مقالې او تبصرې

خانواده و اهميت آن در اسلام

آنچه در این نوشتار آمده است نگاهی به خانواده و اهمیت آن در اسلام است  در ابتدا می توان گفت که خانواده نهادی است که سابقه دیرینه دارد و هسته اصلی جوامع بشری را تشکیل می دهد  سپس تعریفی از خانواده از نظر کارشناسان و و دین اسلام بیان گردیده است و در ادامه بحث می توان گفت خانواده  از نظر تعداد جمعیت و نحوه زندگی به دو نوع هسته ای و گسترده تقسیم شده است  با اینکه در طول تاریخ خانواده دچار تحول شده است و عوامل سیاسی و اجتماعی آن را تحت تاثیر قرار داده ولی این نهاد کوچک توانسته است موجودیت خود را حفظ نماید  اسلام به خانواده اهمیت فراوان داده و جایگاه آن در اسلام  بسیار مهم و اساسی است و در بسیاری از آیات قرآن کریم نیز خداوند متعال از اهمیت خانواده  سخن گفته است خانواده کارکردهای مهمی دارد که می توان به تعدادی از آنها اشاره نمود از جمله نقش تربیت ایمانی، رشد جسمانی، تربیت اخلاقی، تربیت معنوی و اجتماعی، تربیت عاطفی و انسانی و رشد فکری و بهداشتی را می توان نام برد.

  مبحث – مفهوم  خانواده از دیدگاه اسلام

خانوده یک نهاد حقوقی است که برپایه رابطه خاص میان حد اقل یک  زن و یک مرد تشکیل شده باشد بدیهی است انسان یک موجود اجتماعی است که برای زندگی دسته جمعی آفریده شده است در این میان باید نهاد  خانواده و علقه  رابطه روحی حاکم بر آن را  نخستین سنگر زیر بنای جامعه بشری بر شمرد لذا تحقق مفهوم واقعی زندگی  به تشکیل خانواده نیاز دارد و بدون این اجتماع کوچک زندگی طبیعی برای او امکان پذیر نیست با این تفاسیر  اصل زندگی انسان در این اجتماع  کوچک  جزو حقیقت وجود اوست و هرگز از او جدا نمی گردد در این صورت قوانین مربوط به روابط حقوقی افراد و وظایف زن و شوهر در برابر یکدیگر همواره باید ثابت و ابدی باشد  زیرا جامعه انسانی با تمام تحوّلات و تغییراتی که دارد هرگز از اصل  اجتماعی بودن  تفکیک نمی شود لذا  قوانینی که برای حفظ اجتماعی فرد تنظیم می گردد  هرگز تغییر نخواهد پذیرفت اینچنین است که علاقه پدر و مادر به کودکان و بالعکس  یک علاقه فطری و طبیعی است و حقوق متقابل اعضای خانواده که بر این اساس وضع می گردد باید ثابت و ابدی باشند.

گفتار اول – خانواده  نهاد فطری در جوامع انسانی: گفتنی است  اساس قوانین اسلامی را فطرت و غریزه ثابت و پایدار انسان تشکیل می دهد  درست است که فرم و قیافه اجتماع در هر عصر دگرگون می شود  ولی انسان قرن بیست ویکم از نظر فطرت و روحیه و غریزه و تمایلات ثابت طبیعی مثل همان انسان قرن دهم است و انسانیت و مشخصات  و روحیات هر دو از نظر کلی یکی است و هرگز غرایز و مشخصات وجودی آنها تغییر نمی یابد. لذا وقتی انسان از تشکیل خانواده و زندگی اجتماعی که در نهاد و فطرت او است فاصله بگیرد در واقع از قوانین آفرینش منحرف شده و گرفتار عکس العملهای منفی شدید می شود  زیرا رهبانیت بر خلاف اصول فطرت و طبیعت انسان است  و مفاسد زیادی به بار می آورد. اسلام روی همین جهت برای اجتماع ضرورت تشکیل نهاد مقدس خانواده و قوانین ثابت در باب  روابط خانوادگی  ازدواج ومانند آنها را  وضع نموده است  قانون مربوط به هزار و چهارصد سال پیش در این گونه مسايل دیگری که براساس فطریات و غرایز انسانی است با یک واقع بینی خاصی که مبتنی بر شناخت حقیقت انسان و ارزیابی غرایز او وضع شده است  خانواده را به عنوان  آیتی از آیات بزرگ خدا در جوامع انسانی بنیان نهاد  خداوند با مقوله فطرت و از طریق ایجاد جاذبه و کشش قلبی و روحانی ، بر مبنای آیه شریفۀ قرآن کریم ، ترجمه: (( و در میانتان مودّت و رحمت قرار داد  تعمیق پیوند میان همسران را تداوم بخشید.))

