روزنامه هیواد
ریاست روزنامه های دولتی افغانستان

صداقت و راستگویی در اسلام

راستگویی از اعمال نیکوی انسانی است که نزد دین و خرد از جایگاه ویژه یی برخوردار است. فطرت پاک انسان ایجاب می کند که آدم سالم و متعادل، دل و زبانش یکسان و هماهنگ، ظاهر و باطنش یکی باشد و آنچه را باور دارد بر زبان جاری کند.دگاه اسلام اسلام دینی فطری است و راستی نیزخواست فطرت است،پس این دو پیوندی ناگسستنی دارند و در روایات اسلامی با تعابیر گوناگونی بر راستگویی مسلمانان تأکید شده و آن را از اصول ایمان و تدیّن به حساب آورده اند.

رسول اکرم ـ صلی الله علیه و سلم ـ می فرماید:«الصّدْقُ مُبارَک وَ الکِذْبُ مَشْؤُومٌ»۱

راستی، مبارک و دروغ نامیمون است.

وحضرت علی،راستگویی را قویترین پایه ایمان، ملاک دین و الهام از سوی خدا دانسته، می فرماید: «اَلصدقُ اقوی دَعائِمِ الایمانِ»۲

راستی قویترین رکن ایمان است.دو چیز ملاک دین است؛ راستی و یقین.چون این دو سبب ورود انسان به بهشت میشود، وقتی الله  بنده را دوست بدارد، راستی را به او الهام میکند وهمچنان خداوند هیچ پیامبری مبعوث نکرد جزبه راستی و امانتداری بااین  وصف اگربگوییم راستی ودرستی شالوده دین وایمان را تشکیل میدهد وآن که ازاین خصلت زیبا و حیاتی برکنار باشد در واقع دین دراو بی ریشه است، سخن گزافی نگفته ایم.

باید گفت برای شناخت تدین افراد به طولانی شدن رکوع و سجده او نگاه نکنید چرا که به آن عادت کرده و اگر ترکش کند، وحشت زده می شود، لیکن به راستگویی و امانتداری او توجه کنید.آثار راستگویی

آثار ارزنده هر پدیده‌ یی بستگی به ارزش و اهمیت آن دارد و چون راستی از اهمیت بالایی برخوردار است، پیامدهای ارزشمند و نیکویی دارد که برخی از آنها به شرح زیر است:

الف-همراهی الله متعال:زیراخداوند(ج) راست گویان رادوست دارد،وهمیشه با راستی میباشد

ب ـ پاکی کردار:کسی که زبانش راست بگوید، کردارش پاک می شود.

ج-نجات وسلامتی:فرجام راستگویی، نجات و سلامت است چراکه دروغ انسان را گمراه نموده و گمراهی انسان را به جهنم میکشاند.

اگر انسان راستگو بود و به این وصف شناخته شد، مورد اعتماد مردم قرار می گیرد و آنان، سخن او را درست می شمارند و می پذیرند، در این صورت، اگر برای شخص صادق، گرفتاری پیش بیاید، امتیاز راستگویی، سبب نجات او می شود و از گرفتاری و خطر به سلامت می گذرد.

البته در جایی که راستگویی خطر مهمتری برای او یا دیگران به بار می آورد، راست گفتن واجب نیست و در صورت امکان باید توریه کرد، گرچه راستگویی در هرحال مایه نیک فرجام و نجات از عذاب الهی خواهد بود.

د-بزرگی مقام:حضرت علی رضی الله عنه میگوید: برتولازم باد به راستگویی، زیرا کسی که در گفتارش صادق باشد، مقام و منزلتش بزرگ می شود.

هـ ـ خیر دنیا و آخرت: چهارچیز است،‌که به هر کس بخشیده شده باشد، به تحقیق خیر دنیا و آخرت به او بخشیده شده است:راستگویی، اداءکردن امانت،نگهداری شکم (از حرام ) وخوش اخلاقی.

و ـ پاداش های آخروی: قرآن کریم در سوره مایده می فرماید:

” امروز  روزی است که راستی  راستگویان به آنها سود می بخشد،برای آنها  باغهایی (از بهشت) است که آب از زیر(درختان) آن جریان دارد وجاویدانه و برای همیشه در آن میباشند خداوند از آنها خشنود و آنها از خداوند خشنود خواهند بود و این رستگاری بزرگی است”

بنابراین آیه شریفه، آنان که مسؤولیت و رسالت خود را انجام دادند و در دنیا، در گفتار و کردار صادق بوده و جز راه صدق و درستی نپیمودند،ازکارخود بهره کافی خواهند برد و به رستگاری بزرگ که خشنودی الله سبحان است، دست خواهند یافت.دق فتنه انگیز

با همه‌ قدسیت و ارزشی که راستگویی دارد، باید توجه داشت که گاهی راستگویی را ترک نکرده واز این امانت بزرگ چشم پوشی ننماییم زیرا سبب درد سر، ضررو فساد میگردد که از دیدگاه اسلام کاری نادرست و ممنوع است.

نزد رسوال الله صلی الله علیه وسلم-هیچ خصلتی نکوهیده تر از دروغ نبود.

اما در پاره یی از موارد براثرراستگویی، اسراری کشف میشود و در نتیجه، منشأ درگیری، فتنه انگیزی و گاه منجر به قتل و خونریزی میگردد. دراین موارد، بهتر است کمی از حکمت کار گرفته وصرف نظر نماییم چون غائله را فرومینشاند و از بروز اختلاف و درگیری جلوگیری میکند. پیامبر اکرم ـ صلی الله علیه و آله فرمود:راستگویی در سه چیز ناپسند است: سخن چینی، سخن گفتن با مرد درباره همسرش به چیزی که او را ناخوش آید. تکذیب خبری که شخص می دهد.

اگردرباره مسلمانی ازیک مسلمان سؤال شد واو راست بگوید و(به واسطه راستگویی)ضرری به آن مسلمان وارد سازد،بهتراست ازراست گفتن صرف نظرنمایدواگر کسی درباره مسلمانی از یک مسلمان سؤال کند و او دروغ بگوید و(به واسطه دروغگویی) منفعتی به اوبرساند،بهتر است حقیقت را پنهان کند به شرط یکه ضرری به دین وارد نسازد

معنای این روایت این است که مؤمن باید موقعیت سنج و زیرک باشد و نسبت میان سخن و سود آن را بسنجد و طرف با اهمیت را برگزیند نه اینکه برای سود جویی فردی یا گروهی، دروغ بگوید.

 منابع

۱-قرانکریم

۲-سنن ترمذی،ج۴،ص۳۴۸

۳-آداب الاصحاب۱۴۲

۴-اخلاقی اسلامی.ص۱۷۶

۵-تربیت سالم فرزندان،ص۱۴۰

ممکن است شما دوست داشته باشید