روزنامه اصلاح

کرونا و وضع محدودیت‌ها در کابل؛ چرا قرنطین خانگی در افغانستان جواب نمی‌دهد؟

به دنبال نافذ شدن قیود روزگردی در شهر هرات، شهر کابل دومین شهر افغانستان بود که محدودیت روزگردی در آن وضع گردید. کابینه‌ی افغانستان روز جمعه(۸حمل) طرزالعمل مقابله با کرونا را تصویب کرد که بر اساس آن فعالیت بخش بزرگ ادارات دولتی در شهر کابل به استثنای نهادهای امنیتی و وزارت صحت عامه برای سه هفته تعطیل شد. حکومت از شهروندان کابل خواسته که در خانه بمانند و توصیه‌های وزارت صحت عامه را جدی بگیرند. رفت و آمد در شهرکابل بر اساس فیصله‌ی کابینه تنها در  موارد ضروری چون مراجعه به مراکز صحی، خرید مواد خوراکی و یا مراقبت از همدیگر مجاز است. در کنار این، فعالیت انسانی و گشت و گذار در تمامی نقاط مزدحم شهر کابل نظیر فروشگاه‌ها، مندوی‌ها، مارکیت‌ها، هوتل‌ها و حمام‌ها ممنوع اعلام شده است. افزون بر این، تمامی تفریحگاه‌ها، پارک‌ها و موسسات آموزشی و تحصیلی و زیارتگاه‌ها تعطیل گردیده است. بر اساس این طرزالعمل، جابجایی مسافرین در موترها و بس‌های شهری محدود شده است و همچنین معتادان باید از تمام نقاط شهر گردآوری شده و به یک محل مشخص انتقال داده شوند. طرحی را که کابینه‌ی دولت افغانستان تصویب کرده است، کابل را به قرنطین کامل نمی‌برد. بلکه روی فعالیت انسانی و گشت‌وگذار در شهر محدودیت وضع می‌کند. زیرا طرح قرنطین کامل که در کشورهای دیگر اجرا می‌شود، در افغانستان جواب نمی‌دهد. در کشورهای دیگر در کنار قرنطین شهرها، قرنطین خانگی به گونه‌ی اجباری اجرا می‌شود و نیروهای پولیس و حتا ارتش توظیف می‌گردند تا مانع هرنوع رفت و آمد در شهر و بیرون زدن از خانه شوند. در کشور چین وقتی شهر ووهان قرنطینه شد، حق بیرون شدن از خانه به هیچ کس و درهیچ حالتی داده نشد. دولت چین با استفاده از نیروی قهریه مردم را مجبور به ماندن در خانه‌های شان کرد. در شهر ووهان هزاران پهپاد به کار انداخته شد تا کسانی را که خلاف محدودیت‌های وضع شده از خانه بیرون می‌شدند، دوباره به خانه‌های شان هدایت کنند. در هند هم پس از اعلام قرنطین سه هفته‌یی، محدودیت‌های شدید نظامی وضع گردید. نوارهای ویدیویی که در شبکه‌های اجتماعی دست به دست می‌شود، نشان می‌دهد آنعده از شهروندان هندی که محدودیت‌های قرنطینه را درنظر نگرفته و در شهر گشت‌وگذار می‌کنند، از سوی پولیس لت و کوب می‌شوند تا دوباره به منازل شان برگردند. در  ایتالیا هم دولت در کنار پولیس، از نیروی ارتش کمک گرفت تا جلو هرنوع تردد و گشت و گذار در شهرها را بگیرد و مردم را در قرنطین خانگی نگهدارند. با این وصف اعلام قرنطین در کشورهای دیگر به معنای قرنطین خانگی است و مردم به اجبار در خانه‌های شان قرنطین می‌شوند تا جلوگسترش ویروس گرفته شده و به مرحله‌ی همه‌گیری و گردش اجتماعی نرسد. اما وضع چنین محدودیت‌های در افغانستان بنا بر عوامل زیادی جواب نمی‌دهد. ولی محدودیت‌هایی را که دولت افغانستان وضع کرده، می‌تواند میزان خطر گسترش کرونا را به حداقل برساند. این طرح می‌تواند جلو رسیدن ویروس کرونا به مرحله‌ی گردش اجتماعی را بگیرد. بر اساس طرزالعمل مقابله با کرونا که از سوی دولت افغانستان تصویب و اجرایی شد، زمینه‌ی اجتماعات انسانی در شهر کابل به حداقل می‌رسد و این می‌تواند جلو خطر گسترش ویروس کرونا را بگیرد. اینکه چرا طرح قرنطین کامل یا همان قرنطین خانگی را در افغانستان نمی‌توان عملی کرد و یا اینکه این طرح نمی‌تواند موثر باشد چند دلیل عمده دارد. دلیل نخست این است که در کشورهای دیگر، دولت‌ها از امکانات و توانایی بیشتری برای عملی کردن تصامیم شان برخوردار اند و محدودیت‌های وضع شده را با تمام توان عملی می‌کنند. سیستم نظارتی منظم، نیروی انتظامی مجهز، نظم شهری و سیستم منظم حمل‌ونقل، توان دولت‌ها را برای عملی کردن محدودیت‌های وضع شده بالا می‌برد و دولت‌ها قادر می‌شوند مقررات تازه را وضع و