صفحه اصلی | eslah | مصاحبه | سرمحقق ثریا پوپل رئیس عمومی اکادمی علوم افغانستان: دانش را به منظور کسب مدارج علمی، اهداف والای انکشاف و توسعۀ کشور بیاموزیم

سرمحقق ثریا پوپل رئیس عمومی اکادمی علوم افغانستان: دانش را به منظور کسب مدارج علمی، اهداف والای انکشاف و توسعۀ کشور بیاموزیم

اندازه حروف Decrease font Enlarge font
سرمحقق ثریا پوپل رئیس عمومی اکادمی علوم افغانستان: دانش را به منظور کسب مدارج علمی، اهداف والای انکشاف و توسعۀ کشور بیاموزیم

اکادمی علوم افغانستان به حیث یک نهاد معتبر پژوهشی و علمی چندین دهه قبل از امروز اساس گذاری گردید. این نهاد، مرکز پژوهش های علمی افغانستان بوده است و در دهۀ شصت و هشتاد در کنار دولت فعالیت های موثر علمی و پژوهشی را انجام داده است. گزارشگر روزنامه اصلاح خواست در مورد با سرمحقق ثریا پوپل رئیس عمومی اکادمی علوم افغانستان پیرامون چگونگی ساختار، تشکیلات علمی، کارهای تحقیقی، مراکز و بخش های علمی که همین اکنون مصروف کار در عرصه ی پژوهش استند صحبت داشته باشد و از وی بخواهد که در مورد توضیح دهد.

وی در زمینه چنین گفت: اساس این نهاد علمی- تحقیقی به 90 سال قبل برمی­گردد؛ چنانکه «پشتو مرکه» به حیث اولین مرکزعلمی و اکادمیک شناخته شده است که در سال 1301 خورشیدی تأسیس و در سال 1307از میان رفت. بعداً در سال 1310 «انجمن ادبی کابل» و در سال 1311 «انجمن ادبی کندهار» ایجاد گردید که مرام آن پیشبرد ادبیات ملی، تعمیم علوم، تدوین تاریخ کشورو مسایل دیگر علمی بود.

انجمن­های مذکور به همکاری اعضای فاضل و حسن ادارۀ رؤسای فعال و توجهات مقامات حکومت به پیشرفت­هایی متوسل شدند. تاریخ سیاسی، تاریخ ادبی، علمی، احیای اسمای رجال نامور و امثال آنها طی مقالات، مجلات، کتب، رسالات و سالنامه­ها تحریر و زمینه را برای تتبع و تحقیق در تاریخ افغانستان باز نمود.

در سال 1316 خورشیدی انجمن­های مذکور تحت ریاست رسمی سردار
 محمد نعیم خان وزیر معارف وقت،مبدل به «پشتو
ټولنه » و به شکل اکادمی درآمد. بعد از آنکه انجمن­های ادبی، عنوان «پشتو ټولنه» یا «اکادمی افغان» را گرفت، وظایف آن وسعت یافت بر شمار اعضا و تشکیل آن نیز افزود به عمل آمد؛ چنانکه شعبات تألیف و ترجمه، ادبیات، نشرات و شعبۀ لغت و صرف و نحو پشتو ایجاد و از آن طریق خدمات قابل قدر و بی­نظیری برای مردم کشور عرضه گردید.قابل ذکر است که مطابق پلان ترتیب شده در همین دوره تاریخ قدیم افغانستان توسط مؤرخ شهیر کشور احمد علی کهزاد آشکار و به رشتۀ تحریر درآمد.

بار دیگر طرح اکادمی به نام « افغانستان اکادمی » در 22میزان سال 1346خورشیدی به مناسبت تولد محمد ظاهر شاه «بابای ملت» رویدست گرفته شد که دارای مرامنامه و تشکیلات اداری نیز بود، اما این اکادمی با وجود مصوبۀ شورای وزیران و ملاحظۀ مقام سلطنتی نتوانسته بود شروع به کار نماید. بعداً به اثر توجه وزیر اطلاعات و کلتور وقت کاندیدای اکادمیسین دکتور محمود حبیبی و اخذ موافقت مقام سلطنت در جهت ایجاد «د افغانستان اکادمی» در جلسه­یی که در هوتل کابل تدویر یافت، بعد از تأیید و موافقت کامل اعضای جلسه، پیشنهادی به این محتوا: «با تأییدات خداوندی، برای حفظ و توسعۀ فرهنگ ملی، برای پیشبرد اهداف تحقیقاتی، نشراتی و تحلیل علمی مسایل تاریخی، اجتماعی و ادبی برای انجام وظایف معنوی ارشاد و تقویه­ای روحیه وحدت ملی برای تصمیم و تحقیق فرهنگ و ادب کشور، تقویه، انکشاف و پرورش زبان­های ملی برای استحکام بنا و توسعۀ دانش علمی و آفاقی در مملکت» تقدیم مجلس وزرا و ملاحظۀ مقام سلطنت گردید. به این ترتیب وزارت اطلاعات و کلتور «افغانستان اکادمی» را به حیث کانون ثقافت و دانش متکی بر بنیاد فرهنگ ملی و تاریخ افغانستان به موجب فرمان نمبر (10) مؤرخ دوم حمل سال 1349خورشیدی تأسیس کرد. «افغانستان اکادمی» دارای یک شورای عالی و مرکب از شعبات ذیل بود: ریاست انجمن تاریخ و ادب، ریاست آریانا­دایرة­المعارف و آمریت تقویه و انکشاف زبان ملی پشتو.

