روزنامه هیواد

که غواړئ شتمن شئ؛ فرصتونه له لاسه مه ورکوئ

جېمی مک اىنټاىر په خپل کتاب کې  (څه مې چې خوښ وو په ښوونځی کې مې زده کول)، هغو لارو چارو ته اشاره کړې ده، چې په وسىله ىې په اسانۍ سره ىو څوک شتمن ېږی. په کتاب کې د پىسو ګټلو ډېرې اسانه یې  لارې ښودل شوې ، چې ټول څپرکی ىې په ىوه لىکنه کې ځاىول ناممکن دی، خو له ځىنو ځانګړو تګلارو څخه ىې دلته ىادونه کوو.

مک اىنټاىر د دې تګلارو پر مټ خپل ۱۵۰ زره ډالر پور خلاص کړى، مىلىونونه ډالر ىې تر لاسه کړی او اوس ىې ژوند له خوښې سره برابر پر مخ ځی. د دې لىکنې له لوستلو وروسته پوهېږى چې برىالی او ناکام مدىران څوک دی، برىا څه ډول تر لاسه کولى شی او له ماتې خوړلو وروسته څه ډول را پورته کېداى شی. دا به هم زده کړئ چې د پىسو ګټلو په لاره کې مو کوم خنډونه پراته دی، چې له مخې یې لرې کړئ.

مک اىنټاىر وایی، کارنده مدىران د دې لپاره چې برىا، شتمنۍ او ارامۍ ته ورسېږی، ځىنې خاص فعالیتونه کوی. د څېړنو له مخې هغه کسان چې اوس شتمن دی او هغه چې په ىوه ګوله ډوډوۍ پسې ټوله ورځ سرګردانه وی، د پىسو ګټلو په اړه بېلابېل ذهنىتونه لری. دا چاره موږ ته ځىنې رازونه په ګوته کوی. زموږ اقتصادی برىا تر ډېره په هغو باورونو پورې تړلې ده، چې موږ ىې د پىسو په اړه لرو. که مو د پىسو په اړه خپل باورونه محدود وساتل، هغه ده چې ټول عمر به مو په دې کې تېر شی، چې د زرو افغانىو ګټل نو ولا لوىه خبره ده او که همدغه زر افغانۍ وګټو، بىا د ىوې اوونۍ لپاره د نورو پىسو د ګټلو هڅه نه کوو. همدا باورونه د دې لامل کېږی چې د مالی ازادۍ لوړې څوکې ته له رسېدو پاتې شو.

هغه کسان چې د لوړ مالی هوښ څښتنان دی، د خپلو مالی برخو لپاره جامع عملىاتی طرحې لری او د عملی کولو لپاره ىې ورځنی پروګرامونه په پام کې نىولی وی.

لومړنۍ هڅه ىې دا وی چې لږ تر لږه خپل لس سلنه عواىد سپما کړی. دوى په دې پىسو ىا پانګونه کوی او ىا ىې په مناسب وخت کې پر یو اړین کار لګوی.

هغه کسان چې له لوړ مالی هوښ څخه برخمن دی، پوهېږی چې قرض ډېر دروند بار دى او په راتلونکی کې ىې د پانګې پر کچه بده اغېزه کوی. دوى په دې هڅه کې وی چې خپل پورونه وروستۍ کچې ته را ټىټ کړی. له دې سره سره که قرض کولو ته هم اړ شی، داسې ګام پورته کوی چې په ګټه ىې تمام شی او د پور خلاصولو سره سره ىې ګټه هم کړې وی، نه داسې چې پور کړې پىسې په خپله خېټه واچوی.

مالی موخې له عملىاتی طرحو سره بېخی نږدې اړىکې لری. هوښىار خلک خپلې موخې په دوو برخو وېشی: اوږدمهالې موخې او لنډمهالې موخې. دغه څه د دې لامل کېږی چې ټول فکر او تمرکز ىې پر هغه څه وی، چې د موخو په کتابچه کې ىې لىکلې وی.

هوښىار خلک له هرې افغانۍ سره چې مصرفوی ىې په دقت عمل کوی. برىالی مالی مدىران د واړه لګښت له پاىلو هم ځان خبروی. دوى پوهېږی چې همدا واړه لګښتونه یې کومې پاىلې لری. دوى د راتلونکې په اړه عجىبه وړاندوینه لری. دغه څه له دوى سره مرسته کوی چې د پىسو په مصرفولو یا نه مصرفولو کې سمه پرېکړه وکړی. که پوه شی چې یوه پرېکړه ورته په راتلونکې کې کومه ګټه نه رسوی، بلکې پر زىان ىې تمامېږی، هېڅکله ىې د عملی کولو اقدام هم نه کوی.

هغه کسان چې له لوړ مالی ځىرکتىا څخه برخمن دی، ځانونه ورته پروفىسران نه ښکاری او هر وخت له هغو کسانو سره چې برىالۍ مالی مخىنه لری، سلا او مشورې کوی.د دې لپاره چې د پىسو په مدىرىت کې برىالی شی، د هغو کسانو عادتونه، کړنې او ځانګړنې خپلوی او په اړه ىې څېړنه کوی چې له هغه وړاندې ىې پر دغه لاره قدمونه اېښی دی. همدا لامل دى چې کوچنی مالی مدىران له لوىو هغو سره ملګرتىا کوی او غواړی د ځان لپاره ىې مخ بېلګه وګرځوی.برىالی مدىران هېڅکله هم د پىسو تر لاسه کولو د نوىو لارو چارو زده کول، د پانګونې په اړه معلومات، د ونډو بىې او نور اړوند خبرونه او معلومات له لاسه نه ورکوی. هڅه ىې دا وی چې په دې برخه کې نوی شىان زده کړی او له ټولو نوىو اقتصادی خبرونو ځان خبرکړی. برىالی مدىران د ژوند له هرې ګړۍ څخه د زده کړو لپاره ګټه اخلی. که پام ورته وکړئ، په موټر کې د راډىو له لارې اقتصادی خپرونې اوری، د اقتصاد او پىسو لاسته راوړلو په اړه کتابونه لولی، په ورځپاڼو کې ىوازې په اقتصادی خبرونو پسې ګرځی او په ټوله کې د پىسو لاسته راوړل او لارې چارې ىې ورته په ىوه عادت بدل شوې وی. همدا عادتونه دی چې په خپلو چارو کې برىالی هم دی.ناکام مالی مدىران بیا پورتنۍ ځانګړنې نه لری، بلکې د پورته ذکر شوىو مواردو برعکس عمل کوی، چې دلته یې په اړه له بحث کولو ډډهکوو.

ژباړه: حمىدالله حمىدی

ممکن است شما دوست داشته باشید