صفحه اصلی | anis | مقالات | موزيم ملي، معرف قدامت تاريخي كشور

موزيم ملي، معرف قدامت تاريخي كشور

بروز شده
اندازه حروف Decrease font Enlarge font

در جامعه امروزي ما، موزیم نمايانگر نهادينه شدن اين گرايش همگاني به گردآوري است . موزیم مؤسسه اي است دایمي و بدون هدف مادي كه درب هاي آن به روي همگان گشوده است و در خدمت جامعه و پيشرفت آن فعاليت مي كند . هدف موزیم هاتحقيق در آثار و شواهد بر جاي مانده انسان و محيط زيست او ‌‌‍‍‍،گرد آوري ،حفظ وبررسي و بهره وري معنوي است. مجموعه سازي براي انسان امري فطري است،ذوق و سليقه در گرد آوري آن بي شك همواره همراه او بوده است .

 در دوران نوع  سنگي،انسان مجموعه هايي از صدف گوش ماهي  سنگريزه و استخوان جانوران را گرد آوري و از آن براي  تزئينات استفاده مي نمود.  در مراحل بعدي تمدن   اين مجموعه ها بيانگر شيوه هاي اعتقادي و آييني اقوام مختلف گرديد. مجموعه هاي تزييني و تجملي اي كه خصوصاًدر قبرستانهاي  تمدنهاي  باستان  بين النهرين  يافت شد اعتقاد به زندگي پس از مرگ را نشان داد . در عهد باستان اشیای  گرانبها و نفيس كه كلاًجنبه نذري داشت براي بر آوردن نياز ها در درون زيارتگاه ها و معابد گرد آوري مي شد . اين امر در تمام جوامع تمدنهاي باستاني فراوان یافت مي شود . در پايان سده چهارم و آغاز سده سوم پيش از ميلاد مسيح ، كه مصر پايگاه فرهنگ و هنر يونان گرديد ، بطلميوس اول از سرداران اسكندر مقدوني  (321-   283 ق .م .)  به اعتلاي فرهنگ و هنر يونان همت گماشت و توجه برجسته ترين دانشمندان يونان ، آسياي صغير   وپاره اي از كشور هاي دور ونزديك به مصر جلب شد . بطليموس در كنار كاخ مسكوني خود در شهر اسكندريه جايي را با نام موزیم مشتمل بر يك دانشگاه بزرگ ، كتابخانه ، آزمايشگاه رصدخانه و باغ گياهان و جانوران تاسيس كرد ، ولي پس از بطلميوس اين فكر دنبال نشد و از اين موزیم فقط اشاره هايي در كتابها باقي مانده است . افراد عادي يونان هر چند كه خود اشیای  هنري گرانقيمت را جمع آوري نمي كردند موقعيت ديدن آنها را داشتند ؛ زيرا در پرستشگاه هاي يونان اشیای  نفيسي  جهت ارزش معنوي آنها گردآوري مي شد و مردمي كه  براي   نيايش به اين مكانها مي رفتند از ديدن آنها بهره مند مي شدند . گرچه بنابر روايت ايليارد  حماسه معروف يونان ، در يونان باستان نجبا و اشراف مجموعه هاي خصوصي گرد آوري مي كردند.

موزیم  ملی افغانستان از سابقه‌ترین موزیم ‌های منطقه به شمار میرود در جریان جنگها فراز و نشیبهای فراوانی مانند غارت، اصابت موشک تخریب ساختمان و در نهایت قاچاق اشیای آن به کشورهای منطقه و جهان را تجربه کرده است.  این موزیم  که در حومه غربی شهر کابل در منطقه "دارالامان" قرار دارد، در سال‌های اخیر تا حدی بازسازی شده است اما آثار جنگ و ویرانی هنوز هم بر چهره این ساختمان دیده می‌شود. موزیم  ملی افغانستان در سال 1919 میلادی - 1297 هجری شمسی در زمان سلطنت "شاه امان الله" تأسیس  شد. امان الله خان پس از این که توانست افغانستان را از استعمار انگلیس آزاد کند، به فکر ایجاد موزیم  ملی افغانستان افتاد تا بتواند به این طریق زمینه رشد فرهنگی، سیاسی، مدنی و تمدنی را در افغانستان به نمایش بگذارد. شاه امان الله که تلاش‌هایش برای احیای فرهنگ، تمدن اسلامی و افغانی، كه با تسلط انگلیس بر افغانستان زیر سئوال رفته بود، سعی کرد با تأسیس موزیم  ملی افغانستان یک بنیاد تاریخی در این کشور ایجاد کند که نه تنها جنبه باستانی و تاریخ شناسی داشت بلکه باعث احیای هویت و مدنیت تاریخی افغانستان شود و بتواند جنبه سیاسی نیز داشته باشد. اولین آثار تاریخی موجود در این موزیم  نسخههای خطی، ابزارآلات جنگی گلدوزی‌های دستی، سوزن‌دوزی، زر دوزی و همچنین اسناد تاریخی جزء اولین ورودی‌های این مجموعه بود که بیشتر از طرف مقامات افغان در هوتل باغ بالا (اینتر کانتیننتال) جمع آوری شد و تا سال 1925 در همان محل نگهداری می‌شد.

