روزنامه اصلاح

چـرا شهـروندان کابل در برابر خطـرات ویروس کرونا بی‌تفاوت هستند؟

به گفته مقامات طبی با شروع گردش اجتماعی ویروس کرونا در افغانستان، شمار مبتلایان به کوید ۱۹ در کشور به طور فزاینده در یک هفته اخیر افزایش یافته است. تا کنون آمار بلند مبتلایان به ویروس کرونا در ولایات هرات و کابل ثبت شده‌اند. حکومت برای جلوگیری از مصاب شدن مردم در نتیجه گردش اجتماعی کوید ۱۹، قیود روزگردی و قرنتین را در شهرهای‌های کابل، هرات، فراه، نیمروز و دایکندی اعمال کرده است و با تعطیل کردن ادارات به استثنای نیروهای امنیتی و کارمندان صحی و فعالیت‌های مردمی به استثنای دکان‌های خوراکه فروشی از مردم خواسته‌اند تا در خانه‌های‌شان بمانند و زنجیره این ویروس را قطع نمایند.

تجربه که چین به عنوان خواستگاه این ویروس به جهان بیان می‌دارد، اعمال قرنتین و رعایت فاصله اجتماعی است؛ مساله‌یی که سر انجام چین را موفق به مهار این ویروس نمود. کشورهای جهان حداقل در این مورد اتفاق نظر دارند که تنها راه مبارزه با ویروس کرونا، قرنتین و قطع هر گونه رفت و آمد میان انسان‌ها است و از این رو کشورهای هند، ایتالیا و انگلستان و چند کشور دیگر رو به قرنتین سراسری آورده‌اند و انتظار دارند که با اعمال این روش موفق به شکست این دشمن جامعه بشری شوند. با توجه به این تجربه جهانی، حکومت افغانستان نیز اقدام به قرنتین کردن شهرهای هرات، نیمروز و فراه و سپس شهر کابل و در تازه‌ترین مورد شهر نیلی مرکز دایکندی نموده است؛ اما به نظر می‌رسد که در اکثر جاها به ویژه در کابل، مردم به اصول صحی بی توجه هستند و از قوانین قرنتین پیروی نمی‌کنند.  چنانچه گفته شد، با وجود آگاهی‌دهی زیاد از خطرات ویروس کرونا، اقدامات حکومت برای قرنتین کابل و وضع محدودیت بر رفت و آمد شهروندان و افزایش همه روزه مبتلایان و ثبت واقعات فوتی در نتیجه ویروس کرونا، دیده می‌شود که متاسفانه در پایتخت هنوز هم عامه مردم در برابر خطرات شیوع ویروس کرونا و ابتلا شدن به آن بی تفاوت هستند و آن را جدی نمی‌گیرند. با گذشت یک و نیم هفته از قرنتین کابل هنوز هم محلات مزدحم کابل مثل مندوی و کوته سنگی مملو از جمعیت است که بدون استفاده ماسک، دستکش و رعایت فاصله سر گرم داد و گرفت و تعاملات‌شان می‌باشند و رفت‌وآمدهای غیر ضروری نیز به وفور در جاده‌ها و پس کوچه‌های کابل جریان دارد. جدی گرفته نشدن خطر شیوع ویروس کرونا در افغانستان از سوی مردم دلایلی دارند که در این نوشته به تعدادی از آن که نشان‌دهنده بی توجهی مردم در برابر خطرات شیوع ویروس کرونا می‌باشد، اشاره شده است. تحلیل و ارزیابی باورهای موجود و حاکم در میان مردم برای مواجه با کرونا، مسؤولین را در ادامه کار به موفقیت نزدیک می‌سازد و  حکومت با انجام اقدامات آگاهی‌دهی و وقایوی با توجه به باورها و برداشت‌های مردمی می‌توانند که موفق به قناعت افکار عامه در مبارزه با کوید ۱۹ شوند؛ در غیر آن بی توجه به آنچه در زیر پوست جامعه می‌گذرد، درصدی موفقیت برنامه‌های آگاهی‌دهی و جذب همکاری مردم با مسؤولین کمتر خواهند بود. در نهایت باورها و گمان‌‌هایی که سبب بی توجهی مردم به خطرات شیوع ویروس کرونا و عدم رعایت اصول صحی و دساتیر مسؤولین از سوی آنان شده است، را می‌توان در این چند موارد خلاصه نمود:

