مقالې او تبصرې

مدیریت مؤثر آب‌ها، سبب توسعه زراعت و مصئونیت غذایی می‌شود

افغانستان کشوریست محاط به خشکه، اما آب مورد ضرورت خودرا از کوه پایه‌های کشور مانند قلعه‌های شامخ هندوکش، پامیرها، سلسله کوه‌های بابا، کوه سلیمان، فیروز کوه، تیربند ترکستان، سپین‌غر و... تأمین می‌کند

افغانستان کشوریست محاط به خشکه، اما آب مورد ضرورت خودرا از کوه پایه‌های کشور مانند قلعه‌های شامخ هندوکش، پامیرها، سلسله کوه‌های بابا، کوه سلیمان، فیروز کوه، تیربند ترکستان، سپین‌غر و… تأمین می‌کند

بنابرین افغانستان با داشتن این ویژگی‌های جغرافیایی در ردیف نخست کشورهای که دارایی آب شیرین است به شمار می‌رود. مگر با تأسف که مردم افغانستان از نعمت الهی که خداوند عزوجل نصیب‌شان کرده در این همه سال‌ها، استفاده بهینه کرده توانستند و این آب‌ها با اندک‌ترین استفاده در داخل افغانستان به کشورهای همسایه سرازیر می‌گردد.

خوشبختانه در تاریخ افغانستان برای بار نخست کار پروژه کانال قوش‌تیپه آن هم بعد از پیروی درباره امارت اسلامی در افغانستان، آغاز شده و تا اکنون فازل اول آن تکمیل و کار روی فاز دوم آن به سرعت جریان دارد و با تکمیل شدن این پروژه، ان‌شاءالله زمین‌های بایر زیر آب شده و سکتور زراعت کشور از حالت کنونی تغییر خواهد کرد و محصولات و پیداوار زراعتی نیز رونق بیشتر پیدا خواهد نمود.

هر چند احداث این کانال در نخست واکنش‌های را به همراه داشت و رئیس‌جمهور ازبیکستان ضمن نگرانی از احداث کانال قوش‌تیپه، گفته بود که ایجاد این کانال وضعیت آب و تعادل را در آسیایی میان به طور اساسی تغییر می‌دهد، اما مردم افغانستان در همان وقت، ساخت کانال قوش‌تیپه را حق مسلم و اساسی خود دانستند و این اقدام را به فال‌نیک گرفته و از احداث کانال قوش‌تیپه استقبال کردند.

از اینرو واکنش کشورهای همسایه شمالی به ویژه ازبیکسان در شرایطی بالا گرفت که نه تنها سرچشمه آمو دریا از کوه‌های پامیر(رود پنج) از خاک افغانستان سرچشمه می‌گیرد و این دریا مرز شمالی افغانستان با تاجیکستان، ازبیکستان و ترکمنستان را تشکیل می‌دهد، بلکه این کشورها با استفاده بی‌رویه از آمو دریا مناطق خاره و صحرایی خودرا گلستان ساختند و با تأسف هیچ حکومتی مسئول در افغانستان، حضور نداشت تا پیرامون این حق تلفی کشورهای همسایه شمالی افغانستان واکنش نشان دهند در حالیکه آب دریای آمو همه ساله در فصل آب خیزی قسمت‌های وسیع از خاک افغانستان در شمال را تخریب و زمین‌های زراعتی را نیز در بستر خود می‌افزاید، هم‌چنان آب دیگر دریاهای کشور هم با اندک‌ترین استفاده به کشورهای همسایه ما سرازیر می‌گردد و با تأسف که مردم افغانستان به جز اینکه در فصل آب‌خیزی از این دریاها، آسیب ببینند، دیگر مفاد نداشته اند و حتا در فصل گرما از کم‌آبی و یا هم نبود آب رنج می‌برند.

روی این اساس مردم افغانستان از نظام حاکم انتظار دارند تا در قسمت سد آب و احداث بندهای آبگردان، بندهای برق و… توجه جدی نماید تا افغانستان نه تنها از لحاظ تولید برق و صادرات آن به کشورهای همسایه و منطقه دست بالا داشته باشند، بلکه در قسمت رشد و توسعه زراعت نیز به خودکفایی برسد.

بناءً بارش برف و باران‌های سنگین اخیر در سراسر کشور، نویدی به ختم خشکسالی بوده و روزنه‌ی امید را به روی دهقانان کشور نیز گشوده و این قشر زحمت‌کش را به آینده بهتر برای به دست آوردن محصولات زراعتی، امیدوار ساخته است.