این آثار در سال 1925 به دلیل کمبود جاي به کاخ ریاست جمهوری افغانستان در قصر "کوته باغچه" که خود از ابنیه‌های تاریخی کشور به شمار می‌رود منتقل شد و تا سال 1931 در این محل نگهداری شد.

در سال 1931 تصمیم گرفته شد که مجموعه باقی مانده از آثار تاریخی به محل کنونی موزیم  که در حومه دارالامان قرار دارد منتقل گردد. گذشت زمان باعث شد هر روز چهره موزیم  ملی از حالت مردم شناسی و تبار شناسی به باستان شناسی  تغییر کند. اضافه شدن اشیای مختلف به موزیم  ملی افغانستان این موزیم  را به مرکزی خاص در منطقه تبدیل کرد و این مرکز از معتبرترین موزیم ‌ها در شورای بین‌المللی موزیم های منطقه شناخته شد. تا اواخر سال 1992 بیش از یک هزارآثار تاریخی در این موزیم نگهداری میشد اما زمانی که جنگها در شهر کابل آغاز شد دوره غارت و انحطاط موزیم ملی آغاز و مرکز مدنيت کشور بیشترین صدمه را دید. تخریب و تاراج موزیم ملی در عین حال که جنبه اقتصادی و قاچاق داشت ضربه محكمي  در از بین بردن فرهنگ و  مدنیت کشورما وارد کرد. این واقعه یک ضایعه بزرگ فرهنگی برای تاریخ و موزیم ملی بود که جبران آن غیر ممکن است. در نتیجه اصابت موشک در "ماه می سال 1993" بخش فوقانی موزیم ملی طعمه حریق شد و شدت آتش سوزی باعث شد دود آن از فاصلههای دور قابل رویت باشد ولی خوشبختانه این آتش‌سوزی به طبقه اول نفوذ نکرد، اما همه دارایی موزیم ملی که در طبقه فوقانی قرار داشته از بین رفت و تبدیل به خاکستر شد. در جریان اصابت این موشک‌ها ویترینهای نمایشی و برخی اقلام مربوط به آثار باستانی و قوم شناسی، طعمه حریق شدند. وزارت اطلاعات و فرهنگ در آن شرایط  دشوار جنگی تصمیم گرفت که از آثار تاریخی و فرهنگی حفاظت کند و برای مصونیت بیشتر این موزیم را به داخل شهر  انتقال داد. قابل یادآوریست که عمراخان مسعودی رئیس سابق موزیم ملی کشور، در زمان تهاجم طالبان بسیاری از آثار تاریخی موزیم را که بیم آن می‌رفت به غارت یا از بین برده شوند، از موزیم خارج و در مکان امنی نگهداری کرد.پس از آغاز ریاست جمهوری حامد کرزی و توجه دولت به موزیم ملی، وی این آثار را به موزیم بازگرداند و به پاس این خدمت، مورد تقدیر قرار گرفت.  گرچه موزیم ملی کشورما دردوران جنگ های تحمیلی آسیب فراوانی دیده است، اما باتلاش وپشت کارمردم عزیزکشور ، وزارت اطلاعات وفرهنگ ، کمک ایالات متحده امریکا، سازمان علمی وفرهنگی ملل متحد وکشور های دوست دوباره بازسازی واکثراً آثار باستانی مادوباره به کشور برگردانده شد. باید گفت که درموزیم ملی افغانستان آثار گرانبها از تمدن وفرهنگ های بودایی، اسلامی وتاریخ کهن کشور موجودمی باشد. بنابرین موزیم ملی کشوررا یکی ازموزیم های غنی کشورهای منطقه محسوب می نمایند.

ن_ فروتن

نظرات (0 نوشته شد)

مجموعه نتایج: | نمایش:

نظر خود را بنویسید

لطفا کد امنیتی را وارد کنید:

Captcha