روزنامه هیواد

استاد سیدفضل الحق فایز: صلح واقعى را در عملکرد پیامبر(ص) باید جستجو کرد

صلح و ثبات پایدار با آنکه از نیازمندی های جدی مردم افغانستان است و دولت نیز دراین راستا از هیچ تلاشی دریغ نورزیده است، اما هرچه در این زمینه تلاش و تکاپو صورت می گیرد، آنگونه که خواست مردم و حکومت است تاکنون تحقق نیافته است، یا به تعبیر دیگر صلح به سرابی می ماند که هرچه برای دستیابی به آن تلاش می ورزیم دست نیافتنی به نظر می رسد. اینک پیرامون جایگاه صلح در عملکرد پیامبر بزرگوار اسلام حضرت محمد(ص) گفتگوی ویژه ای با سیدفضل الحق فایز استاد دانشگاه انجام داده ایم که تقدیم حضور تان می گردد:

صلح و ثبات پایدار با آنکه از نیازمندی های جدی مردم افغانستان است و دولت نیز دراین راستا از هیچ تلاشی دریغ نورزیده است، اما هرچه در این زمینه تلاش و تکاپو صورت می گیرد، آنگونه که خواست مردم و حکومت است تاکنون تحقق نیافته است، یا به تعبیر دیگر صلح به سرابی می ماند که هرچه برای دستیابی به آن تلاش می ورزیم دست نیافتنی به نظر می رسد. اینک پیرامون جایگاه صلح در عملکرد پیامبر بزرگوار اسلام حضرت محمد(ص) گفتگوی ویژه ای با سیدفضل الحق فایز استاد دانشگاه انجام داده ایم که تقدیم حضور تان می گردد:

پرسش: چراصلح برای مردم افغانستان به رویایی می ماند که هیچ وقت به واقعیت نمی پیوندد؟

پاسخ: شما موضوع مهمی را اشاره فرمودید. بلی! با آنکه مردم سخت از نبود صلح خسته شده اند و هر آن در آرزوی رسیدن به فضایی اند که بتوانند به عنوان برادران و هموطنان همدیگر در کنار هم زندگی مسالمت آمیز داشته باشند؛ اما اینکه چرا این موضوع واقعیت نمی یابد و به تعبیر شما به رویا مبدل شده است، باید گفت؛ موضوع صلح و تامین ثبات در یک جامعه موضوعی نیست که بتوان با شعار و دید پروژه ای به آن رسید، بلکه تلاش برای صلح باید از راه های مختلف جستجو شود که خوشبختانه رهبری حکومت وحدت ملی در این راستا گام های مهم واساسی برداشته و طوری که شاهد هستیم تلاش ها از سوی حکومت و حامیان بین المللی آن جریان دارد، و حتا گفته می شود تا قبل از بهار سال آینده و پیش از برگزاری انتخابات ریاست جمهوری صلح در کشور تامین خواهد شد.

امیدواریم که این تلاش ها نتیجه بخش باشد و مردم رنجدیده ما که سالهاست در نبود صلح می سوزند و با زندگی می سازند، بتوانند ماه ها و سال های آینده را در فضای صلح به سر ببرند.

پرسش: این تلاش ها می تواند منجر به تأمین صلح و ثبات دایمی در افغانستان شود یا خیر؟

پاسخ: هرچند بیان اینکه آیا تلاش های جاری برای تامین صلح تا قبل از بهار سال آینده نتیجه خواهد داد مشکل است؛ اما در کل می توان با توجه به شرایط موجود در افغانستان، منطقه و جهان، به تأمین صلح حتا قبل از برگزاری انتخابات ریاست جمهوری پیشرو امیدوار بود، زیرا وضعیت کنونی کشور ما و منطقه و در کل دنیایی که ما در آن به سر می بریم نسبت به گذشته از هر لحاظ تغییر نموده است، در افغانستان نسل نو با اندیشه ها و دانش نوین روی صحنه آمده و در حال به صحنه آمدن هست، این نسل با نسل گذشته به مراتب قابل تفکیک است، زیرا در گذشته رسیدن به هر خواسته ای از راه تفنگ و از عینک زور دیده می شد؛ اما خوشبختانه این دیدگاه با گذشت هر روز در حال رنگ باختن است. نمونه بارز آن را می توان با آنکه نتیجه انتخابات پارلمانی هنوز اعلام نشده در مبارزات انتخاباتی و نامزدان این دوره بیان داشت.

