روزنامه هیواد

به مناسبت سیمینار علمى وتحقیقى محمدولى خان دروازى محمدولى خان دروازى شخصیت مهم سیاسى کشور بود

شاه محمدولى خان دروازى که از سلاله شاهان درواز است، فرزند شاه ابو الفىض خان دروازى مى باشد. درسال ۱۸۷۵ مىلادى دربدخشان چشم به دنىا گشود. درسن پنج سالگى درارگ به حضور امىرعبدالرحمن خان معرفى شد و در آغاز ازاىشان درس آموخت و امور سىاست ودولتمردى رادرکانون خانواده گى فراگرفت وبادىدن دربار هاى شاهان بخارا (( سلاله منفىتىان )) و دربار شاهان افغانى مثل امىرعبدالرحمن خان ، امىر حبىب الله خان واعلىحضرت شاه امان الله خان آبدىده وکار آزموده مىشود وتاجاىى که امان الله خان پادشاه  منور افغانستان به دانش ،تجربه و تدبىر او متوجه مى شود و وى  را از نزدىکان خاص ووکىل سلطنت رسمى وداىمى خوىش مىگرداند. گاهى وى رابه وزارت حربىه وظىفه داده وبه جبهه جنگ روانه مىکرد و گاهى به وزارت خارجه تعىىن نموده و بکار هاى سىاسى مىگمارد ، گاهى به اداره امور مملکت صاحب اختىار مى سازد ومدتى هم وى   را  به صفت سفىر فوق العاده ونماىنده خاص خودش مقرر نموده  و غرض شناساىى افغانستان تازه به استقلال رسىده به جهانىان به آسىا ، اروپا وامرىکا به سفارت مىفرستد. موصوف همه اىن مامورىت هاى خطىر وحساس را باکمال صداقت، امانتدارى ،حسن نىت و بادراىت وکفاىت انجام مىدهد.  گزارشگر روزنامه هىواد دراىن زمىنه مصاحبه ىى رابا محترم عبدالصابر ىکى ازتارىخ دانان کشور انجام داده است که  وى درآغاز صحبت خود درمورد شخصىت محمد ولى خان دروازى چنىن اظهار نمود:

محمدولى خان دروازى پسر ابوالفىض خان ازاشراف زاده گان درواز وسرجماعه غلام بچه گان خاص دربار بود وى جوان هوشىار وکار دانى بود. در دربار امىرحبىب الله خان منزلت خاص داشت. محمدولى خان دروازى اصلاً ىکى از شهزادگان درواز بود که بعداز سقوط آخرىن شاه درواز باپدر  ،عم وتعدادى از اقارب درزمان پادشاهى امىرعبدالرحمن خان به کابل آمد و به دربار هاى امىرحبىب الله خان وامىر امان الله خان درسىاست وقت نقش عمده رابازى نمود. چون درزبان عامه مردم بدخشان محمدولى خان دروازى را به نام هاى (( شاه صاحب)) و (( شه ولى خان )) مى نامند همچنان در نشرات کابل ازجانب سىاستمردان ونوىسندگان بنام هاى ( ( وکىل صاحب)) وىا محمد ولى خان بدخشى ))  وگاهى هم ((محمدولى خان دروازى)) ىاد شده است. به تارىخ دهم حوت سال  ۱۲۹۸ به رتبه جنرالى ونشان حسن خدمت مفتخر گردىد و بعد از آن بحىث سفیر فوق العاده وسىار افغانستان درراس هىئتى به دولت اتحاد جماهىر شوروى و دىگر ممالک اروپا از راه تاشکند و مسکو فرستاده شدو دراکتوبر ۱۹۱۷ مىلادى ملاقات هاى مهم داشت و روابط سىاسى افغانستان مستقل را با آن دولت قاىم ساخت و نخستىن معاهده دولتىن را با  چىچرىن وقره خان در ۱۲ ماده امضا نمود. اىن هىئت سفارت سىار افغانستان به رىاست محمدولى خان دروازى بعداز سفراروپا وامرىکا ومعرفى افغانستان مستقل به دنىا ومذاکرات سىاسى اش با وزارت خارجه ممالک اروپا به تارىخ ۷ جوزاى سال ۱۳۰۱ شمسى به کابل برگشت.

وى همچنان افزود: شاه امان الله خان ازخدمات وى قدردانى نمود و وى رابه جاى محمود طرزى بحىث وزىر خارجه مقرر نمود وبعد از ىک ماه نظر به فرمانى نشان اول مملکت ىعنى نشان ( لمر اعلى) رابا املاک مزروعى وباغى وعمارات قلعه مراد بىک مشهور به حسىن کوت رابه وى بخشىد. وبعد ازآن دوره هاى وزارت خارجه ووزارت حربىه درسال ۱۳۰۲ شمسى راهم سپرى نمود. دراغتشاش ۱۳۰۳ شمسى پکتىا بحىث قوماندان آن محاذ جهت سرکوب کردن قباىل باغى گماشته شد .چون در سنه ۱۳۰۶ شمسى امان الله خان عزم سفربه اروپا کرد وى رابحىث کفىل وزارت خارجه ووکىل مقام سلطنت گماشت.  درطول مدت آشناىى محمدولى خان دروازى با شاه امان الله خان ،امىر به وى اعتماد کلى پىدا کرد و اىن اعتماد تنها پاىه دوستى نداشت ، بلکه ازکاردانى ، فهمىدگى و صداقتش نسبت به وى ناشى مى شد.  ازاىن جهت وى را دروقت سفر خود درسال ۱۹۲۸ مىلادى   بحىث وکىل سلطنت افغانستان تعىىن کرد . دوره وکالت محمدولى خان دروازى دوره اوج عروج او درافغانستان بود وى رابنام وکىل صاحب مى شناختند محمدولى خان دروازى در دوره نه ساله پادشاهى شاه امان الله خان هروقتى که وى به سفر مىرفت بحىث وکىل سلطنت کارمىکرد. خلاصه اىنکه محمدولى خان دروازى ازهرنگاه درنزد شاه  امان الله خان مقرب بود و دوره شاهى امان الله خان  براى محمد ولى خان ىک دوره طلاىى بود وباعزت وحرمت تمام درفعالىت هاى سىاسى وادارى ودربلند ترىن مقام مملکت نقش عمده ىى داشت.

وى دراخىر اضافه نمود: محمدولى خان دروازى ازآغاز جوانى در حلقه هاى ضد انگلىس درکابل مشهور بود و تاآخر عمرش چه درسفر اروپا و امرىکا وچه دراىام وزارت خارجه و کفالت مقام شاهى به همىن صفت باقى ماند. هنگامىکه درمىزان سال ۱۳۰۸ شمسى کابل فتح گردىد وى با محمود سامى قوماندان قواى کابل درعصر امانى، که هردو از مقربان دربار امانى بودند ، محاکمه و در اواخر سال ۱۳۰۸  شمسى درکابل اعدام شدند.

مىرمسجدى عزىزى

ممکن است شما دوست داشته باشید