صفحه اصلی | anis | مصاحبه | خواست محمد یوسف خسته از وزارت اطلاعات و فرهنگ: مشعلداران هنر و گذشته های ادبی و فرهنگی کشور را ارج گذارند

خواست محمد یوسف خسته از وزارت اطلاعات و فرهنگ: مشعلداران هنر و گذشته های ادبی و فرهنگی کشور را ارج گذارند

بروز شده
اندازه حروف Decrease font Enlarge font
خواست محمد یوسف خسته از وزارت اطلاعات و فرهنگ: مشعلداران هنر و گذشته های ادبی و فرهنگی کشور را ارج گذارند

روز یکشنبه دوم میزان به گرامیداشت از چهل و چهارمین سالگرد وفات مولانا خال محمد خسته عالم جید و نامور افغانستان به اهتمام وزارت اطلاعات و فرهنگ و اعضای خانواده و علاقه مندان مولانا خال محمد خسته سیمینار بزرگی در تالار بین المللی مطبوعات برگزار شد. در این سیمینار هیئت رهبری وزارت اطلاعات و فرهنگ شماری از فرهنگیان شاعران، ادبیات شناسان، اساتید پوهنتون کابل، اعضای مشرانو جرگه، سفیر تاجکستان مقیم کابل اشتراک نموده بودند. بخش نخست، سیمینار اختصاص یافته بود به خوانش پیام های رئیس جمهور و رئیس اجرائیه کشور، اکادمی علوم، وزارت معارف، پوهنتون کابل، کانون«حکیم ناصر خسرو بلخی» و سخنرانی پوهاند محمد رسول باوری سرپرست وزارت اطلاعات و فرهنگ. محمد علم ایزدیار معاون اول مشرانو جرگه در رابطه به شخصیت و کارنامه های مولانا خال محمد خسته دربخشهای مختلف، مولانا به حیث شاعر مورخ، خطاط و پژوهشگر ادبیات که با ایثار و فداکاری در جهت نگهداری انتقال و تقویت فرهنگ تلاش کرده مولانا خسته با وصف همه یی نا ملایمات زندگی اش را وقف تحقیق و تفحص در متون زبان دری و تذکره نگاری نموده آثار ماندگاری از خویش بجا گذاشته است. بخش دوم سیمینار اختصاص یافته بود به خوانش مقالات و سخنرانی استادان و فرهنگیان در رابطه به آثار، خاطرات و کارنامه های زنده یاد مولانا خال محمد خسته.

در جریان این سیمینار احمد ضیا رفعت استاد پوهنتون کابل زندگی نامه مولانا خسته را بخوانش گرفت که در آن گفته شده:

مولانا خال محمد خسته یکی از سیما های شناخته شده افغانستان در قلمر و شعر، پژوهش های ادبی، علمی تاریخ و خوشنویسی است او در شعر طبعی نیکو در خوشنویس استعداد ظریف در الهیات دانش وافر در تاریخ فهمی ژرف داشت خال محمد متخلص به خسته فرزند
ملا رستم در سال 1320 هـ .ق در دهکده دیباز ختلان از توابع تاجکستان در یک خانواده متدین و روشن دیده به جهان گشود در پنج سالگی قرآن کریم را حفظ نمود و با وفات مادرش همراه با پدر راهی سمرقند شد و علوم مروجه وقت را نزد علمای آن دیار فرا گرفت، بعد از مدتی با پدر و دو برادر راهی بلخ گردید. در سن بیست سالگی روانه هند شد در مدرسه دیوبند هند نزد علمای آن زمان به تحصیل خویش ادامه داد. مولانا خسته به سن ده سالگی به سرودن شعر آغازید و از محضر استادان چون مولانا اقبال و رجال برجسته عرفانی تاحد استادی رسید. خسته در مدت چهارده سال اقامت در هند اصول خط نستعلیق، نسخ
و کوفی رانزد منشی عبدالغنی یاقوت رنگ به شیوه عالی فرا گرفت و با اشتراک در محافل ادبی و مشاعره ها مورد تمجید استادان قرار گرفت و دو اثر خود را در ایام جوانی در هند به زیور چاپ رسانید یکی خمستان و دیگر آن رمز حیات می باشد که با نفوذ پذیری از جهانبینی اقبال رمز حیات را نوشت.