وی افزود: در اکثر ادارات دولتی و غیر دولتی رهبری و مدیریت در حال انتقال به نسل جوان است و این همه خود بیانگر آن است که به خواست الهی تا چند سال آینده مردم افغانستان شاهد تحول بزرگ تاریخی در عرصه های زیربنایی دانش محور خواهند بود. این جوانان با آنکه در فضای جنگ و دود باروت متولد شده اند، ولی اندیشه ها و افکار آنان گویای صلح خواهی و عدالت محوری در پرتو قانون در جامعه است.

نکته ای که می خواهم به آن اشاره نمایم این است که چالش های تأمین صلح افغانستان یک بعدی نیست، بلکه ابعاد مختلف دارد که مهم ترین آن را می توان به سه بخش عمده تقسیم نمود: بُعد داخلی، منطقوی و فرامنطقوی که هر کدام به تحلیل و ارزیابی کارشناسانه نیازمند است. باور ما براین است که هرسه مورد باید به طور دقیق و همزمان مورد توجه قرار بگیرد، به گونه مثال؛ در بُعد داخلی بیشتر روی ذهنیت سازی و مدیریت افکار عامه باید کار صورت بگیرد، زیرا در مناطق مختلف دیدگاه های مختلف پیرامون صلح و جنگ جاری در افغانستان وجود دارد. برخی از کشورهای منطقه که سالهاست از وضعیت نابسامان افغانستان سود برده اند، هنوز به تحولات گسترده جهانی باورمند نشده اند. در سطح جهانی نیز طوری که شاهد هستیم، افغانستان در محراق توجه جامعه جهانی قرار دارد که باید از فرصت پیش آمده استفاده معقول و مناسب صورت گیرد.

پرسش: دولت و مردم افغانستان این سه مورد که شما اشاره داشتید را چگونه به طور همزمان مدیریت کنند، تا منجر به صلح و ثبات دایمی در کشور گردد؟

پاسخ: قبلاً اشاره نمودم که در بُعد داخلی روی باورها و ذهنیت مردم از راه ها و با شیوه های مختلف کار شود، تا در سطوح مختلف جامعه یک اجماع قوی برای تامین صلح ایجاد شود، دیدگاهی که در حال حاضر پیرامون جنگ و صلح در کلان شهرها وجود دارد، در مناطق روستایی و خارج از شهرها و حتی در برخی مناطق به گونه ای متضاد همدیگر اند. باید دیدگاه صلح طلبانه آنهم در پرتو آموزه های اسلام تقویت گردد و افکار روستا با شهر در این زمینه پیوند داده شود.

در سطح منطقوی هرچند که تلاش های رهبری حکومت وحدت ملی قابل تقدیر است، اما کافی نیست، باید هر شهروند افغانستان به منظور اقناع کشورهای منطقه با آنچه در توان دارند، تلاش نمایند تا این موضوع ثابت شود که افغانستان به گذشته بر نمی گردد و کشورهای منطقه باید با دید جدید و راهکارهای جدید که بیشتر اقتصاد محور باشد روی آورند و ذهنیت بُرد و باخت را به ذهنیت بُرد، بُرد در بازی های منطقوی خویش جاگزین سازند.

در بُعد فرامنطقوی دولت و مردم افغانستان با الگوگیری از آموزه های ناب اسلام و عملکرد پیامبر بزرگوار آن، حضرت محمد(ص) به جهانیان ثابت سازند که مردم افغانستان جنگجو و خشونت طلب نیستند، بلکه جنگ درازدامن دراین قلمرو جنگ تحمیلی بوده که آنان در آتش آن سال ها سوخته اند و تا هنوز هم می سوزند.