بنابرین مسئولان امور از همین حالا باید طرح و برنامه‌های را روی‌دست گیرند تا از آب‌های کشور که حق مسلم مردم افغانستان است، استفاده عظمی صورت گیرد و در پهلوی این تلاش‌ها باید در راستای میکانیزه ساختن زراعت و ایجاد بازار فروش برای محصولات زراعتی زمینه‌سازی کنند تا در میان مدت از لحاظ پیداوار زراعتی و غله به خودکفایی برسیم.

گفتنیست افغانستان پنج حوزه آب‌ریزه عمده دارد که مقدار تمام آب این حوزه‌ها، سالانه به حدود 75 میلیارد متر مکعب آب می‌رسد، موقعیت افغانستان به عنوان کشور بالا دست، این کشور را به منبع جریان آب به کشورهای همسایه مبدل کرده است، زیرا این کشور در قلب بزرگ‌ترین منابع تجدید پذیر آب در منطقه قرار دارد و مردم افغانستان نیز در یکی از غنی‌ترین کشورهای که به منابع آب شیرین دست‌رسی دارند، زندگی می‌کنند، از اینرو افغانستان با داشتن این ویژگی در وضعیت به مراتب بهتر از دیگر کشورها قرار دارد.

مسلماً تجربه دیگر کشورها نیز نشان می‌دهد که با استفاده و مدیریت مؤثر از منابع آب، می‌توان افغانستان را به یکی از عوامل مهم برای توسعه کشور مبدل کرد، در کنار تأمین مصرف داخلی آب، این کشور می‌تواند از آبی که به کشورهای همسایه سرازیر می‌شود، امتیازات مشخص مانند، حق دسترسی و استفاده از بنادر تجارتی، راه‌های ترانزیتی و بحری، هم‌چنان اشتراکات سودمند دیگر را نصیب شود.

و در کنار آن با اعمار بندهای ذخیروی آب به روی دریاهای مانند کوکچه، آمودریا، دریای پنجشیر، دریای کنر و… که در این دریاها تمام فصل سال آب جریان دارد، می‌توان زمینه آبیاری صدها هزار هکتار زمین زراعتی را از طریق کشیدن نهرها و حفر کانال‌های آبیاری، مساعد ساخت که این اقدام بدون‌شک سبب توسعه زراعت و حرکت به سوی مصئونیت غذایی و خودکفایی کشور در تولیدات و محصولات زراعتی خواهد شد به گونه مثال طرح مدیریت دریای کوکچه که از جمله معاونین بزرگ آمو دریا است، می‌تواند در حدود یک میلیون هکتار زمین بایر را در مناطق چون دشت ارچی، دشت آبدان، دشت شیرماهی و امام صاحب به زمین‌های زراعتی و آبی مبدل کند و در عین حال صدها میگاوات برق را نیز تولید خواهد نمود.

هر چند ممکن است افغانستان به همسایه‌ها به منظور دسترسی به بنادر بحری و یا جامعه بین‌المللی به دلیل عدم امکانات مالی و ترانزیتی وابستگی دشته باشد، اما این دریاها و استفاده مؤثر از آنان است که وابستگی ما را تا حدی مرفوع می‌سازد.

بنابرین با رویدست گرفتن این اقدامات احتمالاً کشورهای همسایه واکنش نشان دهند، اما افغانستان می‌تواند در روشنایی قوانین و مقررات بین‌المللی و الزامات مصرفی خود، طرح و مدیریت آب در دریای‌های مشترک را از طریق کمیسیون‌های با صلاحیت با کشورهای همسایه در میان گذارد، زیرا در این همه سال‌های که گذشت و حکومت‌های افغانستان مصروف مسایل داخلی بودند. آب این کشور با اندک‌ترین استفاده به کشورهای همسایه سرازیر می‌شد که ادامه این وضعیت و عدم توجه مسئولان امور در افغانستان به یک فرهنگ تبدیل گردیده بود.

حالا که افغانستان اقتدار سیاسی خود در سطح منطقه و جهان را به دست آورده، می‌تواند از آب دریاهای کشور به عنوان یکی از منابع اساسی انکشاف و توسعه زیربناهای کشور، استفاده بهینه نماید تا در میان مدت از لحاظ محصولات زراعتی به خودکفایی برسد و مهمتر از همه زمینه اشتغال نیز برای قشر بیکار جامعه ما که به کشورهای همسایه، منطقه و جهان سرگردان اند، مساعد گردد.

احمد

Related Articles

ځواب دلته پرېږدئ

ستاسو برېښناليک به نه خپريږي. غوښتى ځایونه په نښه شوي *

Back to top button