریکا برایران وپیامدناگوارآن برافغانستان

مایک پومپئو، وزیر خارجه امریکا می گوید ایالات متحده که شاهد افزایش تحرکات ایران در منطقه بودهاست، اعزام ناوگروه آبراهام لینکلن به خلیج فارس به همین دلیل است.

جان بولتن، مشاور امنیت ملی دونالد ترامپ، نیز در همین خصوص پیشتر گفته بود که این ناو (کشتی جنگی طیاره بردار)آمده تا “پیام روشنی” به ایران بدهد.تصمیم دولت امریکا برای اعزام ناوگروهی رزمی که در آن ناوهواپیمابر آبراهام لینکلن قلب اصلی این ناوگروه است، موقعیت ستاد فرماندهی مرکزی امریکا، موسوم به “سنتکام” در مقابل ایران را به سطح بالایی از توان ضربتی و تهاجمی ارتقا میدهد.هر گاه امریکاییها ناوهواپیمابر آبرهام لینکلن را به منطقه خلیج فارس اعزام کردهاند، این منطقه یا شاهد جنگ بوده یا بحرانی مستعد جنگ را تجربه میکرده است. این ناو اکنون زیر مجموعه سنتکام، نیروی اصلی ارتش امریکا در منطقه است و به عبارتی در مقابل ایران قرار میگیرد. ایرانیها تا قبل از نوزدهم ماه حمل ۱۳۹۸ شاید کمتر با نام سنتکام آشنا بودند، تا اینکه در این روز، دولت ایالات متحده امریکا سپاه پاسداران را “گروهی تروریستی” نامید و بلافاصله، شورای عالی امنیت ملی ایران در واکنشی ستاد فرماندهی مرکزی ارتش امریکا ، موسوم به سنتکام را تشکیلاتی “تروریستی” اعلام کرد.

این درحالیست که با تشدید تحریمهای ایالات متحده امریکا علیه ایران، تنش ها میان دو کشور به اوج خود رسیده است.

اما وضع کردن دوباره تحریم های امریکا بر ایران می تواند پروژه های اقتصادی مشترک ایران و افغانستان را متاثر سازد. پیش از همه پروژه دهلیز تجارتی از بندر چابهار که قرار است توسط افغانستان و هند توسعه داده شود، با چالش های جدیدی روبرو خواهد شد.

 اما سوال اصلی نه تنها برای کابل، بلکه برای دهلی نو این است که با وجود تحریم های جدید علیه ایران، چقدر می‌خواهند در زمینه همکاری با ایران انعطاف پذیری داشته باشند. باید یاد آور شد که در دوره پیش از توافقنامه هسته ای نیز بسیاری از کشورها با وجود تحریم ها راه هایی را برای تجارت با ایران یافته بودند. حالا هم بسیاری از کشورها به تجارت با ایران ادامه خواهند داد؛ از آنجایی که می دانند ایران غنی از انرژی می تواند یک همکار اقتصادی جذاب باشد و راه هایی را برای این کار پیدا می کنند. این نکته مطرح است که برخورد منطقه با ایران چه تغییری می‌کند. اگر افغان ها و هندی ها از همکاری اقتصادی با ایران دست بکشند، این امر می تواند منجر به تغییرات بزرگ جئوپولیتیکی در منطقه شود که شامل نزدیک شدن بیشتر ایران به پاکستان می‌شود. ایران می تواند به مشارکت در دهلیز اقتصادی چین و پاکستان کمک کند. این باعث می شود که هند ناراحت شود و این وضعیت، مطمیناَ رقابت میان ایران و عربستان سعودی را نیز شدیدتر خواهد کرد. اگر ایران تصمیم بگیرد حمایت نظامی اش به طالبان را در سطح کلانی وسعت بدهد، در نتیجه تلاش های امریکا در افغانستان بیشتر از آنچه که امروز با مشکل روبروست با چالش بیشتری مواجه خواهد شد. تاثیر اقتصادی تحریمهای امریکا بر ایران در افغانستان مشهود است. این کشور بعد از پاکستان دومین شریک بزرگ تجاری افغانستان است. اتاق تجارت و صنایع کشورمی گوید که افزایش تحریم های امریکا بر ایران باعث تاخیر انتقال محموله های تجارتی از بندر چابهار شده است.در حالی که واشنگتن بندر چابهار را از تحریمها معاف کرده است، اما این معافیت به گونه عملی اجرایی نشده است و صادرات و واردات افغانستان از این راه با مشکل جدی رو به رو است.اتاق تجارت و صنایع افغانستان شکایت میکند که بانک جهانی و دیگر بانکهای بینالمللی پروژه های تجارتی با ایران را حمایت نمیکنند.

