روزنامه هیواد

سینه بغل (Pneumonia)

تعریف

سینه بغل دسږودپارانشیما له التهاب څخه عبارت دى چې د Alveolar spacesدConsolidation سره ملکری وی  داناټومی له نظره په درېوبرخو

Lobular Pneumonia/   Bronco Pneumonia  /  Interstitial Pneumonia  وېشل شوى دى

دWHO له مخې په څلوروبرخو وېشل شوى

(No  pneumoni  سینه بغل نشته )
(  Pneumonia سینه بغل)( sever Pneumonia  سخت سینه بغل)

Very sever Pneumonia)ډیر سخت سینه بغل)

No   Pneumonia(سینه بغل نشته) :- ددې له نوم نه ښکاریږی چې نمونیانشته. پدې کې یواځې ټوخى موجود وی

Pneumonia (سینه بغل):- پدې سټیج کې بیا ناروغ ټوخى،تبه او ژرژرتنفس لری

Seve   Pneumonia(سخت سینه بغل):- دغه ناروغان بیا د ټوخی ، تبه ،ژرژرتنفس  او د سینې لاندې ننوتنه هم لری

Very sever pneumonia (ډیر سخت سینه بغل):ـ دغه ناروغان بیا د ټوخی ، تبه ، ژرژرتنفس او دسینې لاندې ننوتنه خطرناکې نښې لکه دماشوم شین والى همدارنگه ماشوم دشیدو دخوراک توان نلری عمومی حالت یې خراب وی

دنمونیادخطرعوامل

دزیږیدنې دوخت دوزن کموالى ـ دویټامین Aفقدان ـ دمورپه تی نه تغذیه شوى ماشوم ـ سوى تغذی – دکوردکسانودشمېرزیاتوالى – هغه مور چې زیات ماشومان لری – ګڼه ګوڼه – لږعمره ماشومان – ناوړه هوا اوداسی نور

عوامل یې دادی

ویروسونه:- لکه انفلوینرا ویروس – پارا انفلوینرا ویروس- ادینوویروسونه Cytomgalo virus – R.S.V

بکتریاوې:- دماشوم لومړۍ دوې میاشتې کګرام منفی بکتریاوې دی لکه E-Coli – Klebsiella  همدارنګه کزام مثبت بکتریاوې لکه  Staphylococci – Pneumococci له درېومیاشتو وروسته تردرېو کالو پورې بیا H.Influenzia او Staphylococci دی او له درېیو کلونو لوی ماشومان بیا بکتریایی بتوجنونه د Staphylococci – S.Pneumonia  څخه دی. همدارنګه نوری بکتریاوې Pseudomonas aeroginosa – Tubercle bacillus اوداسې نور.

دغه هم دنمونیاوی عوامل جوتیدى شی  Ascaris – Aspiration of food – Oily nose drops

Q.Fever – Actiomycosis  –  Nocardiosis  –  Treponema pallidum  –  Psittacosis – Ornithosis

همدارنګه :-  Zinc stearate  –  خواړه  –  دمعدی تیزاب   – Amniotic content –  Hydrocarbons

 

کلینیکی بڼه

دنمونیا دمریضۍ پیل ممکن تدریجی وی دپورتنی تنفسی طرق په انتان باندې پیل اویاکیداى شی په حاد ډول په لوړه تبه ‎، Dyspnia اوGrunting respiration سره پیل شی دتنفس شمیر یی تل زیات وی. دسینې دلاندې برخې ننوتنه موجوده وی. همدارنګه دبین الضلعی مسافاتو ننوتنه موجوده وی. په نادرو حلاتو کې کیداى شی نمونیا د Acute abdominal emergency په اعراضو ځان ښکاره کړی چې دغه حالت بیا دپلورا څخه په استول شوی درد پورې اړه لری. همدارنګه د Consolidationعلامه په Lobar Pneumonia که دکتنې وړدى همدارنګه کیداى شی اختلاج منځته راشی نورې نښې یې سردردی ، لړزه،ټوخى،دخولې هواکمښت موجود وی په ټټر کې پس پس اوازونه موجود وی ،بی اشتهایی هم موجوده وی ماشوم ډېر نا ارامه وی،کیداى شی نفس تنګی هم ولری، ناروغ کېداى شی خولې ولری او ډېرسټرى وی دستونی درد دعضلاتودرد او داسی نور.

تشخیص

تشخیص دتاریخچې ،فزیکی معاینې او داکسرې پواسطه دکنسولیډیشن پلټل اولیکوسیتوزیس په موجودیت کې صورت نیسی. همدارنګه دعلوی تنفسی لارو دانتان موجودیت دمریض بلغم هم معاینه کولى شو. په وینه اوتشومتیازو کې پولی سکراید انتی جن موجودیت ،دصدر راډیولوجیک بدلونونه (د دیافراګم ښکته والی)

په جنبی راډیوګرافی کې دصدردمخکینی اوشاتنی قطرډېروالى داکسرې په فلم کې دPneumatoceleموجودیت

اختلاطات

Meningitis  ,  Empyemia  ,  Pericarditis  ,  Bacteremia  ,  Poly arthritis

درملنه

پنسیلین وی :- ۲۵۰mgدخولې له لارې یوځلې ۸-۱۲ ساعته وروسته

پنسیلین جې:- ۵۰۰۰۰ IU/kg/day د رګ له لارې په کسری دوزونو

پروکاأین پنسیلین :ـ ۶۰۰۰۰IU یوځل دغوښې له لارې ۵-۷ ورځولپاره ورکول کېداى شی

اموکسیسیلین:- ۳۰-۴۰mg/kg/day د ۷ ورځولپاره اویا دکلیولینک اسیدوسره یو ځاى ورکول کېږی