عملی کنند. در کشورهای دیگر، دولت‌ها با استفاده از امکانات مالی‌ و اقتصادی‌ای که در اختیار دارند، به اقشار نیازمند و آسیب‌پذیر کمک می‌کنند تا مشکلات اقتصادی و گرسنگی بر مردم غالب نشود. روز گذشته ایالات متحده‌ی امریکا یک بسته‌ی کمکی۲۰۰تریلیون‌دالری را تصویب کرد که بزرگترین بسته‌ی کمکی در تاریخ آن کشور محسوب می‌شود. قرار است این بسته‌ی کمکی در اختیار خانواده‌هایی قرار گیرد که از پیامدهای اقتصادی ویروس کرونا آسیب دیده و یا با وضع محدودیت‌ها و قرنطینه شدن شهرها آسیب می‌بینند. این نوع کمک‌های تشویقی در بسیاری کشورهای که با اپیدمی کرونا دست و پنجه نرم می‌کنند، رویدست گرفته شده است. از جانب دیگر در کشورهای که قرنطینه‌شدن کامل شهرها جواب داده و یاهم جواب می‌دهد، میزان آگاهی مردم هم بالاست و دولت و شهروندان در همکاری تنگاتنگ به مبارزه با اپیدمی کرونا برخاسته اند. وقتی دولت اعلام می‌کند مردم در خانه‌های شان بمانند و یا مطابق توصیه‌ها و دستورالعمل‌های صحی عمل کنند، مردم بدون هیچ درنگی می‌پذیرند و با دولت و مراکز صحی همکاری می‌کنند. اما زمینه‌ی قرنطینه شدن کامل و وضع محدودیت‌های شدید کار و رفت و آمد در شهرهای افغانستان جواب نمی‌دهد. روز شنبه که نخستین روز تعطیل ادارات دولتی و قیود روزگردی در شهر کابل بود، تغییر چندانی در وضعیت شهر حس نمی‌شد. نقاط مزدحم شهر همچنان پر جمع و جوش بود. مردم مانند روزهای عادی مصروف کار و فعالیت بودند. دکان‌ها و مغازه‌ها باز بود و رفت و آمد وسایط در جاده‌ها همچنان ادامه داشت. یکی از عواملی که مانع قرنطین شدن کامل و وضع محدودیت‌های شدید در افغانستان می‌شود، فقر اقتصادی است. بیش از پنجاه درصد جمعیت افغانستان در فقر چندبعدی اقتصادی بسر می‌برد. اکثر خانواده‌ها زندگی بخور نمیر دارند و اگر نان آور خانواده یک روز بیکار باشد، خانواده نانی برای فردا نخواهد داشت. از اینرو مردم تلاش می‌کنند باوصف هرگونه شرایط دنبال کار و بار شان بروند و هزینه‌ی زندگی شان را تأمین کنند. دولت هم هیچ‌گونه بدیلی برای درخانه نگهداشتن مردم به ویژه قشر فقیر ندارد. هیچ نوع کمکی برای خانواده‌های آسیب‌پذیر رویدست گرفته نشده تا آنان تشویق به ماندن در خانه شوند. زیرا دولت افغانستان توانایی فراهم‌سازی این نوع کمک را ندارد. موضوع دیگر، همکاری مردم است. همانگونه که اشاره شد، همکاری مردم با دولت در کار مبارزه با کرونا شرط اساسی است. بدون همکاری مردم هیچ راهکاری که بتواند جلو شیوع کرونا را بگیرد، نتیجه نمی‌دهد. دولت‌های بیرونی که در مبارزه با کرونا موفقانه عمل کرده اند، همکاری مردم را باخود داشته اند. اما در افغانستان سطح همکاری مردم با دولت بسیار پایین است. حتا بسیاری از افراد خطر ویروس کرونا را جدی نمی‌گیرند. به احتمال زیاد، کارمندان اداراتی که کار شان برای سه هفته تعطیل شد، در خانه‌های شان نمی‌مانند. ممکن اکثر آنان با استفاده از رخصتی سه هفته‌یی به سیر و سیاحت و گشت و گذار در شهر روستاها بپردازند و یا به خانه‌های دوستان و خویشاوندان شان بروند. بسیاری هم با برداشت‌های نادرست از آموزه‌های دینی و عقاید خرافاتی به این باور اند که ویروس کرونا تأثیر روی مسلمانان ندارد و تنها غیرمسلمانان را مصاب می‌کند. در حالی که چنین برداشتی از اساس نادرست است. ویروس کرونا مسلمان و غیرمسلمان نمی‌شناسد و به عنوان یک عفونت زندگی تمامی انسان ها را تهدید می‌کند. در چنین وضعیتی، قرنطینه کردن مردم در خانه‌های شان کار بسیار دشوار و حتا ناممکن است. وقتی مردم خود شان به صحت و سلامت خود و بستگان شان اهمیت ندهند، تدابیر و برنامه‌های دولت نمی‌تواند به تنهایی کارساز باشد. از اینرو همکاری مردم با دولت در پیکار مبارزه با کرونا بسیار با اهمیت است. وقتی سطح همکاری مردم در مبارزه با کرونا پایین باشد، بدون شک میزان موثریت تدابیر دولت هم به حداقل می‌رسد.

پاینده

ممکن است شما دوست داشته باشید