صفحه اصلی | eslah | مقالات | چالش‌ها فرا راه معیاری‌سازی نصاب آمـوزشی تحصـیلات ‌عـالی

چالش‌ها فرا راه معیاری‌سازی نصاب آمـوزشی تحصـیلات ‌عـالی

اندازه حروف Decrease font Enlarge font

وزارت تحصیلات عالی افغانستان در نظر دارد نصاب آموزشی در دانشگاه‌ها و موسسات تحصیلات‌عالی و نیمه‌عالی کشور را بازنگری و مطابق نیازهای بازار کار آماده کند. این وزارت با بیان اینکه نصاب آموزشی در موسسات تحصیلات عالی افغاستان کهنه و غیرمعیاری است، می‌گوید تا شش ماه آینده نصاب آموزشی تحصیلات عالی بررسی و به‌روز خواهد شد. سرپرست وزارت تحصیلات عالی کشور در کنفرانس اجماع ملی برای معیاری سازی نصاب تعلیمی گفت که در سال آینده نصاب آموزشی فعلی در دانشگاه‌های کشور تدریس نخواهد شد.

این وزارت همچنین اعلام کرده که قرار است رشته‌های جدیدی که بتواند پاسخگوی نیازهای بازار کار کشور باشد، در نصاب آموزشی جدید گنجانیده شود تا دانش آموخته‌گان، پس از فراغت شان به ساده‌گی بتوانند جذب بازار کار کشور شوند . به گفته‌ی مسئولان وزارت تحصیلات‌عالی کشور، برای تدریس نصاب جدید آموزشی و رشته‌های که تازه ایجاد می‌گردد، استادان متخصص و دارای مدارک دکترا و ماستری به کار گماشته می‌شوند. وزارت تحصیلات‌عالی کشور در حالی از بازنگری و معیاری‌سازی نصاب آموزشی در موسسات تحصیلات‌عالی کشور سخن می‌گوید که شکایت‌ها و نارضایتی‌ها از نصاب آموزشی کنونی با گذشت هر روز بیشتر می‌شود. هم اکنون روند آموزش در اکثر دانشگاه‌های کشور تیوریک و چپتر محور است و به آموزش‌های عملی کمتر پرداخته می‌شود. مواد آموزشی در بسیاری از فاکولته‌ها کهنه است. هنوز هم مواد آموزشی چهل سال پیش در برخی دانشکده‌ها تدریس می‌شود. آموزش بسیاری از مضامین، غیرضروری است و جز ضیاع وقت و به زحمت انداختن دانشجو سودی در پی ندارد. دست‌کم از چهار دهه به اینسو، نهادهای آموزش‌عالی و اکادمیک افغانستان نتوانسته همگام به دانشگاه‌ها و نهادهای اکادمیک کشورهای دیگر، تولید فکر کند و خود را با دانش‌های نوین و فناوری روز جهان عیار نمایند.

در حالی که نیازهای بازار کار به سرعت در حال تغییر است و فناوری جدیدی وارد بازار کار شده است، اما متأسفانه اثری از دانش نوین و فناوری جدید در دانشگاه‌ها و نهادهای تحصیلی و اکادمیک کشور وجود ندارد. این امر سبب شده است که دانش آموخته‌گان نهادهای تحصیلات عالی پس از سال‌ها زحمت و بی‌خوابی، نتوانند به سادگی وارد بازار کار شوند و از زحماتی که در دوره تحصیلی انجام داده اند، در زندگی شان بهره بگیرند. همه‌ساله بخش اندک فارغان موسسات تحصیلات‌عالی آنهم در مواردی خلاف رشته، صاحب کار و وظیفه می‌شوند؛ ولی اکثر آنان یا دنبال کارهای شاق رفته و یاهم به مهاجرت و فرار  از کشور تن می‌دهند. با آنکه بخشی از این معضل بر می‌گردد به مسأله نبود کار و ظرفیت اندک برای جذب نیروی کار در ادارات دولتی، موسسات و شرکت‌های خصوصی؛ اما یکی از دلایل مهم عدم جذب فارغ‌التحصیلان دانشگاه‌ها در بازار کار، نصاب تعلیمی کهنه و غیرمعیاری است که به درد بازار کار امروزی نمی‌خورد. هم اکنون اکثر شرکت‌های مخابراتی، شرکت‌های ساختمانی، جاده‌سازی، تولیدی و امثال آن، نیروی به درد بخور کار و متخصصان شان را از بیرون کشور استخدام می‌کنند. هم اکنون هزاران کارمند خارجی به شمول اتباع کشورهای پاکستان، هند، ترکیه، روسیه و حتا شهروندان امریکا و کشورهای اروپایی در موسسات غیرحکومتی و شرکت‌های خصوصی افغانستان شامل کار اند و  حقوق هنگفتی دریافت می‌کنند. این در حالی است که دانش آموخته‌‎گان رشته‌های مشابه از نهادهای تحصیلی افغانستان، به دلیل بیکاری و عدم جذب در بازار کار، به کارهای شاقه رو آورده و یاهم به مهاجرت‌های غیرقانونی تن می‌دهند.  

چالش‌ها عملی‌سازی نصاب جدید: اینکه وزارت تحصیلات‌عالی افغانستان متوجه مشکل نصاب آموزشی شده است و در تلاش بازنگری و به‌روز سازی آن برآمده، گامی رو به جلو و مسئله‌ی مهم و ارزشمندی است. اما بدون شک آوردن تغییر در نصاب تعلیمی و همگام ساختن آن با معیارهای روز، با مشکلاتی هم همراه خواهد بود.