دماشوم دشینوالی په حالت کې اوکسیجن ورکوو. همدارنګه دایپوکسیمیا اوډیسپینیا په
حالت کې .که چیرې له پنسیلین سره ماشوم حساس و، نو بیا ورته اموکسیسیلین ،امپینسیلین اوکلورامفینیکول ورکوو. په شدیدحالت کې ورته (سیفټراکزون،سیفټوکزیم)ورکولى شو

دتبې دکنترول لپاره ورته (انتی پیروتیک دواوې یعنې دتبې دواوې)

که چېرې ماشوم دبدن اوبه ډیرې له لاسه ورکړی وی، نوورته دالکترولیتونومحلولونه۵٪ له ګلوګوزسره ورکول کېږی همدارنګه له کانګوڅخه باید مخنیوی وکړو

سیفټوکزیم او سیفټروکزون :- دورځې  ۷۵-۱۰۰mg/kgیوازې یا د امینوکلیګوسایټو سره یو ځاى له
۱۰-۱۴ورځو پورې ورکول کیږی

رنځوریار دوکتورسایل ګل ((بنګش )) خوست ملکی روغتون

 

پر ایندویورولوژی (لایزر) ماشین د پروستات د عملیاتو ښیګڼې

په ډیره خوشحالی اوله الله ج څخه د شکر په ادا کولو سره اوس د افغانستان په زیاتو روغتونونو کې نوې تکنالوژی یعنې (Endouology) TURP  د وسایلو په رامنځته کېدو سره چې په عامیانه ډول خلک ورته د پروستات د لایزر عملیات وایی اجرا کېږی، چې لاندې ښیګڼې یا ګټې لری چې ګران هیواد وال باید ورڅخه خبر شی.

  • د ایندویورولوژی د وسایلو ( ماشین یا لایزر ) په واسطه کله چې عملیات اجرا کېږی د ناروغ ګیډه یا بطن نه خلاصیږی یوازې د نارینه د فرج یعنې احلیل له لارې وسایل داخل کېږی او غټ شوى پروستات د ټوټې ټوټې په شکل راایستل کېږی او د ناروغ وینه بهیدل ښه کنټرول او درول کېږی.
  • د ایندویورولوژی د وسایلو په واسطه ټولی لاندینۍ بولی برخې Lower urinary system لومړى ښې لیدل کېږی ناروغی یا مرض معلومیږی او بیا د سترګو تر دید لاندې عملیات اجرا کېږی.
  • د ایندویورولوژی د ماشین په واسطه د ناروغ عملیات په لږ وخت ۳۰-۴۵ دقیقو کې ترسره کېږی او بولی سیستم ښه مینځل (لواژ) کېږی.
  • هغه ناروغان چې د پروستات غده یی غټه شوې وی او تلویزیونی یا التراساوند معایناتو ښودلی وی او د ناروغ ادرار بند او عمر یی لوړ وی او د خلاصو جراحی (Open Surgery) عملیاتو توان ونه لری د ایندویورولوژی (لایزر) ماشین په واسطه ډیر ښه او مطمین عملیات کېږی.
  • هغه ناروغان چې زیات عمر ولری ضعیف او ناتوانه وی او یا د پروستات او مثانې سرطان ولری او متیازې یا ادرار یې بند وی د ایندویورولوژی ماشین په واسطه ډیر ښه عملیات کېږی.
  • هغه ناروغان چې په دوامدار ډول یې په متیازو کې وینه راځی او د سفلى یا لاندینی بولی سیستم (Lower urinary system) د سرطان او یا د مزمن انتان شک موجود وی د ایندویورولوژی د وسایلو په واسطه له سفلی بولی لاری یوه ټوټه ِغوښه (Biopsy) اخیستل کېږی او د ښه تشخیص په خاطر لابراتواری معایناتو ته لیږل کېږی او له لابراتواری نتیجی وروسته ناروغ ته لازمه درملنه اجرا کېږی.
  • هغه ناروغان چې د مثانی یا د پروستات عملیات یې د ماشین په واسطه اجرا شوی وی د لږ وخت لپاره په بستر کې پاتې کېږی یعنې یوه شپه او ورځ .
  • هغه ناروغان چې د ایندویورولوژی د ماشین په واسطه عملیات شوی وی ډیر کم له مکروبونو یا انتان سره مخامخ کېږی.
  • هغه ناروغان چې پروستات غده یی غټه شوې وی او په مثانه کې واړه واړه کاڼی هم ولری د دواړو درملنه په ښه ډول ترسره کېږی.
  1. هغه ناروغان چې د ایندویورولوژی ماشین په واسطه د پروستات عملیات ورته اجرا شوی وی یوه دوه میاشتی وروسته جنسی خواهش (Orgasm) لرونکې وی، ځکه چې ددی ماشین په واسطه پروستات تراشل کېږی او یو څه اندازه نسج یی پاتی کېږی او د ناروغ جنسی خواهشات کاملا له منځه نه ځی.

رنځور یار دوکتور غلام نبی سیار جمهوریت روغتون دیورولوژۍ متخصص ترینر

ممکن است شما دوست داشته باشید