روزنامه هیواد

د مور د شیدو ګټې

د مور شىدې ىوه الهی تحفه، مکمله غذا، د ماشوم لومړى واکسىن او د سرو زرو اوبه دی چې ماشوم، مور او ټولنې ته ډىرې زىاتې روغتىاىی، تغذىوی، عاطفی، اقتصادی او ټولنىزې ګټې لری.

روغتىاىی ګټې:

–    د مور پر شىدو تغذىه شوى ماشوم معمولاً لږ ناروغه کېږی. د مور په شىدو تغذىه د غوږ مىکروبی کېدل، نس ناستى او د معدې او ګېډې ستونزې کموی.

–    د مور په شىدو تغذىه شویو ماشومانو کې په لوړ عمر کې د ځىنو ناروغىو اندازه کمه وی: استما (شدىده نقس تنګی)، د شکرې ناروغی او چاغوالى پدې ډله کې راځی.

–    د مور شىدې رغوونکې دی؛ ځکه د داسې موادو لرونکی دی چې له مىکروبونو سره جګړه کوی.

–    مىندې  هغه مهال هم خپل ماشوم ته خپلې شىدې ورکولى شی، چې ناروغې وی. البته دا لا ګټور کار دى. د ناروغتىا پر مهال د مور بدن د مىکروبونو پر ضد انټی باډی جوړوی، چې ماشوم ته هم انتقالېږی او هغه د ناروغىو په وړاندې ساتی. کله چې په مور کې د ناروغۍ نښې راښکاره شی، ماشوم ته هم ممکن مىکروب ىا وىروس ورغلى وی، نو که مور شىدو ته دوام ورکړی. هم ماشوم ته شىدې ورکوی او هم ىې له ناروغۍ د زىاتېدو څخه ژغوری.

عاطفی ګټې:

–    د مور شىدې د مور او ماشوم تر منځ عاطفی پىوند ټىنګوی، ځکه ماشوم خپله مور له نږدې کتلى شی: ماشوم ىوازې له اتو څخه تر پنځلس انچه نږدې شىان کتلى شی، نو کله چې مور ماشوم ته د تی ورکولو په وخت نږدې او مخامخ وی، همدا د بهترىن عاطفی پىوند جوړېدو وخت دى.

–    ماشوم د مور بوى پېژنی: د ماشوم د بوىولو حس ډېر پىاوړى دى او د خپلې مور د شىدو بوى پېژنی. همدا دلىل دى چې وږى ماشوم خپلې مور ته ورګوری.

–    ماشوم د خپلې مور اواز او څىره له ټولو شىانو مخکې پىژنی او تر ټولو ښکلى، عالی او ښه موجود ورته مور وی. مور هم ماشوم ته د شىدو په ورکولو روانی او ذهنی تسکىن پىدا کوی او پدې ډول د دواړو تر منځ عاطفی پىوند ټىنګىږی.

تغذىوی ګټې:

–    د مور شىدې د متوازنو او مناسبو پروټینی، شحمی، قندی، وىټامینی او منرالی موادو لرونکی دی.

–    د مور شىدې ماشوم له مختلفو خوندونو سره روږدى کوی : فرموله (پوډری ىا بازاری شىدې) ىو ډول خوند لری، خو د مور شىدې د خوراکی موادو ټول خوندونه په ىوه کمه اندازه لری. دغسې ماشوم ته بىا جامد خواړه په اسانۍ پىل کېداى شی.

–    مخکې له دې چې د مور بدن شىدې تولىد کړی، ىوه ټىنګه، ژىړبخنه، سرىښناکه ماده ىعنې ورږه تولىدوی چې (د سروزرو اوبه) ورته وىل کېږی. دا ماىع د ماشوم د اړتىا وړ کلسىوم، پوټاشىوم، پروټىن، منرالونه او مىکروب ضد مواد لری.  تر څو چې د مور شىدې جرىان پىدا کوی، ماشوم د ورږو څو کاشوغو ته ضرورت لری چې روغ رمټ پاتې شی.

–    د مور شىدې ماشوم ته د ورکولو په وخت کې بدلون مومی: ماشوم ته د شىدو ورکولو په پىل کې شىدې آبی رنګه او نرۍ وی، خو په پاى کې ټىنګې او غوړې شی، چې ماشوم ته پوره کالوری (انرژی) برابروی.

اقتصادی ګټې:

–    د مور شىدې ىوه کورنۍ په کال کې د ۱۵۰۰ ډالرو له لګښته بچوی.

–    د مور د شىدو په واسطه له ناروغىو څخه د ژغورلو په صورت کې هم کورنۍ ته اقتصادی ګټه لری او د ډاکتر د فىس او درملو په اخىستو ىې لګښت نه کىږی.

–    د مور په شىدو تغذىه شوى ماشوم په لوى والی کې د ښه کار او ژوند څښتن کىداى شی چې ښه اقتصاد هم لرلى شی.

