روزنامه ملی انیس
روزنامه انیس یکی از قدیمی‌ترین روزنامه‌های چاپی در افغانستان می‌باشد. این روزنامه برای اولین بار در 15 ثور سال 1306 ه ش اولین نسخهٔ خود را در کابل منتشر کرد.

استفاده از مواد مخدر، چالش جدی در کشور

عبدالغفور

مسائل اجتماعی در هر جامعه ای، معمولاً شامل موضوعات و مشکلاتی هستند که افراد جامعه را نگران می کنند و تغییر یا حل آن ها باعث افزایش سلامت آن جامعه می شود.

جوانان بخش بزرگی از نفوس کشور ما را تشکیل می دهند. مسائل و مشکلات آن ها بیشترین تأثیر را بر جامعه دارد. متأسفانه امروزه شاهد این هستیم که مسائل اجتماعی جوانان بسیار متعدد و متنوع و گاهی بحرانی هستند. حل کردن این مسائل قطعاً موجب افزایش سلامت، پویایی و نشاط اجتماع می شود.

یکی از مهم ترین و خطرناکترین مسائل اجتماعی جوانان در کشور ما، اعتیاد است. گاهی اوقات اعتیاد یک علت ژنتیکی دارد یا نتیجه ی مشکلی در ساختار مغز است. اما در اکثر مواقع افراد به اعتیاد پناه می برند تا مشکلات دیگر را فراموش کنند.

در کشور ما، جوانان و نوجوانان بیشترین قربانیان اعتیاد هستند و معمولاً علت معتاد شدن آن ها مشکلات خانوادگی، مسائل مالی، مهاجرت، نا امیدی، نارضایتی درزندگی، مسائل عاطفی، بیماری های روانی و … هستند.

اعتیاد چیست؟

تعریف های مختلف از اعتیاد موجود است، از جمله: ضعف اخلاقی، کمبود اراده، ناتوانی در مواجه شدن با مسائل زندگی، بیماری جسمی و غیره.

به طور کلی اعتیاد یعنی خو گرفتن و وابسته شدن جسمی، روانی و عصبی فرد به مواد مخدر یا مواد شیمیایی مانند، چرس، پودر، هیروئین، تریاک، شیشه، انواع تابلیت ها و… که ترک یا فرار از آن بسیار مشکل است. و در این شرایط اگر فرد مصرف کننده هرچه زودتر به ترک پودر، تریاک، شیشه، و سایر مخدر ها اقدام کند، چانس صحتمندی کامل خود را افزایش میدهد.

معتاد به کسی اطلاق می شود که یک یا بیش از یک ماده مخدر را طور دوامدار استفاده می کند و به آن وابستگی دارد.

اعتیاد یک بیماری است و هر بیماری قابل تداوی است، همچنین با پیشگیری اعتیاد از طریق آموزش‌های کنترلی، میتوانیم از این بیماری جلوگیری نماییم. ضعف اراده، بیماری نیست ولی به دلیل تاثیر مخربی که روی سیستم عصب مرکزی شخص میگذارد نوعی بیماری فرض می‌شود و با ایجاد اختلال در کنترل سیستم رفتار، موجب تکرار آن رفتار می‌شود.

اعتیاد سیستم عصبی مربوط به رفتار، انگیزش و حافظه را در مغز مختل میکند و اختلال در این سیستم مغز باعث بروز عوارض بیولوژیکی، فیزیکی، اجتماعی، روحی و روانی میشود.

اعتیاد را می‌توان تلاشی به منظور کنترل چرخه‌های غیر قابل کنترل دانست. وقتی افراد مصرف‌کننده از یک ماده کیمیاوی به منظور تغییر خلق خود استفاده می‌کنند به این فکر اند که می‌توانند این چرخه‌ها را کنترل کنند.اعتیاد جریان تدریجی جهت تلاش برای کنترول و ارضای آرزوی خوشبختی است، اعتیاد را می‌توان نوعی بیماری دانست که از یک حالت معین غالباً  مبهم آغاز می‌شود و به یک نهایت می‌رسد، تمامی پروسه های اعتیاد آور  دارای یک وجه اشتراک هستند که همان جست‌وجوی بی‌هدف تمامیت، خوشبختی و صلح بعد از یک رابطه یا یک واقعه است. مهم نیست اعتیاد به چه چیز باشد، مصرف‌کنندگان از یک واقعه به منظور تغییر خلق، یا ایجاد نشه استفاده میکند.

