روزنامه هیواد

د طبىعی منابعو مدىرىت

که غواړو چې د پردىو له احتىاجه خلاص او خودکفا شو، نو د دې لپاره عملی اقدام پکار دى. عملی اقدام په دې مانا چې موږ باىد خپلې طبىعی زېرمې که هغه اوبه دی، که کانونه دی، که موقعىت دى، که فضا ده او نور باىد ښه مدىرىت کړو او د عاىداتو په دوامدارو منابعو ىې دل کړو، لکه ولسمشر غنی چې د افغانستان موقعىت په همېشنۍ عاىداتی منبع بدل کړ او په راتلونکی کې به ملی بودجې ته له دې لارې زىات عواىد راشی.

زموږ او نړۍ والې ټولنې تجربې څرګندوی چې له سرچىنو څخه د ګټې اخىستنې له ټولو غوره لاره، د ملی بودجې له لارې د هغو سمبالښت دى؛ ځکه د سرچىنو دا ډول سمبالښت د ملی بنسټونو د پىاوړتىا او د حساب ورکولو او حساب اخىستلو د کلتور د ځواکمنتىا سبب ګرځی. نړیواله ټولنه تل د ناکامو حکومتونو په شتون کې پر موازی بنسټونو باندې تکىه کوی ترڅو وکولاى شی ځان او حساب اخىستونکو بنسټونو ته قناعت ورکړی چې د دوى پىسې په اغېزمن ډول لګول کېږی.

سره له دې، نړیوالو تجربو ښودلې ده چې دا اقدامات د ىو هېواد د پراختىا او اقتصادی ودې ستونزه په بنسټىز ډول نه حل کوی. هغه طرح چې موږ وړاندىز کړې ، او هغه تجربه چې له ۲۰۰۲ څخه تر ۲۰۰۵ کلونو پورې موږ ترلاسه کړه، هىله من ىوو چې د ملی بودجې په چوکاټ کې د نړیوالو مرستو په برىالی جذب سره به له دې مرستو څخه د اغىزمنې ګټې اخىستنې کچه په داسې توګه لوړه کړو چې د هېواد په اقتصادی پراختىا او ودې پورې اړوندې ټولې پروژې ، پروګرامونه او فعالىتونه په منځمهالې او اوږدمهالې بڼه تنظىم شی او موږ وکولاى شو له دې موقع څخه په ګټې اخىستنې سره خپل ملی ظرفىتونه د اقتصادی پراختىا او ودې لپاره رامنځ ته او پىاوړی کړو.

نړیوالې تجربې دا ټکى هم ثابت کړى دى، هغه دولتونه چې و ىې کولاى شول له نړیوالو مرستو څخه اغېزمنه ګټه پورته کړی، نه ىوازې سترې سرچىنې او خپل پټ ملی ظرفىتونه ىې په کار اچولی دی، بلکې نورې ډېرې نړىوالې مرستې ىې هم ترلاسه کړې دی او دا اعتبار ىې ترلاسه کړى دى چې له دولت سره د دولت له مرستو څخه د نړۍ والې پانګې اچونې په لوری پر مخ لاړ شی.

زموږ د نفتو،غازو او کانونو سرچىنې په ځانګړې توګه پراخې نړیوالې پانګونې ته اړتىالری. په تېرو ۱۳ کلونو کې په افغانستان کې د درېىمې کړۍ داړوندې پانګونې علاقه لږ وه؛ ځکه چې د نړیوالې پانګې اچونې لپاره خوندی چاپىرىال نه و. په پام کې باىد ولرو چې په شلمه پېړۍ کې د واکمنو نظرىاتو پر خلاف، لوى نړۍ وال شرکتونه د پانګې اچونې لپاره سالم ، کارنده او باثباته چاپىرىال ته اړتىا لری. د شلمې پىړۍ د پىل پر خلاف غېر متخصص بشری ځواک، د ىووىشتمې پېړۍ د پانګونې په اړوندو فعالىتونو کې د علاقې وړ نه ګرځی.

صنعت، سوداګری او ټکنالوژی ټول عصری شوی او ټول ىوه فعال بشری ځواک ته اړتىا لری. موږ د نړیوالې پانګونې د جذب په برخه کې له ختیځې آسىا، هند او خلىج سره سىالی کوو. په همدې دلىل، د بهرنۍ پانګې د جذب لپاره موږ د بشری ځواک د ښوونې او روزنې او حقوقی او قانونی بنسټونو په برخو کې بنسټىزې پانګونې ته اړتىا لرو.

محمدروښان ښاد

ممکن است شما دوست داشته باشید