مولانا خال محمد خسته در بازگشت در شهر مزارشریف در مدرسه اسدیه همان زمان به تدریس پرداخت به نسبت محبوبیت که نزد مردم بلخ داشت در سال 1328 خورشیدی از طرف مردم آن ولایت بحیث وکیل منتخب در دوره هفتم شورای ملی برگزیده شده وارد کار زار سیاسی و در صف مشروطه خواهان پیوست در شورا در صف منتقدان سیاسی دولت قرار گرفت و در راه تحقیق عدالت اجتماعی مبارزه کرد.

در سال 1331 هـ.ش با برچیده شدن بساط شورای ملی و لغو مردم سالاری حکومت تعدادی از فعالان را به زندان انداخت و مولانا خسته را در شهر کابل زیر نظر گرفته و به وی اجازه رفتن به شهر مزار داده نشد. خسته که دریافته بود راهی برای برگشت به زادگاهش یعنی مزار ندارد در پی دست و پا کردن کار در کابل شد در سال 1332 هـ.ش در جاده مقابل ولایت کابل وقت نخست کتابخانه یزدان پرست وسپس کتابفروشی ابن سینا را از سوی مالکان آن به عهده داشت و از این راه امرار معاش می نمود. استاد خسته ضمن تصدی این کتابخانه تماس ها
و دید وادید های فرهنگی خویش را با یک عده اشخاص سرشناس و فرهنگیان کشور پیوسته برقرار میداشت ودر همانجا به صحبت های ادبی و فرهنگی و قلم فرسایی های خود توأم با هنر خطاطی و خوشنویسی ادامه میداد. از جمله فعالیت های ادبی و قلمی شان تحقیق و تتبع درباره حال و احوال میرزا عبدالقادر بیدل مسمی به
«منتخب الزمان» استناخ چند اثر ارزشمند به شمول گردیزی و نوشتن لغات عامیانه فارسی و چند اثر دیگر و نیز نوشتن شماری مقاله های پژوهشی و چاپ آن در نشریه های با اعتبار کشور بود.

مولانا خسته در سال 1343 هـ.ش عضو موسسات مجلس قانون اساسی و پس از آن عضو شعبه تألیف و ترجمه وزارت معارف شد یکی از کارهای بسیار با اهمیت او در این وزارت طبع کلیات حضرت بیدل «رح» در چهار جلد بود این مجموعه در 113 صفحه تایپی و قلمی تحریر گردیده است. این کار او گواه ادب شناسی و اشراف او در مکتب هندی است. تصحیح و چاپ کلیات قطور بیدل زمینه را نتنها برای دسترسی بیشتر شاعران و علاقمندان به اثرهای بیدل در کشور فراهم کرد بل برای نخستین بار زمینه ساز گسترده تر و دقیقتر بیدل در جامعه ادبی ایران شد که یک و نیم دهه بعد زمانی که دیوان غزل های بیدل در دو جلد در ایران با تصحیح شده خسته منتشر شد.

سایر آثار مولانا خسته که به زیور چاپ آراسته شده.

رمز حیات مجموعه شعری، خمستان مجموعه شعری، یاد از رفتگان، معاصرین سخنور، ضرب المثل های خسته
منتخب الزمان شرح حال حضرت ابو المعانی بیدل، تذکره نگاران، معاصرین سخنور تذکره خطاطان، دبیرستان بلخ نفوذ دانش، موسیقی دانان، کارستان بلخ آداب خط نستعلیق چندین در زمینه های ادبی و تاریخی

خسته روز نامه نگاری را نیز تجربه کرده صاحب امتیاز و مدیر مسئول هفته نامه وحدت ملی بود این هفته نامه نشریه آزادی بود از خسته که نوشته های زیادی در زمینه های سیاسی و اجتماعی در این نشریه منتشر شده مولانا خسته همه یی زندگی اش با آزادگی، مناعت و تنگدسی پیوند خورده. بود سرانجام در 26 سنبله سال 1352 به ابدیت پیوست خسته این دانشمند سخن سرا در خط چیره دست و سیاست مدار با تدبیر که هیچگاه به ارباب زر و زور تن در نداد، مردانه زیست و مردانه جان سپرد.