دانشمندان حاضر در جلسه ایجاد و انضمام مرکز علوم طبیعی، هنرهای زیبا و بعضی نهادهای دیگر را در مراحل بعدی به این اکادمی پیشنهاد نمودند.

 وظایف و اهداف «افغانستان اکادمی»:

§       تحلیل علمی و نقد و نشر متون تحقیق علمی و اساسی روی ریشه­ها و مبدأ زبان­های ملی و علمای عمدۀ کشور که مظهری از پدیده­های فرهنگی و طبیعی جامعۀ افغانی می­باشند.

§          تألیف آثار ارزندۀ اجتماعی، علمی و ادبی.

§       ترجمه و تحلیل آثار ممثل تحولات اجتماعی فکری، ادبی و معنوی جوامع بشری، تهیه و تحلیل و نشر تاریخ و تشریح معلومات جدید حاصله در ساحۀ باستان­شناسی و کاوش­های جدید تاریخی.

§       تعقیب و توسعۀ خط مشی آریانا دایرةالمعارف با درنظرداشت ایجابات عصر و انکشاف علمی زبان پشتو و دایرة­المعارف­های اختصاصی و نشرات مکمل و پیگیر در زمینه.

سالیان بعد به تعقیب حوادث تاریخی، تعدیلاتی در روبنا و تشکیلات «افغانستان اکادمی» به وجود آمد و به قول شاد روان دکتور کاندیدای اکادمیسین محمود حبیبی، اکادمی علوم افغانستان چون فرزند صدیق به حیث یک ضرورت جانشین «افغانستان اکادیمی» گردید.

به اینگونه اکادمی علوم افغانستان به شکل کنونی در سال 1357خورشیدی، بر اساس پشتو ټولنه و به انضمام بخش علوم طبیعی،تحت رهبری شورای وزیران به حیث یک اداره مستقل با صلاحیت­ها و امتیازات وزیر رسماً به فعالیت آغاز نمود.

وظایف و اهداف اکادمی علوم دولت جمهوری اسلامی افغانستان:

§  انجام تحقیقات علمی در عرصه­­های علوم اسلامی،  بشری، طبیعی– تخنیکی، انسجام و هم آهنگ ساختن تحقیقات عرصه­های ذکر شده که توسط مؤسسات تحصیلات عالی و سایر مؤسسات علمی - تحقیقی کشور به منظور بهبود وضع اجتماعی، غنامندی فرهنگی و رشد اقتصاد ملی صورت می­گیرد.

§   انسجام مطالعات، تحقیقات و ارزیابی منابع و ذخایرطبیعی و طرق استفادۀ مؤثر ازآنها.

§   دریافت طرق مناسب کاربرد جدید­ترین دست آوردهای ساینس و تکنالوژی در امر رشد اقتصاد ملی.

§   تأمین همکاری با ادارات دولتی و غیردولتی به منظور رشد فرهنگی، هنری، اجتماعی و اقتصادی کشور.

§   بهبود رشد کمی و کیفی و ارتقای سطح علم ودانش در کشور.

§   تأمین روابط علمی- تحقیقی باسایرادارات ومؤسسات علمی- تحقیقی درکشور.

§   تقویۀ فرهنگ دینی و اسلامی در کشور.

پرسش: همین اکنون چند بخش علمی و مراکز علمی مصروف پیشبرد کارهای تحقیقاتی درین نهاد می باشند؟

در حال حاضر دانشمندان اکادمی علوم دولت جمهوری اسلامی افغانستان در سه بخش مصروف تحقیقات علمی می­باشند:

1.  بخش علوم بشری.

2.   بخش علوم طبیعی.

3.   بخش علوم اسلامی.