اعتیاد واکنش و پاسخ فیزیکی بدن به مصرف انواع مواد مخدر است که از یک سو باعث آرامش موقت، تسکین و حتی تحریک و شادی گذرا برای فرد می‌شود و پس از پایان تاثیر مخدر، جستجوی فرد برای تامین دوباره مواد مخدر آغاز می شود در این شرایط به مرور زمان فرد مصرف کننده هم از نظر جسمانی و هم از نظر روانی به مخدر وابسته میشود.

اعتیاد یک بیماری اصلی، پیش رونده و کشنده است. این بیماری، نوعی ارتباط تسکین دهنده با یک مادۀ تأثیر گزار بر ذهن که مارا در برابر خواهش بیش از حد، ناتوان می کند، می باشد. زمانی که ماده مورد نیاز در اختیار بدن قرار نمی گیرد یا انجام رفتاری که شخص معتاد بدان وابسته شده است امکان پذیر نمی باشد، در نتیجه بوجود آمدن علائم خماری یا محرومیت است. با آنکه از واژه “اعتیاد” اغلب در اشاره به وابستگی به مواد مخدر یا مشروبات الکلی استفاده شده و تحت عنوان اعتیاد به مواد مخدر نیز از آن یاد می شود، اما این احتمال نیز وجود دارد که انسان به فعالیت های دیگری چون قمار، پرخوری، یا حتی خریدهای بی مورد و بیش از اندازه معتادشود. این گونه اعتیاد ها تحت عنوان اعتیاد های رفتار نام برده می شوند. بنا به تعریفی که انجمن آمریکایی درمان اعتیاد از واژه اعتیاد ارائه داده است: “اعتیاد یک بیماری اصلی و مزمن می باشد که در قسمت رفتار، انگیزه و حافظه و دیگر اجزاء مربوطۀ مغز اختلال ایجاد می نماید. این اختلال ها به ایجاد ویژگی های جسمی، روانی، اجتماعی و روحی در انسان منجر می شود.  بروز چنین حالت هائی در انسان سبب می شود که وی برای دستیابی به (لذت) یا تسکین به مصرف یک مادۀ مخدر یا انجام رفتاری مخرب و ویرانگر روی آورد. علائم بارز اعتیاد، مختل شدن کنترل رفتار، میل شدید به مصرف و ناتوانی در پاک ماندن مداوم و کاهش قدرت شناخت مشکلات جدی رفتاری و مناسبات و ارتباط با دیگران است. اگر اعتیاد تداوی یا با فعالیت های بهبودی همراه نشود حالت پیش روندۀ آن ممکن است باعث معلولیت مغزی و یا حتی مرگ شود.

اعتیاد جسمی: پاسخ فیزیولوژیک بدن نسبت به ورود و تأثیر مواد جدید به بدن می‌باشد. ترک اعتیاد جسمی همراه با درد، بیخوابی، پرخوابی و … (خماری) همراه است. طول دوره ترک اعتیاد جسمی بسیار کوتاه‌تر از اعتیاد روانی است.

اعتیاد روانی: ناشی از لذت و سرخوشی مصرف مواد مخدر می‌باشد. در نتیجه اعتیاد روانی بسیار مهلک تر می‌باشد. اعتیاد روانی باعث لغزش بسیاری از مصرف‌کنندگان سابق حتی با طول دوره‌های چندین سال می‌شود. اما متأسفانه افراد سود جو برای تبلیغ مواد مخدر ادعای عدم اعتیاد آوری آن را می‌کنند ولی در واقع تمامی مواد مخدر اعتیاد روانی دارند ولی برخی اعتیاد جسمی ندارند.

اعتیاد عوامل متعدد دارد که از جمله ذیل مهمترین آنها اند:

عوامل فردی

ژنتیک: در بعضی تحقیقات ثابت شده است که عامل فردی میتواند در گرایش فرد به اعتیاد نقش داشته باشد.

شخصیت فردی: دو گروه از افراد با دو نوع شخصیت کاملا متفاوت امکان ابتلا به اعتیاد را دارند. برخی افراد درون گرا، گوشه گیر، بی اعتماد به نفس و در نقطه مقابل آنها برخی افراد برونگرا با روحیه های ساختار شکن، ماجراجو هر دو به دلیل رفتارهای شخصیتی افراطی و تفریطی ممکن است به اعتیاد دچار شوند.

