روزنامه اصلاح

پاسخگویی؛ ویژ‌گی نظام‌های مردم‌سالار

 از چندی به اینسو نهادها و ادارات شامل حکومت سرگرم گزارشدهی از کارکردهای شان به مردم افغانستان استند. تا هنوز تعدادی از نهادهای حکومتی به شمول وزارت خانه ها، ریاست ها و ادارات مستقل با حضور در کنفرانس هایی در مرکز رسانه های حکومت در برابر رسانه ها از اجراآت خود در جریان سال گذشته‌ی خورشیدی گزارش داده اند. این گزارش ها شامل مسایلی چون اجراآت، دستاورد ها، چالش ها و نیز پلان های آینده‌ی آنها بوده است.

     گزارشدهی حکومت به مردم از جمله‌ی ویژه‌گی های نظام های مردم‌سالار میباشد. بر بنیاد مفاد احکام قانون اساسی در نظام های مردم‌سالار، که نظام فعلی افغانستان از آن جمله دانسته می شود، حاکمیت در اصل به مردم و شهروندان کشور مربوط می شود و حکومتگران در حقیقت نمایندگان مردم و شهروندان اند که به نمایندگی از آنان حاکمیت را تمثیل میکنند و به نمایندگی از شهروندان به رتق و فتق امور می پردازند و امور مربوط به حیات عمومی و خصوصی شهروندان را مطابق به مفاد احکام قانون به پیش می برند. در یک چنین نظام هایی حکومتگران نه حاکم بر مردم ومسلط بر سرنوشت شان، بلکه در واقع خادمان مردم و نمایندگان آنان در زمینه‌ی پیشبرد امور کشور می باشند.

     در جوامعی که حکومت بر اساس الگوی مردمسالاری امور مربوط به حیات ملی را اداره و مدیریت می کند دولتمردان نزد مردم مسئوول واز اجراآت خود پاسخگو می باشند. مسئوولان نظام در هر رده و رتبه‌ای که هستند به عنوان نمایندگان مردم که از سوی آنان صلاحیت اجرایی یافته اند عمل کرده و به عنوان وکیل شهروندان در امور اجرایی ناگزیر اند به مردم پاسخگو بوده وگزارش دهند. تفاوت نظام های مردم سالار با نظام های توتالیتر در همین نکته نهفته است. نظام های توتالیتر به هیچ صورت خود را در برابر مردم مسئوول و پاسخگو نمی دانند و هیچگاه خود را ملزم به گزارشدهی به مردم نمیدانند و هیچ الزامی را احساس نمیکنند که به شهروندان از اجراآت خود گزارش دهند.

    افغانستان آخرین نظامی را که به معنای واقعی کلمه خود را نماینده‌ی خدا در روی زمین وآمر بلا منازع و غیر پاسخگو به مردم میدانست، تجربه کرد، نظام طالبانی بود. نظام طالبانی بر بخشی از قلمرو افغانستان حکومت میکرد، بی اینکه برای شهروندان ارایه خدمات نموده ویا دیدگاه و نقطه نظرات آنان را در زمینه‌ی درستی ویا نادرستی اجراآت خود مد نظر گیرند، بر مردم حکومت میکردند. آنان به هیچ صورت خود را در برابر مردم پاسخگو احساس نمی کردند و بلکه کلی از شهروندان طلبکار هم بودند وبه آنان برابر با نظر وبرداشت خود از دین و شریعت امر ونهی میکردند و برای شان اهمیتی نداشت که مردم چگونه می اندیشند وچه قسم فکر میکنند. ویا اینکه لزومی نمی دیدند که به مردم گزارش دهند.

     نظام موجود که پس از سقوط امارت طالبان اداره‌ی امور کشور را بر عهده گرفته و بر بنیاد آرای مردم افغانستان به رتق و فتق امور مربوط به حیات ملی مردم افغانستان می پردازد، خود را در برابر مردم مسئوول و از اجراآت خود به آنان پاسخگو میدانند. به همین خاطر هم است که در این روز ها نهاد ها و ادارات شامل حکومت از اجراآت یک سال گذشته‌ی خود به شهروندان گزارش می دهند و هر یک از مسئوولان این روز ها نوبت به نوبت در برابر رسانه ها حاضر شده واجراآت خود را به سمع مردم میرسانند.     واما ایجاب میکند که این گزارشدهی به گونه‌ای باشد که بتواند مردم افغانستان را به قناعت برساند وهر یک از ادارات باید به گونه‌ای گزارش دهند که واقعیت های موجود در روند اجراآت ادارات ونهاد های شامل حکومت را با مردم شریک کند و مردم در جریان واقعیت های موجود قرار گیرند و بدانند که روند اوضاع به کدام سو در حرکت است و مشکلاتی هم اگر هست در کدام زمینه ها می باشد و هم ریش‌ ی نا رسایی ها در کجاست و راه های برون رفت از مشکلات و نارسایی ها کدام است. لازم است تا گزارشدهی صرفا به یک رسم و نمایش مبدل نشده وبه اصطلاح حکم خاک پاشیدن بر چشم مردم نباشد.

    گزارشدهی دقیق و درست و صادقانه از اجراآت در حقیقت اعتماد مردم به حکومت را قوی تر و فاصله ها را کمتر نموده وتکیه گاه مردمی نظام را بیشتر از گذشته ساخته و سبب ازدیاد حمایت های مردم از نظام میگردد. قوت گرفتن اعتماد شهروندان سبب تقویت پشتوانه‌ی مردمی نظام می شود. هرگاه که پشتوانه‌ی مردمی نظام قوت گرفت، باعث آن می شود که نظام قوت بگیرد وتوانایی های آن در برخورد با مشکلات و نیز اداره و مدیریت بحران های موجود بیشتر شده و سبب آن شود که نظام بتواند کشور را به سوی نجات هدایت و راهنمایی کند.

ممکن است شما دوست داشته باشید