یک، عده‌یی به این باورند که ویروس کرونا یک بلای آسمانی و از جانب خدا است، پس هر کی را خدا بخواهد می‌گیرد، با قرنتین و موارد دیگر، نمی‌توان و نباید هم در برابر اراده الهی قرار گرفت. صاحبان این نوع تفکر و باور، مردم را به جای رعایت فاصله اجتماعی، ترغیب به تجمع بیشتر در مساجد و زیارتگاه‌ها و مراسم دینی می‌کنند. تجربه ثابت کرده است که تعدادی از مردم مسلمان و سنتی افغانستان، تحت تاثیر چنین تبلیغاتی قرار گرفته و آن را می‌پذیرند که کار آگاهی‌دهی و تبلیغ را پیش از پیش دشوار می‌سازد. انتظار می‌رود که مسؤولین با درک پیامد این نوع تبلیغ در جامعه، خواستار همکاری علمای دینی شوند و از منظر دین به آن پاسخ داده شود. با برجسته‌سازی فتاوی علما در چند کشور اسلامی برای بسته شدن مساجد و کاهش تجمعات، می‌توان مردم را متقاعد به خانه ماندن نمود. افزون بر این باید با مبلغین این نوع تفکر از آدرس وزارت حج و اوقاف برخورد شود و مانع نشر و پخش افکار آنان در میان مردم و شبکه‌های اجتماعی شوند.

دو، تعدادی هنوز هم در میان مردم تبلیغ دارند که ویروس کرونا، سلاح بیولوژیکی و دست‌ساخته خارجی‌ها است که از این طریق در تلاش کم کردن نفوس و خاصتاً جمعیت پیرشان می‌باشند. تبلیغ این نوع تحلیل، جوانان را به نحوی در برابر خطر ابتلا به این ویروس، بی توجه ساخته است و در بسا موارد به طنز و کنایه تلخ در جامعه نیز منجر شده که از سوی برخی جوانان به آدرس کهن‌سالان بیان گردیده است. در پاسخ به این نوع تبلیغ، مسؤولین با جمع‌آوری و رده‌بندی آمار مبتلایان و قربانیان این ویروس در کشورهای مختلف، این را ثابت نمایند که ویروس کرونا پیر، جوان، زن و مرد نمی‌شناسند؛ بلکه همه را مورد هجوم قرار می‌دهند.

سه، شماری هم این را تبلیغ دارند که مقاوت بدن مردم افغانستان در برابر هر نوع ویروس بالا است، و آلودگی هوا که این مردم را نکشتند، کرونا هیچ کاری نمی‌توانند. این تبلیغ با توجه به آلودگی هوا و عدم نظافت شهری، تا کنون از سوی خیلی‌ها پذیرفته شده و در برابر خطر کرونا به نحوی دچار غرور کاذب شده‌اند. برای این خنثی‌سازی این تبلیغ و اعتماد کاذب، باید گروهی از داکتران توظیف شوند تا با استدلال طبی در برنامه‌های ویژه در رسانه‌ها از واگیر بودن و خطرات این مرض ویروس به مردم معلومات دهند و افزون بر این در شبکه‌های اجتماعی نیز ویدیوها تولید و نشر گردد.

چهار، از اینکه  تب، سردردی، سرفه و نفس‌تنگی از علایم زکام نیز می‌باشد؛ تعدادی این را تبلیغ دارند که گویا ویروس کرونا همان زکام و سینه بغل است که مردم افغانستان با آن خو گرفته و عادت دارند. از اینکه هنوز هم هوای کابل و هرات و اکثر ولایت‌های کشور، سرد و خنک می‌باشد، مبتلایان زکام نیز زیاد می‌باشند، انتظار می‌رود که مسؤولین با توظیف متخصصین طبی از تشابه علایم ویروس کرونا و زکام پرده بردارند و تفاوت‌های این دو را در رسانه‌ها و از راه‌های مختلف تشریح نمایند تا با این کار مردم، دچار توهم نشده و ویروس کرونا را جدی بگیرند.

با توجه به پیش‌بینی مسؤولین صحی که ویروس کرونا به این زودی مهار شدنی نیست، وقایه و تدبیر با در نظر گرفتن باورهای مردمی و دلایلی که ذکر گردید، عملی‌تر و موثرتر خواهد بود و مسؤولان را در امر مبارزه با کرونا و آگاهی‌دهی به مردم در زمینه جلوگیری از شیوع آن، کمک خواهند کرد.

محمد حسین جوهری

ممکن است شما دوست داشته باشید