عوامل خانوادگی

والدین معتاد، ناسازگاری و اختلافات دوامدار خانواده، عدم رابطه دوستانه در خانواده و در نتیجه بی توجهی به تربیت فرزندان که منجر به خلا شخصیتی فرد میشود، یکی از عوامل اعتیاد بوده می تواند.

عوامل اجتماعی

برخی عوامل اجتماعی که مانند فقر اقتصادی و فرهنگی، شرایط محیط زندگی، دردسترس بودن مواد مخدر، دوستی با افراد معتاد، مهاجرت و … عواملی هستند که میتواند زمینه ساز اعتیاد باشند.

اعیتاد یکی از چالش های عمده جهان شناخته می شود که با توجه به گسترش تجارت مواد مخدر، روز به روز در حال افزایش است. در سال های اخیر تریاک در افغانستان به صورت بی رویه و بی پیشینه کشت شده است که خود زمینه ساز اعتیاد ملیون های افغان به انواع مواد مخدر شده است. در کنار فقر اقتصادی، بیکاری، مهاجرت، اعتیاد در افغانستان یکی از چالش های عمده فراروی مردم افغانستان قرار گرفته است.

همانطور که خواندیم اعتیاد واکنش به مخدری است که شخص وارد بدن خود می‌کند و به آن وابسته می‌شود، درمان این اختلال به کار تخصصی و دانش نیاز دارد. با آنکه افغانستان آمار بلند معتادان جهان را دارد، مراکز بزرگ ترک اعتیاد نیز درین کشور فعالیت دراد. وزارت صحت عامه کشور در همکاری با شهرداری کابل چندین مرکز ترک اعتیاد و تداوی معتادین را در کابل جهت کاهش افراد معتاد در کشور فعال نموده است که معتادین را از شهر کابل و ولایات جمع آوری و درین مراکز تداوی می نمایند.درین مراکز متخصصین تدوی و ترک اعتیاد با  ارائه خدماتی مانند ترک اعتیاد، تداوی معتادین، مصروف ارایه خدمات اند.

استفاده از مواد مخدر یک چالش جدی در کشور است و بایستی ادارات مربوط در امر کشف و گرفتاری قاچاقبران و عرضه کنندگان مواد مخدر و جمع آوری و تداوی معتادین تلاش جدی نمایند.

عوامل اصلی اعتیاد و گسترش آن در افغانستان را می توان چنین برشمرد:

کشت و زرع بی رویه کوکنار، فقر زمینداران که سایر محصولات مصارف زندگی آنان را تامین نمی تواند، کار در مزارع مواد مخدر و مراکز تولید مواد مخدر، دسترسی آسان به مواد مخدر، کنترول ضعیف کشورهای همسایه و منطقه برای جلوگیری از ترانزیت مواد مخدر افغانستان، وجود بازار و تقاضا برای مواد مخدر افغانستان در جهان.

مهترین پیامدهای ناشی از کشت و تولید مواد مخدر و در کل اعتیاد در افغانستان را می توان نا امنی، بی ثباتی سیاسی و اجتماعی و ایجاد مشکلات در سلامتی جامعه دانست که اگر تدبیری درین مورد سنجیده نشود، وضعیت بحرانی تر و غیر قابل کنترول خواهد شد.

راه های جلوگیری از گسترش اعتیاد در افغانستان

گرچند مبارزه برای جلوگیری از گسترش اعتیاد در افغانستان مشکل است اما اگر اراده قوی سیاسی و اجتماعی واجتماعی برای جلوگیری از گسترش آن وجود داشته باشد و مسئولین و مردم در کنار هم و با هماهنگی کار کنند، تلاش ها بی ثمر نخواهد بود.

موارد ذیل می تواند در جلوگیری از گسترش اعتیاد موثر واقع شود:

۱- تدوین استراتیژی مبارزه با کشت، قاچاق و تولید مواد مخدر

۲- ترویج محصولات گران قیمت مثل زعفران و هنگ به جای کوکنار.

۳- اشتغالزائی برای معتادینی که شفایاب شده اند.

۴- تبلیغات وسیع از طرق مختلف (رسانه ها، مراکز فرهنگی، مراکز مذهبی و اتحادیه صنفی ها).

۵- مبارزه جدی علیه قاچاقبران و توزیع کننده گان مواد مخدر.

ممکن است شما دوست داشته باشید