هر بخش به مراکز علمی، انستیتوت­ها و دیپارتمنت­ها تقسیم شده است و به طور مجموعی در این اداره 42 انستیتوت، 82 دیپارتمنت و 14مرکز علمی – تحقیقی موجود می‎باشد.

برعلاوه در تشکیل اکادمی علوم، مرکز دایرةالمعارف، موزیم تحقیقاتی اتنوگرافی، کلینیک تشخصیه و تحقیقاتی مرکز علوم طب، سکرتریت کمیسیون ملی ساینس و تکناولوژی، کتابخانه، ریاست­های اطلاعات و ارتباط عامه، روابط فرهنگی و ارتباط خارجه و پلان نیز شامل است.

قابل ذکر است که ریاست مرکز تحقیقات ریاضی فلسفی جهان نیز در جنب این اداره فعالیت می­نماید.

پرسش: سهم گیری اکادمی علوم افغانستان در طرح و تدوین برنامه های جاری کشور، به منظور ارتقا و رشد فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی در کدام حد است؟  از نظر شما تا چه حدودی توانسته به خواست های مردم پاسخ درست بگویند.

پاسخ: اکادمی علوم افغانستان از زمان ایجاد تا اکنون برای تحقیقات علمی و هدفمند در عرصه­های مختلف علوم به منظور رشد کمی و کیفی علم و دانش و ارتقای سطح فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی، مطابق قانون این اداره زمینه سازی نموده و آنرا در صدر فعالیت­های خویش قرار داده است.

رویدست گرفتن پروگرام­های اصلاحی به منظور اداره و مدیریت مؤثر، مبارزه با انواع فساد، سیستم سازی، تطبیق قانون و بهینه سازی همۀ امور، اعم از اداری و علمی از یکسو و از سوی دیگر تهیه پلان ستراتیژیک ده سالۀ اکادمی علوم در مطابقت با ضرورت­های علمی– تحقیقاتی کشور، نیازمندی­های زمان و تغییرات و تحولات عینی جامعه، کارهایی اند که نه تنها اکادمی علوم را به یک اداره مسؤول و پاسخگو مبدل ساخته، بلکه دال بر دنبال نمودن برنامه­های جاری کشور، برای انکشاف علم، فرهنگ، اقتصاد و بهبود وضعیت اجتماعی نیز می­تواند، باشد. همچنان اکادمی علوم تلاش می­نماید تا از طریق تقویۀ فرهنگ دینی و اسلامی در کشور برای تأمین وحدت ملی نقش لازم را ایفا نماید. در پلان ستراتیژیک ده ساله این اداره نه تنها نیازمندی­های اجتماعی، علمی،فقهی، سیاسی، اقتصادی، فرهنگی، زبانی، تاریخی و سایر نیازمندی­های کشور، پژوهش­و راه­های حل مشکلات در موارد ذکر شده دریافت خواهد گردید،بل در بخش علوم طبیعی، با در نظر داشت دست آوردهای جدید در عرصۀ ساینس و تکنالوژی بالای مواردی؛ چون: تولید انرژی قابل تجدید، ارائه مودل­های ستندرد سیستم ترانسپورتی، مطالعه مواد ساختمانی، چگونگی استفاده از مواد ساختمانی جهت کاهش مصرف انرژی منازل رهایشی، بررسی امراض انسانی و حیوانی، معالجه و وقایۀ امراض، زون بندی سیسمو­تکتو­نیکی افغانستان، بررسی ذخایر معدنی؛ مانند ذخایر آهن، مس، نفت، احجار قیمتی کشور، بررسی اراضی افغانستان، آب­های افغانستان، نباتات صنعتی و نباتات طبی، اصلاح نباتات، تولید مواد کیمیاوی از مواد خام طبیعی نیز تحقیقات لازم صورت گرفته و نتایج تحقیقات انجام شده به منظور بهبود وضعیت صحی، زراعتی، صنعتی، تخنيكی، جيولوجيكی و اقتصادی غرض تطبیق به ادارات مربوط سپرده خواهد شد. حتی در صورتیکه ادارات دولتی کشور در عرصه­های کاری خویش با مشکلاتی رو به رو باشند که راه حل آنها تنها و تنها از طریق تحقیقات علمی میسر باشد، مشکلات پیشنهاد شده بعد از تأیید شورای علمی در اولویت­های کاری این اداره قرار داده خواهد شد.   توازن جنسیتی در امور مدیریتی و انجام تحقیقات علمی نیز در اولویت­های پلان ستراتیژیک ده ساله اکادمی علوم قرار دارد.

