روزنامه ملی انیس
ریاست روزنامه های دولتی افغانستان

تحکیم فرهنگ مجازات و مکافات، ریشه فساد را می خشکاند

مبارزه با فساد اداری مبحثی است که پس از ناامنی درکشور همه روزه در رسانه ها، محافل سیاسی و اظهارات مقام های حکومت مطرح می شود. از مسئولین درجه یک دولت تا فرد عادی کشور از موجودیت فساد اداری در اداره های حکومت سخن می گویند. اما دیده می شود که نهادهای مبارزه با فساد اداری تااکنون تلاش های جدی ای را برای مبارزه عملی با آن روی دست نگرفته اند. برخی از مردم می گویند که بخش بزرگی از اداره های کنونی توان مبارزه با فساد را ندارند، چون خود این اداره ها در بسا موارد زمینه ساز فساد اداری شده اند. گفته می شود برای مبارزه با فساد اداری در کشور تنها شعار داده شده است بسیاری از مقام های بلند دولتی که آغشته به فساد اداری بوده مجازات نشده اند. در اداره دولت بخش عظیمی از کارمندان که از ۵ الی ۱۰ هزارافغانی دریک ماه معاش دارند اما اشخاص زیاد و ارتباطی هم وجود دارند که با انجام عین کار بالاتر از سه هزار دالر امتیاز به دست می آورند.
همین تفاوت فاحش در اجرای معاشات، ترویج بی عدالتی و سبب افزایش فساد در بدنه دولت گفته می شود. بعضی ها می گویند وقتی در یک اداره فساد اداری وجود داشته باشد، چگونه علیه فساد مبارزه خواهد کرد؟ مبارزه با فساد اداری نه تنها در جریان حاکمیت فعلی بلکه در دوره های گذشته هم راه به جایی نبرده است. چون ریشه های فساد عمیق تر از آن چه فکر می شود، در دستگاه حکومت نفوذ کرده است. حجم فساد و خیال آسوده کسانی که مرتکب آن می‌شوند از عواقب حقوقی، مالی و حتی رسوایی اجتماعی و اعمال نفرت انگیز خود باکی ندارند.
افغانستان به عنوان یکی از کشورهای با بیشترین میزان فساد در جهان محسوب می‌شود. کارشناسان می گویند: مثلث ناامنی، فقر و فساد مانع اصلی توسعه پایدار در افغانستان شده است. فساد به مثابه یک تهدید وجودی برای برنامه خودکفایی کشور محسوب می شود. پایان دادن به فرهنگ معافیت راه اصلی مبارزه با فساد اداری و مالی در این کشور است. افغانستان با چالش‌های بزرگی در مبارزه با فساد اداری مواجه است. نیاز است دولت مصمم تر از هر وقت دیگر در زمینه محو این پدیده منفور اقدام نماید. زنجیره‌ فساد در سلسله‌مراتب ادارای کشور رابطه‌ مستقیم با بی‌ثباتی امنیتی در کشور دارد. تا زمانی که میزان بی‌عدالتی و فساد در ارایه‌ خدمات اداری به شهروندان کم نشود، پتانسیل نارضایتی از دولت افزایش خواهدیافت. برخی ها به این باور اند، میزان فساد اداری مرتبط است به سطح امتیازات کارمندان دولت به‌طوری که قدرت پایین خرید، زمینه را برای فساد بیشتر مهیا می‌کند. تفاوت قابل ملاحظه بین معاشات کارمندان مافوق و مادون در یک اداره‌ دولتی هم انگیزه کافی برای ارتکاب فساد به ‌وجود می‌آورد.
اصولاً مجموعه‌ای از عوامل و کمبودهای اقتصادی تدریجاً یک توجیه اخلاقی برای فساد را درست می‌کند، گویا که کارمندان دولت چاره‌ای جز روی آوردن به فساد و سوءاستفاده از منابع دولتی برای گذران زندگی‌شان را ندارند و این ناچاری برای مردم قابل درک و پذیرفتنی است. از آن‌جایی که مرتکبین فساد اداری در بسیاری از موارد نه ‌تنها مجازات نمی‌شوند بلکه در بسیاری موارد فقط به تبدیلی آنان از یک بخش به بخش دیگر یا از یک اداره به اداره دیگر گماشته می شود.
در نتیجه، می توان گفت در کنار اینکه دولت در راستای مبارزه با فساد اداری اقدامات جدی روی دست گیرد. میکانیزم‌ مجازات و مکافات در این زمینه نیز مؤثر می باشد.
مراجعه به محکمه وجدان گام دیگری است که می توان با فساد اداری مبارزه نمود. در جامعه‌ای که مراجعه به وجدان در اشخاص، قوی باشد مجازات و مکافات اهمیت پیدا می‌کند. مردم رفتار فساد‌آلود کارمندان را بی‌آبرویی غیر‌قابل توجیه خواهند دانست. اما نداشتن وجدان پاک، نشانه‌ بی‌تفاوتی اجتماع به اصل مجازات و مکافات است. اجرای مجازات کارمندان فاسد و قدردانی از کارمندان نمونه، طی کردن مسیر ترقی وتعالی جامعه می‌باشد. اجرای چنین تصمیم به ریشه‌دار شدن هرچه بیشتر صداقت ودلسوزی در بین شهروندان منجر می‌شود و تدریجا فرهنگ مسئولیت‌پذیری را ‌در میان کارمندان و متصدیان ادارات دولتی حکم‌فرما می سازد. قوه مقننه می‌تواند با تصویب قانون، سازمان مستقل نظارتی متشکل از اعضای منتخب جامعه مدنی و اصحاب رسانه را صلاحیت دهد، تا مسئول برجسته‌سازی فرهنگ مجازات و مکافات در سطح جامعه به‌عنوان اصل مهم اخلاق عمومی باشد. این سازمان نظارتی باید کمپاین‌هایی برای بالا بردن سطح آگاهی مردم و کارمندان در مورد انواع فساد، قوانین نافذه در مورد مجازات و مکافات و همچنین نحوه‌ برخورد با فساد در صورت مشاهده‌ آن را براه بیاندازد.
با ارائه گزارش‌های پی هم در رسانه‌ها در مورد مجازات و مکافات و به صورت کل میزان برخورد با فساد در ادارات مختلف فرهنگ معافیت، کم‌کم جای خود را به فرهنگ گزارش‌دهی و جلوگیری از فساد خواهد داد. با نهادینه شدن اخلاق عمومی به وسیله‌ ایجاد سازمان مستقل نظارتی و میکانیزم‌های مجازات و مکافات، ترس ناشی از متهم شدن به فساد که باعث بی‌آبرویی در انظار عمومی می‌شود افزایش پیدا خواهد کرد.

ن- فروتن

ممکن است شما دوست داشته باشید