جزء اول – جایگاه خانواده در قرآن باید این واقعیت مهم تاریخی را در نظر گرفت که نظام خانواده بعد از نزول قرآن و اسلام در چه سطحی قرار گرفت  تأمل در آیات قرآن ی حاکی  اهمیت زیاد به پیوند خانوادگی  احترام و اکرام پدر و مادر و نیز توجه به تربیت فرزندان است  این بخاطر آن است که جامعه بزرگ انسانی از واحدهای کوچکتری به نام خانواده تشکیل می شود  همانگونه که یک ساختمان بزرگ از غرفه ها و سپس از سنگها و آجرها تشکیل می گردد.

جزء دوم – ضرورت و اهمیت تشکیل خانواده – اهمیت تشکیل خانواده و جایگاه آن  تا به آن پایه است  که قرآن کریم  یک عذر تقریباً عمومی و بهانه همگانی برای فراز از زیر بار ازدواج و تشکیل خانواده مسأله فقر و نداشتن امکانات مالی را رد می کند و می فرماید  از فقر و تنگدستی آنها نگران نباشید و در ازدواجشان بکوشید چرا که ترجمه :((  اگر فقیر و تنگدست باشند خداوند آنها را از فضل خود بی نیاز می سازد.))

 جزء سوم – خانواده منشاء اصلی آرامش و امنیت:  و نیز قابل توجه  اینکه قرآن سرچشمه آرامش و امنیت را تشکیل زندگی صحیح خانوادگی می شمرد در آنجا که می فرماید، : ((  یکی از آیات و نشانه های عظمت خدا این است که همسرانی از جنس شما برای شما آفرید تا آرامش خویش را در کنار آنها پیدا کنید  و در میان شما محبت  و دوستی و رحمت قرار داد  در این نشانه های بسیاری است برای کسانی که اندیشه می کند. ))  تأکید قرآن مجید بر بنای خانواده بر اساس محبت  و اخلاق انسانی  و ضرورت ارتقای دوستی  در درون خانه و خانواده  دستور به  نیکی کردن نسبت به اعضای خانواده و نیز همه خویشاوندان درراستای تحکیم نهاد خانواده تأکید بر ضرورت  سلامت خانواده  در پرتو قرآن به عنوان نعمتی بزرگ از جمله موارد مهم در کلام آسمانی است که  از جایگاه رفیع نهاد مقدس خانواده حکایت می کند.

نتیجه گیری – در نتیجه  باید گفت مسأله تشکیل خانواده براساس الگوها و معیارها و ارزشهای صحیح  از یکسو و رابطه مستقیم  نزدیکی با حل مشکلات خانوادگی و نابسامانیهای شخصی مردم بوده  و از سوی دیگر نیز پیوند روشنی با حل مشکلات اجتماعی دارد امید است نعمتهای پروردگار را به یاد داشته باشیم و خداوند بزرگ را مخصوصاً به خاطر نعمت خانواده  که به ما مرحمت نموده  حمد و سپاس گویيم.

منابع:

۱- قرآنکریم

۲- ناک استیون، ازدواج در زندگى مردان، ص 78.

۳- ستوده، هدایت الله (1383)، آسیب شناسی اجتماعی (جامعه شناسی انحرافات)، تهران

۴- قرائتی، محسن (1382)، پرتویی از اسرار نماز، تهران: مرکز فرهنگی درس هایی از قرآن.

پوهیالی څارمن صلاح الدین ((ثانی))

Related Articles

ځواب دلته پرېږدئ

ستاسو برېښناليک به نه خپريږي. غوښتى ځایونه په نښه شوي *

Back to top button