روزنامه اصلاح

چه‎گونه با خشونتهای اجتماعی مبارزه کنیم؟

آصف مهاجر

بخش اول

خشونت چیست؟

در مورد خشونت بحثهای گوناگونی صورت گرفته است، چون از منظرهای مخلتف این پدیده مورد مطالعه قرار میگیرد. برای فهم خشونت، لازم است که این مفهوم را سادهسازی کنیم و با بحثهای مصداقی مفهوم خشونت را بیشتر قابل درک بسازیم. خشونت در نگاه نوعی از رفتار است. خشونت به عنوان یک رفتار زمانی از سایر رفتارها متمایز میشود که ما نتیجهی رفتار را مورد دقت قرار دهیم. خشونت، رفتاری است که منتج به ضرر رساندن و یا آسیبرساندن به دیگران میشود. این امر نشان میدهد که خشونت، رفتار عادی نیست، بلکه رفتاری را نشان میدهد که ناسالم و معیوب است. ناسالم بودن رفتار، به معنای غیرعادی بودن آن است. مثلاً وقتی شما وارد مجلسی میشوید، همه انتظار دارند که اجازه بگیرید و با سلام دادن و احوالپرسی، فاز گفتوگو و یا رساندن پیام خود را شروع کنید.

 در این صورت است که شما مرتکب رفتاری شده اید که همه انتظار آن را دارند و این امر نشان گر رفتار عادی و رایج است؛ اما زمانی کسی در روابط با دیگران، دچار زورگویی میشود و یا از کلماتی استفاده میکند که نوعی از ناسزاگویی را نشان میدهد و یا به کسی بر میخورد، فرد در حقیقت دچار نوعی از خشونت شده است که برای دیگران آزاردهنده است. دقیقاً این نوع رفتار، غیر معمول است و اکثریت بر مبنای هنجارهای فرهنگی انتظار انجام دادن آن را ندارند.

در کلیت امر، ما با دو نوع خشونت مواجه استیم: خشونتهای فزیکی و خشونتهای غیرفزیکی. خشونتهای فزیکی مثل لتوکوب کردن، آسیبرساندن به جسم دیگران، قتل و موارد مشابه دیگر، جزو خشونتهای فزیکی است که در حد قابل توجه محسوس میباشد. اما خشونتهای غیرمحسوس بیشتر جنبهی کلامی و روانی دارد و اثرات آن نیز روحی و روانی است. مثلاً وقتی کسی شخص دیگر را فحش و ناسزا میگوید، ظاهراً هیچ اثر جسمی بر جا نمیگذارد؛ اما اثر روحی و روانی دارد و درجهی آزاردهی آن حتا بیشتر از خشونتهای فزیکی است. خشونت به عنوان رفتار آزاردهنده در ابعاد و زمینههای مختلف صورت میگیرد و مصداقهای متعدد دارد. شدت و نوعیت خشونت بستگی به زمینههای اجتماعی و فرهنگی دارد.

 معمولاً در جوامع با ثبات و با فرهنگهای پویا، با خشونت کمتر مواجه میشویم و زمینههای خشونت خیلی محدود است، در حالی که در جوامع بیثبات و با داشتن فرهنگی که ظرفیت افراطگرایی یا پذیرش افراطگرایی را داشته باشد، معمولاً زمینههای خشونت فراگیر است. خشونتهای فزیکی معمولاً بُعد جرمی به خود پیدا میکند، در حالی که خشونتهای غیرفزیکی بیشترین کاربرد را دارد، اما برای دیگران کمتر قابل دید است.

با این وجود، در کشور ما، هر دو نوع خشونت در حد گسترده وجود دارد، هم با خشونتهای فزیکی مواجهایم و هم با خشونتهای غیرفزیکی. درست مثل سایر پدیدههای اجتماعی، خشونت نیز وابسته به عوامل مختلف است که در مباحث بعدی آن را پیگیری خواهیم کرد. آنچه که خیلی قابل توجه است، اثرات و پیامدهای خشونت است. متاسفانه مردم کشور ما سالیان متمادی قربانی خشونت میشوند و از این رو لازم است این مسأله از ابعاد مختلف مورد مطالعه قرار گیرد تا در امر مبارزه با آن آگاهانه عمل کنیم.

ادامه دارد

ممکن است شما دوست داشته باشید