پرسش: چگونه از عملکرد آن حضرت در روند صلح افغانستان می توان استفاده نمود؟

پاسخ: نگاهی به تاریخ اسلام نشان می دهد که سیرت پیامبر بزرگوار اسلام بر مبنای صلح و مسالمت است زیرا آن حضرت هرگز آغازگر جنگ نبود و در تمامی مدت زندگی پر برکتش به دفاع از دین اسلام برخاستند.

استاد فایز اظهار داشت :بیایید به طور فشرده نمونه ای از عملکرد پیامبر اسلام در فتح مکه را مرور کنیم. اوج صلح جویی پیامبر(ص) را زمانی مشاهده می کنیم که آن حضرت با وجود اینکه از شهر و دیار خویش اخراج گردیده بود، ولی هنگام ورود فاتحانه به مکه با اهالی آن شهر که دشمنان سرسخت آن حضرت به شمار می رفتند چگونه رفتار نمود. پیامبر دستور داد سپاه او به چهار قسمت تقسیم شده و از چهار دروازه شهر وارد شوند. آن حضرت به صراحت دستور داد که جز به هنگام اضطرار به کسی تعرض نکنند و خون کسی را نریزند و به احدی تجاوز نکنند، بالاخره بدون جنگ و خونریزی شهر مکه توسط سپاه اسلام فتح شد و لشکر پیامبر وارد مکه شده و در کنار خانه خدا دور هم جمع شدند، ناگهان فرمانده سپاه پیامبر(ص) بالای بلندی رفت و با صدای بلند فریاد زد: «امروز روز انتقام است» این نعره‏های پی در پی ترس و وحشت عجیبی در دل مردم مکه و سران آن‌ها انداخت تا حدی که قریش مرگ خود را به چشم می‏دیدند.

پیامبر مصلح اسلام در این هنگام که به آرزوی دیرینه خویش دست یافته بود و پس از تحمل سیزده سال رنج، این شهر را فتح کرده بود، زمانی که چنین سخنانی به وی رسید، حضرت علی(رض) را فرستاد تا پرچم را از او بگیرد و اعلام نماید که: «امروز روز رحمت ومحبت است.»  در آن موقع حساس به سخن آغاز کرد و قسمتی از تعالیم رهایی بخش اسلام را بیان نمود. سپس خطاب به قریش فرمود: «ای گروه قریش فکر می‏کنید که چه رفتاری با شما خواهم کرد؟ گفتند ای رسول خدا از تو جز نیکی و خوش رفتاری انتظار نداریم تو برادر کریم و فرزند برادری کریم هستی.»

پیامبر اسلام(ص) با خوشرویی فرمود: بروید شما آزاد هستید و کسی مزاحم شما نخواهد شد، این جمله را فرمود و عفو عمومی را درباره قریش و مردم مکه که آنهمه سوابق دشمنی با وی داشتند، صادر کرد. پیامبر(ص) در اوج پیروزی انتقام نگرفت، دشمنان کینه‏توز خود را شکست داد؛ ولی از آنها اسیر نگرفت و کسی را به قتل نرساند و اموال آنها را غارت نکرد بلکه با کمال مهربانی و مسالمت شهر را فتح نمود. از این عملکرد ایشان می توان به این نتیجه دست یافت که ما به عنوان امت و پیروان آن حضرت، باید در هر عرصه ای زندگی مان روش و منش پیامبر گرامی اسلام را سرمشق خویش قرار داده واز طرف های درگیر می خواهیم که دشمنی ها را کنار گذاشته همه باهم و در کنار هم برای پیشرفت و تعالی اسلام و میهن عزیز مان تلاش نماییم، زیرا مردم درد دیده افغانستان حق دارند در فضای صلح آمیز و زیر پرچم اسلام زندگی نمایند.

نیک محمد آزاد

ممکن است شما دوست داشته باشید