روزنامه اصلاح

چه‌گونه از ادبیات نفرت عبور کنیم؟

آصف مهاجر    /     بخش پانزدهم

آموزش ارزش محور راه حل بنیادی (۲)

آموزش از هر زاویه ای که به آن نگاه کنیم، ابزار تغییر است. با توجه به این مهم، این که جامعه ی ما با گرفتاری ها و بن بست های اجتماعی و فرهنگی مواجه است، از جمله گستردگی فرهنگ خشونت، لازم است که به ابزارها برای تغییر این وضعیت تأمل و دقت بیشتر شود. بدون تردید ما به یک تغییر بنیادی جهت محو فرهنگ خشونت نیاز داریم. برای این کار نیاز به ابزارهای متنوع هستیم، اما آموزش سالم، کارا، کاربردی و هدف مند اصلی ترین ابزار برای این تغییر خواهد بود.

برای رسیدن به این مهم، ابتدا این سوال رخ می دهد که در گام اول، چه چیز باید تغییر کند، آیا لازم نیست که قبل از این که نظام آموزشی عامل تغییر وضعیت خشونت بار در جامعه شود، نباید خود نظام آموزشی تغییر کند؟ ظاهراً سوال عجیبی به نظر می رسد، اما واقعیت همین است که بدون تغییر خود  نظام آموزشی، امکان تغییر با تکیه بر آموزش در ساحات دیگر شاید ممکن نباشد؛ چون وضعیت  خود روند آموزش در جامعه مطلوب و مناسب نیست و ظرفیت تغییر وضعیت خشونت بار از جمله خشونت های کلامی را آن گونه که توقع می رود، ندارد.

هنوز نظام آموزشی ما به روز نشده است، ما اکنون ضرورت مندی ها ونیازمندی هایی داریم که بازخورد و نتیجه نظام آموزشی و تحصیلی در کشور قادر به رفع این نیازمندی ها نیست. ما از تفکر افراطی و خشونت ها رنج می بریم، اما برخی از گزارش های تحقیقی نشان می دهد که حتا نصاب آموزشی ما در پاره ای از موارد به نحوی رگه های از گرایش به خشونت ناخواسته حمل می کند. این امر بدین معنا نیست که دست اندرکاران و مسوولان امور عمداً چنین کاری را انجام دهند، بلکه مسأله این است که نصاب آموزشی بر مبنای درک شرایط تاریخی موجود و خیلی تخصص محور تدوین و تنظیم نشده است و  احتیاط لازم، دقت علمی، جامعه شناسانه و روان شناسانه در آن صورت نگرفته است. تدوین نصاب آموزشی از هر کاری دشوار تر است، نیاز به دقت و زمان بیشتر دارد، باید گروه های متخصص و متشکل از ورزیده ترین چهره های علمی کشور در تدوین نصاب آموزشی دخیل باشند و حتا لازم است که متخصصان و کارشناسان بیرونی نیز همکاری خواسته شود. در نصاب آموزشی، چه گونگی و دورنمای شخصیت، رفتار و توانمندی های نسل فراگیر ترسیم می شود و در واقع چه گونگی آینده جامعه طراحی می شود که چه گونه باید پیش برویم تا به اهداف بلند مدت مان دست یابیم و از این رو، نصاب آموزشی حیاتی ترین امری است که باید با نگاه  عمیق به آن پرداخته شود. خشونت در جامعه یک مسأله است، این موضوع باید یکی از اصلی ترین نگرانی های  نظام آموزشی باشد که چه گونه با یک متحوای آموزشی دموکراتیک و متکی بر اصل میانه روی، قادر شویم تا از طریق نظام آموزشی بر ذهنیت خشونت گرا در  جامعه غلبه کنیم و الگوهای رفتاری جدید و سالم را جایگزین کنیم.

مسأله ی خشونت، مصیبت کلان در جامعه است، خشونت فضای زندگی جمعی را زهراگین ساخته و بیماری اجتماعی است که اثرات منفی آن بر روح وروان کل افراد جامعه سایه افکنده و آزار دهنده است و زخم دهی خشونت کلامی کم تر از خشونت های فزیکی نیست، خشونت های فزیکی تن را زخم می دهد و جان می گیرد، اما خشونت های کلامی درون آدمی را زخم می دهد و سلامت روانی و شخصیتی افراد را هدف قرار می دهد و اثرات مخرب آن درازمدت است. با آموزش سالم و متعهد به ارزش های اخلاقی و متعهد به اصل میانه روی و اعتدال و دوری از تفکر افراطی، ما برای بازسازی ذهن و روان نسل فراگیر و نوسازی فرهنگی گام بر می داریم  و این حیاتی ترین اقدام برای داشتن یک جامعه ی سالم است. با این وجود لازم است که برای کارا شدن نظام آموزشی و سوق دهی روند آموزش در این جهت و در راستای محو خشونت، مسوولان امور استراتژی ملی و آموزش را تهیه کنند تا کل سیستم آموزشی به صورت یک پارجه گام به گام این هدف را پی گیری و به صورت تدریجی رویای داشتن یک جامعه ی سالم را محقق سازد و تحقق این امر و خواسته نیازمند تحول فکری و فرهنگی است؛ رسالتی که بر دوش نظام آموزشی و تحصیلی در جامعه است.

ادامه دارد…

ممکن است شما دوست داشته باشید