معیاری سازی نصابی‌که سال‌هاست در دانشگاه‌های این کشور آموزش داده می‌شود و بسیاری از آموزگاران در چارچوب همین نصاب آموزش دیده اند و آموزش دهند، به این سادگی هم ممکن نیست.

هرچند وزارت تحصیلات‌عالی کشور گفته است در جریان شش ماه آینده تغییرات کلی و چشمگیری در این نصاب رونما خواهد شد و قرار نیست سال آینده دانشجویان موسسات تحصیلات عالی کشور بر مبنای نصاب کنونی آموزش ببینند؛ اما با توجه ژرفا و پهنای این مشکل و نبود ظرفیت لازم برای تدریس نصاب جدید و مضامینی که قرار است تازه در نصاب تعلیمی افزوده شوند، امکان جا افتادن تغییرات و ظرفیت‌سازی برای آموزش نصاب جدید به این زودی های میسر نخواهد بود. آوردن تغییرات لازم و بنیادی در نصاب تعلیمی بدون شک یک روند زمانگیر  خواهد بود. این روند ممکن مقاومت‌هایی را از جانب آنانی که از سال‌های زیادی به اینسو در نهادهای مربوط به تحصیلات عالی جاخوش کرده اند و از ظرفیت و توانمندی لازم برای پذیرش و تحمل این تغییرات برخوردار نیستند،  در نظام تحصیلات عالی سبب شود که چالش دیگری فرا راه دانشگاه‌ها و محصلان خواهد بود. آموزگارانی که سال‌هاست نصاب فعلی تحصیلات‌عالی را آموزش می‌دهند و تنها با همین نصاب تعلیمی آشنایی دارند و خو گرفته اند، به سادگی نمی توانند خود را با نظام آموزشی جدید عادت دهند و یاهم حاضر نخواهند شد فضا برای جابجایی و رویکار آمدن یک نسل جدیدی از آموزگاران فراهم شود.

راهکارها: وزارت تحصیلات‌عالی افغانستان باید در قدم نخست پیش‌زمینه‌های لازم را برای عملی کردن این برنامه رویدست بگیرد.

یکی از این پیش‌زمینه‌ها، ظرفیت سازی در پوهنتون‌ها و موسسات تحصیلات عالی است. قبل از آمدن هرنوع تغییر در نصاب آموزشی، باید ظرفیت لازم برای آموزش آن در موسسات تحصیلات عالی به وجود بیاید.

جذب آموزگاران مسلکی، فراهم سازی بورسیه‌های درازمدت به بیرون از کشور برای ارتقای ظرفیت آموزگاران فعلی موسسات تحصیلات عالی  می‌تواند یکی از راه حل‌ها باشد. وزارت تحصیلات‌عالی می‌تواند از این طریق، زمینه را برای جا افتادن و عملی شدن نصاب آموزشی جدید فراهم سازد. اما در قسمت موسسات تحصیلات عالی خصوصی بازهم ممکن است این برنامه با مشکل مواجه شود. تعداد زیادی از دانشگاه‌های خصوصی افغانستان حتا ظرفیت تدریس نصاب تعلیمی فعلی را ندارند؛ چه رسد به اینکه خود شان را با سیستم جدید آموزشی عیار نمایند. شماری زیاد آموزگارانی که در حال حاضر در موسسات تحصیلات عالی خصوصی تدریس می‌کنند، دارای سند تحصیلی لیسانس هستند و حتا خلاف رشته‌ها و تخصص شان، مضامین را تدریس می‌کنند. در هیچ کشوری معمول نیست کسانی که خود شان لیسانس هستند، کلاس‌های آموزشی دوره‌ی لیسانس را آموزش بدهند و یا هم خلاف رشته تدریس نمایند. بر اساس معلومات وزارت تحصیلات‌عالی، در حال حاضر 36 موسسه تحصیلات‌عالی دولتی و 130 موسسه تحصیلات‌عالی خصوصی در کشور فعالیت دارند. با تعدد دانشگاه‌های خصوصی تغییراتی در کمیت نهادهای آموزش عالی به میان آمده؛ اما هیچ تغییری در کیفیت آموزش و ظرفیت موسسات تحصیلات عالی به میان نیامده است.  وزارت تحصیلات عالی باید پیش از عملی کردن سیستم جدید آموزشی، فکری به حال دانشگاه‌های خصوصی هم نماید. باید فعالیت موسسات تحصیلات عالی خصوصی، معیاری و قانونمند شود. ظرفیت این دانشگاه‌ها باید بررسی شود که آیا توانایی این را دارند که خود را با نصاب آموزشی جدید عیار نمایند یا خیر. درصورتی که چنین ظرفیتی در این نهادها وجود نداشته باشد، باید در وازه‌های شان مسدود شود. کیفیت در هر موردی بهتر از کمیت است. ضرور نیست که در هرکوچه و پس کوچه‌ای دانشگاه و موسسه تحصیلات عالی وجود داشته باشد. مهم این است که سیستم آموزشی معیاری، به‌روز و مطابق نیاز بازار کار  در دانشگاه های کشور به کار گرفته شده و دانشجویان بر مبنای آن آموزش داده شوند تا آنان از آنچه که در دوره تحصیلی فرا گرفته و روی آن پول، وقت و انرژی مصرف کرده اند، بتوانند پس از فراغت بهره بگیرند و پیدا کردن کار در رشته‌های مربوطه برای شان دشوار نباشد.

پاینده

نظرات (0 نوشته شد)

مجموعه نتایج: | نمایش:

نظر خود را بنویسید

لطفا کد امنیتی را وارد کنید:

Captcha