خان جان الکوزی، معاون اتاق تجارت و صنایع افغانستان به رسانه ها می گوید بانک جهانی و بانکهای امریکایی “لتر آف کریدت” (اعتبارنامه) را برای معاملات از طریق چابهار نمیدهند و هر محموله ای که از راه ایران عبور کند، اگر به چابهار باشد یا بندر عباس، متوقف میماند و عملاً اجازه داده نشده است. پیش از این دو محموله تجارتی که از این راه به هندوستان فرستاده شده است نیز با همین مشکل مواجه بود تا این که پول آنها توسط حواله انتقال یافت.) انتظار میرفت پروژه مشترک چابهار فرصت استثنایی اقتصادی برای افغانستان باشدعلاوه بر بندر چابهار، اتاق تجارت و صنایع افغانستان می‌گوید که افغانستان ۳۵ درصد مواد سوخت و ساختمانی را از ایران وارد می کند، که از این منظر نیز تحریم های امریکا بر ایران بر بازارهای افغانستان تاثیر منفی برجا گذاشته و بهای نفت نیز افزایش یافته است. همین تعزیرات بالای مارکیت ما تاثیر منفی می گذارد و افغانستان هم در حالت مشکل به سر می برد.در صورتی که فشارهای اقتصادی بر ایران تشدید یابد و یا درگیری احتمالی نظامی صورت بگیرد، تأثیر مستقیمی بر وضعیت افغانستان خواهد داشت.

زیرا ایالات متحده امریکا در افغانستان حضور نظامی دارد.تحلیلگران مسایل سیاسی افغانستان میگویند که در آن صورت ایران دست به انتقامگیری علیه امریکا در افغانستان خواهد زد.

آنان می گویندکه گویا افرادی از طالبان توسط ایران آموزش دیده اند. اگر این تحریمها ادامه پیدا کند، مخالفتاش را ایران با امریکا در افغانستان ادامه میدهد و طالبان را حمایت خواهد کرد.»ایران تماساش با گروه طالبان را تایید کرده و حتی میزبان نمایندگان طالبان در تهران بوده است. در عین زمان، گزارشهای تایید ناشدهای هم وجود دارد که این کشور از طالبان حمایت میکند.گرچه مقامهای ایران حمایت از طالبان را رد کرده اند.از جانب دیگر، عباس عراقچی معاون سیاسی وزیر خارجه ایران اعلام کرد که اگر در نتیجه تحریمها فروشات نفت ایران به صفر برسد، این کشور مجبور میشود از حدود سه میلیون مهاجر افغان بخواهد که به وطن شان برگردند. دونالد ترامپ، رئیس جمهور ایالات متحده امریکا تحریمهای شدیدی را بر ایران وضع کرده و اخیراَ معافیت برخی کشورها از تحریم نفتی ایران را نیز لغو کرده است. ایالات متحده امریکا گفته که هدفاش به صفر رساندن صادرات نفت ایران است.حکومت ایران در واکنش به این تحریمها، گفت که برخی تعهدات خود به توافقنامه اتومی سال ۲۰۱۵ را کاهش میدهد. ایالات متحده امریکا یک سال پیش به صورت یکجانبه از این توافقنامه خارج شده بود.عباس عراقچی، معاون سیاسی وزیر خارجه ایران در گفتگویی با شبکه دوم تلویزیون ایران در مورد این تحریمها، به این اشاره کرد که اگر فشار اقتصادی بر ایران افزایش یابد، مهاجران افغان باید این کشور را ترک کنند.او تعداد افغانهای ساکن در ایران را بیش از سه میلیون نفر اعلام کرد و مدعی شد که این افراد “دو میلیون فرصت شغلی را اشغال کردهاند و سالانه سه تا پنج میلیارد یورو را از ایران خارج میکنند”.این در حالی است که در پی بدتر شدن وضعیت اقتصادی ایران و سقوط ارزش واحد پولی این کشور، بازگشت مهاجران افغان از این کشور در سال گذشته افزایش شدید داشت. براساس آمار سازمان بین المللی مهاجرت، در سال ۲۰۱۸ میلادی نزدیک به ۸۰۰ هزار افغان مجبور به ترک ایران و بازگشت به افغانستان شده اند.

معاون وزیر خارجه ایران همچنین تاکید کرد که حدود ۴۷۰ هزار دانشآموز افغان بهطور “رایگان” در مکتبهای ایران درس میخوانند که هزینه تحصیل هر کدام از آنها سالانه ۶۰۰ یورو است. افزون بر آن سالانه ایران ۱۵ هزار یورو برای هر یک از ۲۳ هزار دانشجوی افغان مشغول به تحصیل در ایران هزینه میکند. عراقچی مجموعه هزینه شهروندان افغان ساکن ایران را هشت میلیارد دالر در سال اعلام کرد و گفت: «اگر تحریمها اثر کند و فروش نفت مان به صفر برسد، جمهوری اسلامی ایران مجبور است سیاست ویژهای را  برای اقتصاد خود در نظر بگیرد و ممکن است نتوانیم به این شکل ادامه دهیم و از برادران و خواهران افغانستانیمان بخواهیم ایران را ترک کنند.» معاون سیاسی وزیر امور خارجه ایران تهدید کرد که پیامدهای اخراج شهروندان افغان ساکن ایران بر عهده امریکا خواهد بود. بنا براین اخراج جمعی مهاجران افغان از ایران در شرایطی که افغانستان خودش دستخوش مشکلات امنیتی و اقتصادی است، میتواند بحران بشری را در این کشور تشدید کند؛ کشوری که به کمکهای جامعه بینالمللی به خصوص ایالات متحده امریکا وابسته است.

ن- فروتن

ممکن است شما دوست داشته باشید