پرسش: می خواستم در مورد روال پروژه های علمی استادان این بخش توضیح ارایه فرمایید که تدوین و به سر رسانی پروژه های علمی استادان و محققان مبتنی بر کدام اصول صورت می گیرد؟

پاسخ: در قانون اکادمی علوم برای اعضای کادر علمی چهار رتبۀ علمی (معاون محقق، محقق، معاون سرمحقق و سرمحقق) تسجیل یافته است. دانشمندان اکادمی علوم با تألیف، تدوین و ترجمه نمی­توانند به رتبۀ علمی بلندتر ترفیع نمایند، بل مطابق قانون و مقررات نافذۀ این اداره، مکلف به تکمیل پروژه علمی – تحقیقی انفرادی مطابق رشتۀ تخصصی بوده و بعد از رفع دورۀ نامزدی (یک سال) ترفیع علمی آنها به رتبۀ علمی بلندتر به این ترتیب صورت می­گیرد:

1.   برای رفع دورۀ نامزدی(لیسانس، ماستر و دکتور):

-     تکمیل پروژۀ علمی- تحقیقی یک ساله، مطابق رشتۀ تحصیلی که از سوی شورای علمی تصویب گردیده باشد.

-      نگارش رسالۀ علمی- تحقیقی در رابطه به موضوع سپرده شده، کسب نظر مثبت استاد رهنما و اخذ یک تقریظ مساعد مطابق رشته از یکی از دانشمندانی که دارای رتبۀ علمی بلندتر باشد.

-     دفاع موفقانه در وقت معین در حضور کمیسیون دفاع و تصویب شورای علمی.

2.  معاون محقق، تحت این شرایط به رتبۀ علمی محقق ترفیع می­نماید:

-     تکمیل پروژه علمی- تحقیقی چهار ساله، مطابق رشتۀ تحصیلی بعد ازتصویب شورای علمی و چهار سال خدمت بالفعل به حیث عضو علمی.

-     نگارش رسالۀ علمی- تحقیقی، کسب نظر مثبت استاد رهنما و اخذ دو تقریظ مساعد مطابق رشته از دو دانشمندی که دارای رتبۀ علمی بلندتر باشند.

-     داشتن حداقل چهار اثر علمی- تحقیقی در رشتۀ مربوط و ارائه موفقانۀ دو کنفرانس علمی مطابق رشته.

-     دفاع موفقانه از رسالۀ علمی- تحقیقی و تصویب شورای علمی.

3. محقق، تحت این شرایط به رتبۀ علمی معاون سرمحقق ترفیع می­نماید:

-     تکمیل پروژه علمی- تحقیقی پنج ساله، مطابق رشته بعد از تصویب شورای علمی و پنج سال خدمت بالفعل به حیث عضو علمی.

-    نگارش رسالۀ علمی- تحقیقی، کسب نظر مثبت استاد رهنما و اخذ سه تقریظ مساعد مطابق رشته از سه دانشمندی که دارای رتبۀ علمی بلندتر باشند. در صورت موجودیت مؤسسه تطبیق کننده پروژه علمی، یکی از تقاریظ از سوی مؤسسه تطبیق کننده ارائه می­گردد، به شرطی که تقریظ دهنده حداقل دارای درجۀ تحصیلی  ماستری باشد.

-     داشتن حداقل هشت اثر علمی- تحقیقی در رشتۀ مربوط، ارائه موفقانۀ حداقل سه کنفرانس علمی مطابق رشته.

-      دفاع موفقانه از رسالۀ علمی- تحقیقی و تصویب شورای علمی.

4. معاون سر محقق، تحت این شرایط به رتبۀ علمی سرمحقق ترفیع می­نماید:

-     تکمیل پروژه علمی- تحقیقی شش ساله، مطابق رشته بعد از تصویب شورای علمی و شش سال خدمت بالفعل به حیث عضو علمی

- نگارش رسالۀ علمی- تحقیقی، کسب نظر مثبت استاد رهنما و موجودیت حداقل چهار تقریظ مساعد مطابق رشته از دانشمندانی که دارای رتبۀ علمی بلندتر باشند. در صورت موجودیت مؤسسه تطبیق کننده پروژه علمی، یکی از تقاریظ از سوی مؤسسه تطبیق کننده ارائه می­گردد، به شرطی که تقریظ دهنده حداقل دارای درجۀ تحصیلی  ماستری باشد.

-  داشتن حداقل 15 اثر علمی- تحقیقی در رشتۀ مربوط، ارائه موفقانۀ حداقل چهار کنفرانس علمی مطابق رشته.

: Post on Facebook Facebook Add to your del.icio.us del.icio.us Digg this story Digg StumbleUpon StumbleUpon Twitter Twitter

نظرات (0 نوشته شد)

مجموعه نتایج: | نمایش:

نظر خود را بنویسید

لطفا کد امنیتی را وارد کنید:

Captcha