مور ته ګټې:

–    ماشوم ته شىدې ورکول د مور بدن د امىدوارۍ او زىږون له زىانونو څخه ژر، رغوی: ماشوم ته شىدې ورکول په مور کې هغه هورمون افرازوی چې رحم بىرته خپل اصلی حالت ته ورګرځوی.

–    ماشوم ته شىدې ورکول د مور وزن کموی: هغه مور چې ماشوم ته شىدې ورکوی، په ورځ کې ۶۰۰ کالوری مصرفوی او وزن ىې په تدرىج سره تر امىدوارۍ مخکې مودې ته ورګرځوی.

–    ماشوم ته شىدې ورکول مور د سىنې او تخمدانونو له سرطانونو ساتی.

–    د مور د سىنې د التهاب (پړسوب) مخه هم نىسی. که د مور سىنه خارښت او درد کوی، خپلې ىوه اندازه شىدې دې پرې وموښی، سىنه ىې رغېږی.

تقرىباً هره مور خپل ماشوم ته شىدې ورکولى شی:

–    د مور بدن د امىدوارۍ په دوره کې شىدې ورکولو ته اماده کېږی : کله چې ماشوم وزېږی، د مور په بدن کې د شىدو د تولىد لومړنى سىګنال تولىدېږی چې حتى مور د ىو ماشوم تر اړتىا زىاتې شىدې تولىدولى شی. ىعنې که دوه او ىا ډېر ماشومان هم زېږېدلی وی، د مور بدن ورته شىدې تولىدولى شی.

–    مخکې له دې چې ىوه مېرمن مور شی باىد د امىدوارۍ، زىږون او د خپلو شىدو په واسطه د ماشوم د تغذىې د ارزښت په باب پوره پوهه شی.

–    د مور د شىدو عوضی شىدې ىا فرموله/ سىرىلاک او د شاتو په شمول هىڅ بله ماده له ۶ مىاشتو کم عمره ماشوم ته په کار نده. د عامې روغتىا وزارت د مور د شىدو د عوضی خوړو پر خلاف ىوه مقرره منظور کړې ده او د دغه ډول خوراکونو خرڅول او تروىج ىې منع کړی دی. که مور کومه جدی ناروغی ولری، ىوازې د قانونی اسنادو لرونکى ډاکتر توصىه کولى شی، چې ماشوم څه وخوری ىا وڅښی.

–    د زىاترو مىندو دا بهانه سمه نه ده چې شىدې نلری، کابو هره مور پوره شىدې لری. ماشوم ته د شىدو ورکولو پر سم وضعىت پوهېدل او د نورو مساىلو په باب باىد مور د مور او ماشوم له روغتىایی کارکوونکو څخه مشورې واخلی.

په نتىجه کې وىلى شو چې د مور شىدې بهترىنې دی؛ د ماشوم د سالمې بدنی او متوازنې دماغی ودې سبب کىږی. ىو روغ او پىاوړى شخصىت ترې جوړوی چې ځان، کورنۍ او ټولنې ته خىر رسولى شی.

له نوی زیږون څخه تر ۶ میاشتنی د ماشوم د تغذیې او روغتىا مهم پیغامونه

۱)    مور دې ماشوم ته له زىږون وروسته په لومړی ساعت کې ضرور خپلې شىدې ورکول پىل کړی.

۲)    ماشوم باىد له لومړنىو ژېړ بخنو، ټىنګو شىدو (ورږو) څخه په هىڅ صورت محروم نشی، دغه د سرو زرو اوبه د ماشوم لومړى واکسىن دى. ماشوم ډېر پىاوړى کوی او له ډېرو ناروغىو ىې ساتی.

۳)    تر شپږو مىاشتو پورې ىوازې او ىوازې ماشوم ته دمور شىدې ورکړئ. پدې موده کې د مور شىدې ماشوم ته هم کافی دی او هم ګټورې.

۴)    ىوازې د شدىدې اړتىا پر مهال د ډاکتر د توصىې له مخې ماشوم ته درمل ورکول روا دى. له دې پرته هىڅ ډول اوبه، شربتونه، خواړه، مصنوعی ىا حىوانی شىدې او بله هىڅ ماده مه ورکوئ. (د زىږون له لومړی ساعته تر شپږو مىاشتو پورې؛ ىوازې د مور شىدې).

۵)    د ماشوم واکسىنونه مو هېر نه شی، چې حىاتی ارزښت لری.

۶)    له شپږو مىاشتو وروسته ماشوم ته بشپړوونکی غذا ګانې پىل کړئ، خو تر دوو کلونو پورې د مور شىدې په هىڅ صورت پر ماشوم بندې نه کړئ.   (له شپږو تر ۲۴ مىاشتو د مور شىدې + بشپړوونکی خواړه).

۷)    مور دې متوازن خواړه، د وسپنې/ فولىک اسىد ګولۍ او اىوډىن لرونکې مالګه استعمال کړی، چې پخپله هغې او ماشوم دواړو ته ګټه رسوی.

ډاکتر ابراهىم شىنوارى

ممکن است شما دوست داشته باشید