پوهاند دکتور محمد حسین یمین استاد پوهنتون کابل طی صحبتی در رابطه به شخصت وکارنامه های فرهنگی و ادبی مولانا خال محمد خسته گفت:

خسته شخصیت دایره المعارفی بود و کاروی تذکره نگاری بود فن و لیاقت اساسی اش این بود که ابتکار کرده در تذکره نویسی از خود تذکره نویسان، شاعران علما و ذاکرین که هریک در عصر خویش با داشتن علایق زندگی متحمل گرد آوری تذکره وی شده و در واقع حلقه استواری از زنجیره تذکره نگاری است، که هند و آمو و ایران را در این ساحه ادب باهم پیوستگی میبخشد او تذکره معاصرین سخنور را در سال 1339 و یاد از
 رفته گان را در 1344 به چاپ رسانید که اولی در بردارنده زیست نامه و گفته های 182 تن از سخنوران معاصرو دومی بیانگر احوال و اشعار 60 تن از سخن سنجان سده های 12 و 13
 می باشد مولانا خسته شخصیت خیلی وارسته بود که در ارتباط به کار های خود خستگی احساس نکرده ولوکه فقر و مسکنت رنجش میداد. روحش شاد یادش همیشه زنده باقی بماند. زیرا مولانا خسته آدم زیست و آدم ازمیان مارفت.

ابراهیم بامیانی عضو اسبق انجمن تاریخ در کابل و از دوستان نزدیک مولانا خال محمد خسته خاطره  اش را چنین بیان داشت: چون دریک اولنگ در بین هزاره ها زندگی میکردم باری از نزدیک باوی مصاحبت داشتم زمانی بود که مجموعه ضرب المثل ها را تحت تالیف داشت ازمن خواست تا یکی از قدیم ترین ضرب المثل های مروج آن والا را بیان کنم. من برایش گفتم یک ضرب المثل است که بسیار خنده آور است. گفتند بگو گفتم.  «ولنگ تا به زانو خوردنش به قانو گفتند بسیار معنای عظیم دارد به ضرب المثل اروپای میماند اگر در جنگل هم هستی قدر چوب را بشناس، هدف ضرب المثل این بود اگر هر قدر علف دراز باشد مال اگر رها می شود خوردن آن تحت قانون باشد و قدرت چوب را شناخت مولانا هیچ وقت از کار خسته نمی شد آدم متواضع دانشمند بود با هر سوال که از وی میشد با حوصله مندی جواب داده بهترین معلم بود آرزو داشتم که با اعضای خانواده وی دیدار داشته باشم امروز خرسندم که فرزند فرزانه شان را ملاقات کردم مولانا خسته واقعاً انسان با حکمت بود.

محمد یوسف خسته فرزند مولانا
خال محمد خسته که افتخار برگذاری محافل یاد بود مولانا خسته را در طی سالیان درازی عهده دار است طی صحبت گفت:

جناب مولانا صاحب خسته سخت آرزومند بودند آثار چاپ ناشده ایشان در زمان حیاتش چاپ شود مگر این آرزو و خواستش جامه عملی نپوشید منحیث یک رسالت که ایشان منحیث پدر بالایم حق فراوان دارند.

اساساً کوشش نهایی ام اینست که آثار چاپ ناشده پدرم مولانا صاحب خسته را چاپ کنم از مسئولان مربوط وزارت اطلاعات و فرهنگ و دولت میخواهیم فرهنگ ملت اش را نادیده نگررفته مشعل داران هند و گذشته های ادبی و فرهنگی کشور را ارج گذاشته جاوید ساخته به دیده قدر بنگرند. سالهای قبل مسئولیت برپای محافل یاد بود مولانا خسته را شخصاً عهده دار شده ولی امسال وزارت اطلاعات و فرهنگ لطف کرده برعلاوه اثر تذکره نگاران را از طریق موسسه نشراتی بیهقی به زیور چاپ آراسته که در ختم محفل توسط معین صاحب امور نشراتی رونمایی گردید. قسمت از آرمان مولانا برآورده شد، و تا چاپ تمام آثار مولا خسته منحیث فرزند خلف الصدقش تلاش خواهم کرد.

محمد یوسف خسته افزود:

تا حال چند اثر مولانا زیور چاپ یافته که شامل مجموعه ارمیزحیات، خمستان، یاد از رفتگان معاصرین سخنور
منتخب الزمان، گزیده های غزل و مجموعه ضرب المثل ها است که سه اثر اخیر به پول شخصی چاپ و نشر گردیده است و تذکره نگاران اثر چهارمی است که وزارت اطلاعات و فرهنگ در چاپ و نشر آن سعی بخرج داده است قدردانی کرد.

خواست من اینست در قسمت نگهداشتن میراث های تاریخی، فرهنگی و ادبی و شاهیر بزرگ در این راه کوشش همجانبه صورت گیرد تا فرهنگ اصیل به نسل های بعد انتقال و به قله های ترقی سوق گردد.

حامده صدیقی

نظرات (0 نوشته شد)

مجموعه نتایج: | نمایش:

نظر خود را بنویسید

لطفا کد امنیتی را وارد کنید:

Captcha