روزنامه هیواد

مرحوم محمد ولى خان دروازى  شخصىت  برجسته ودیپلومات آگاه  افغانستان بود 

شک نىست که تارىخ پرافتخار کشورعزىز ما افغانستان داراى فرزندان شجاع و با شهامت زىادى  بوده است که کارنامه هاى  آنها درعرصه هاى گوناگون زندگى ورد زبان هاست. در زمره این ابرمردان تاریخ افغانستان ىکى هم  شخصىت برجسته،  دىپلومات آگاه و مرد شمشىر وقلم مرحوم محمدولى خان  دروازى است که سىمىنار  بىن  المللى اىن بزرگ مرد به تاسى ازسىاست دولت جمهورى  اسلامى افغانستان در راستاى گرامىداشت ازنقش وجاىگاه  این شخصىت ملى وبه استقبال فرا رسىدن ۲۸ اسد سالروز استرداد استقلال افغانستان در  وزارت امورخارجه کشور برگزار گردىده است خبرنگار روزنامه هىواد بادرنظرداشت اهمىت موضوع مصاحبه ىى را بامحترم استاد رحمت الله بىژنپورآگاه امور سىاسى کشور ونواده مرحوم محمدولى خان  دروازى تهىه نموده است که آنرا به خوانش مى گىرىم.

پرسش: جناب بىژنپور، لطف نموده در مورد مرحوم محمدولى خان  دروازى معلومات بدهىد؟

پاسخ: مرحوم محمدولى خان  دروازى درسال    ۱۳۶۲ خورشىدى  در ولسوالى درواز بدخشان به دنىا آمد. پدرش  شاه ابوالفىض خان وپدرکلانش اسماعىل خان فرزند سلطان محمود وسلسله شان به سکندر  سوم مىرسد که سکندر سوم هم ىکى  ازشاهان دروازى دربلخ درعصر وزمان خود بوده است. مرحوم محمدولى خان  دروازى درآوان نوجوانى به اىران رفت و در دارالفنون اىران تحصىل نمود،بعدازبرگشت ازاىران با جنبش مشروطه خواهان آشنا شد. بعداً  آهسته آهسته رشد کرد و به عوض آقاى فىض محمد خان کاتب هزاره مقرر شد. فىض محمدخان کاتب درحقىقت استاد صرف ونحو محمدولى خان  دروازى بود و وظاىفى راکه فىض  محمد کاتب به عهده داشت به محمدولى خان  دروازى سپرده شد. بعد از مدتى به کشور  ترکىه سفرنمود ، درىک   کورس درمدت بىشترازىک سال  تعلىمات نظامى را فراگرفت ،بعداز  برگشت ازترکىه فنون وتکتىک هاى  نظامى زىاد را آموخت وبعد از آن ظاهراً دربخش باستانشناسى به شهر پىترسبورگ روسىه رفت، امادرحقىقت آموزش هاى  استخباراتى را فراگرفت . محمدولى خان  دروازى برعلاوه زبان هاى  ملى کشور به زبان هاى ترکى ، روسى وانگلىسى به گونه روان  صحبت مى  کرد. هنگام بازگشت از روسىه به حىث ترجمان وىا مسوول مطبوعات پادشاه تقرر حاصل کرد وحتا درمجالس خصوصى پادشاه همىشه حضورمى  داشت. بعدازکشته شدن امىرحبىب الله خان درکله گوش  لغمان درکنار محمود طرزى  وامان الله خان ماند. درسال ۱۹۱۹  م به رتبه  جنرالى ناىل شد وبه اروپا سفرکرد. بعد  ازحصول استقلال کشور به حىث نماىنده و وکىل شاه  استقلال افغانستان را توضىح وتشرىح کرد ومناسبات افغانستان را باکشور هاى امرىکا، روسىه ،جرمنى   وفرانسه نسبت به  گذشته بهبود بخشىد ولى مناسبات افغانستان  با انگلىسها چندان خوب نبود. بعد ازسفر وى به کشور هاى اروپایى به پىشنهاد محمود طرزى که وزىر امورخارجه آن وقت بود محمدولى خان دروازى  بجاى خودش به حىث وزىر خارجه افغانستان مقرر شد. که اىن پىشنهاد مورد تاىىد واستقبال امىرامان الله خان شاه افغانستان نىزقرار گرفت ومرحوم محمدولى خان  دروازى به حىث دومىن وزىر خارجه حکومت شاه امان الله خان غازى اىفاى وظىفه کرد.لىاقت وشاىسته گى دروازى سبب شد تا موصوف به گونه محورى رشد کند وبعداز وزارت خارجه به حىث وزىر دفاع مقرر شد و درخاموش سازى شورش هاى جنوب کشور نقش  بارزى داشت. به همىن ترتىب درهنگام سفرشاه به اروپا به حىث ناىب سلطنت باقى ماند وبعد ازبرگشت شاه ازاروپا واصلاحات عصرامان الله خان مشکلات بوجود آمد و به دلىل مناسبات نزدىک شاه با روسىه وهم نوع مداخله انگلىسها، نظام شاه امان الله برهم مىخورد. امان الله خان بعداً به اروپا رفت  ودر همان جا ماند. بعدازحکومت حبىب الله خان کلکانى  وهم  درجرىان حکومت ۹ ماهه امىرحبىب الله خان کلکانى،  مرحوم محمدولى خان  دروازى خانه نشىن شد وبعدازسرنگونى حبىب الله خان کلکانى توسط حکومت وقت زندانى مىشود ومدت چهارسال  در زندان مى ماند وى درسال  ۱۳۰۸ زندانى شد وبه گونه ناگهانى درسال ۱۳۱۲ اعدام  گردید. وجسدش به گونه پنهانى به خانواده وى  تحوىل داده  شد که خانواده اش نامبرده رابه گونه پنهانى درقول آبچگان به خاک سپردند.  باىد گفت که درسال ۲۰۰۹ سىمىنار بىن المللى به ابتکار داکتر رنگىن دادفرسپنتا وزىرامورخارجه وقت داىرگردىد درآن بىشتر بالاى  محمود طرزى کارشده بود، ولى درسىمىنارى که اىن بار ازطرف وزارت خارجه داىرگردىده من زندگى نامه وى را تحت عنوان (( اوکسى بود))  وىا (( اوکسى است)) دارم.شخصىت سىاسى محمدولى خان  دروازى بسىار برجسته است دروازى در ختم جنگ جهانى اول درپاىان نامه آن به نماىندگى افغانستان و مشرق زمین  امضا کرده است.اما اثار وکتاب هاىى ازوى دردسترس نىست وتمام خطوط، ىاد داشت ها و پرتوکول هاى  ملى وبىن المللى آن زمان مورد دستبرد قرارگرفته ونابود شده است

نیک محمد آزاد

ممکن است شما دوست داشته باشید