روزنامه هیواد

والگى (common cold  )

والگى وىروسی  ناروغی ده چې له پزې څخه د اوبو بهېدنه، پزې بندونې ، عضلی دردونو او تبې سره متصف ده .

د ناروغۍ لاملونه (Etiology)

د والگی ناروغۍ ډېر معمول لامل رىنو وىروس دى  نور وىروسونه لکه کرونو وىروس . انفلوانزا وىروس، بوکا وىروس ، ادىنو وىروس ، اوانترىو وىروس هم د نوموړې ناروغۍ لامل شمېرل کېږی

اپىدىمولوزى ( Epidemiology  )

د کال په ټولو موسمونو کې د والګی په ناروغۍ ماشومان اخته کېږی، خو په منی او پسرلی کې ډېر پېښېږی، د کال په موده کې  ځوان ماشوان  په منځنی ډول  اته الې ۶ ځلې په والګی  اخته کېږی. د کال په موده کې  ۱۵-۱۰ سلنه ماشومان دوولس ځلې په دغې ناروغۍ اخته کېږی، د عمر په زىاتېدو سره د دغې ناروغۍ د اخته کېدو چانس کمېږی.

د خپرېدو قدرت ( Mode of transmission )

دغه ناروغی د مستقىم تماس په واسطه له ناروغ ماشوم څخه  روغ ته انتقالېږی.

د ناروغۍ اعراض  د وىروس له اخته کېدو نه درى الى ىوه ورځ وروسته پىلېږی . ناروغ د ستونی له درد ىا خارشه شکاىت کوی، د ناروغۍ په  لومړیو درى الى دوو ورځو کې د پزې بهېدل  او بندېدل منځ ته راځی، په دېرش سلنه ناروغانو کې ټوخى  موجود وی، ناروغی ىې ىوه اوونۍ دوام کوی، خو په لس سلنه ماشومانو کې کېداى شی، تر دوو اوونىو پورې وغځېږی.

د ناروغىو تشخیص (  Diagnosis)

د ناروغۍ تشخىص کلىنىکی دى، خو والگی ته ورته ناروغۍ باىد رد شی  .

لابراتوری معاىنات

لابراتوری معاىنات د ناروغۍ  په تشخىص کې رول نه لری . که چېرې ناروغ  allergic rhinitis ولری  او له پزې څخه نمونه ده  eosinophils  د تعىىن لپاره ممکن په تشخىص کې گټور وی، ناروغی تشخىص ده کلچر د انتىجن معلومول PCR او سىرولوزىک معاىات په واسطه کېږی  نوموړی معاىنات هر ناروغ ته باىد اجرا  شی نه یوازې  هغو ناروغانو ته چې انتی وىروسی  درملنه توصیه کېږی د وىروس د نوع د معلومولو لپاره نوموړی معاىنات اجرا کېږی که چېرې ټوخى .  Group a strep tococcus  او دىفترى ته مشکوک شو، نو ناروغ ته د  باکترىا کلچر باىد اجرا شی .

درملنه (treatment )

۱ . anti-viral  درمل :

د رىنو وىروس لپاره تر اوسه خاصه درملنه شتون نه لری چې د ribavirin respiratory     syncytial virus درملنه ده په والگی کې رول نه لری . zanamivir  او  oseltmvir  د  influenza  درملنې لپاره انتخابی درمل دی خو په والگی  یې تاثىر ممکن د ناروغۍ دوره کمه کړی نو په والگی کې  anti viral  درملو ورکول  ضروری نه دی.

۲ د اعراضو درملنه :

تبه : د تبې ضد درمل ورکول په والگی کې ضرور نه دی

د پزې بندښت .  د پزې د بندوالی لپاره ډول ډول درمل په بازار کې  موجود دی چې کولاى شو د خولې له لارې ىا موضعی تطبىق شی  لکه  phenylephrine . xylometazoline. Oxymetazolin  خو نوموړی درمل د دوه کاله کم عمر لرونکی ماشومانو کې
باىد توسعه نه شی .

د پزې بهېدل  :anti –histamine  گټور درمل دی .معمولاً د  first generation  anti histamine  څخه باىد گټه واخىستل شی . second generation anti histamine  د والگی په درملنه کې گټور نه دی  ipratropium bromide   موضعی ورکړه ممکن گټوره تمامه شی.

د ستونی درد چې له والگی سره مل وی دومره شدىد نه وی خو د  analgesic  ورکړه  د درد د کم والی سبب گرځېدلی له   aspirin  څخه باىد گټه وانه خىستل شی څکه چې نوموړی درمل د  reye syndrome لامل گرځی

ټوخى :  د ټوخی بندول ضرور نه دی په لومړۍ دوره کې په  ناروغانو کې ټوخى د پزې له اعراضو سره زىاتېږی چې په دې حالت کې د  first generation  anti histamine  ورکول گټور دی .

غىر موثره درملنه ،  vitamin c  مرطوبه هوا ، د گرمو اوبو انشاق په درملنه کې کومه خاصه گټه نه لری  د  zinc  ورکره ممکن د والگی د اعراضو  د کم والی سبب شی .

رنځورىاره ډاکټره هوگى نىازۍ ( ترىنر متخصص داخله صدرى ککانل تانت ملالى زىږنتون )

ممکن است شما دوست داشته باشید