روزنامه اصلاح

ولسی‎جرگه مظهر اراده و اختیارات مردم

ولسی جرگه یا خانه ملت، نمادی از قدرت و اختیارات ملت بزرگ افغانستان است که نمایندگان باصلاحیت اقوام مختلف در آن حضور دارند. خانه‌ای که مانند یک گلدان، میزبان گلهای رنگارنگ، از تمامی بخش‌های افغانستان است. اختیارات و صلاحیت‌های اعضای ولسی جرگه در تمامی بخش‌های داخلی و خارجی، تحقق بخشنده مشارکت قدرتمند و مؤثر مردم در اداره کشور است. از تصویب بودجه‌های کلان اقتصادی و کشوری گرفته تا تغییرات و اصلاحات اسناد تقنینی، تائید یا لغو فرمان‌ها، استیضاح وزرا و مسؤولان دولتی، همه از صلاحیت‌های نمایندگان مردم افغانستان در خانه دولت است. بر این اساس، هیچ‌گونه کم‌کاری، سهل‌انگاری، قوم‌گرایی، نژاد پرستی و جنجال‌های داخلی مجلس، از آدرس خانه ملت و ولسی جرگه، برای مردم پذیرفتنی و توجیه‌پذیر نیست. مردم انتظار دارند که در دور جدید پارلمان، نمایندگان بتوانند بیشتر از پیش، مسؤولیت‌های وجدانی، قانونی وایمانی خویش را در راستای توسعه و پیشرفت کشور، ادا سازند.

     در این مطلب، با توجه به صلاحیت‌ها و اختیارات گسترده‌ی اعضای ولسی جرگه در تمامی بخش‌های سیاسی، دولتی، انکشافی و اجتماعی، به مهم‌ترین مکلفیت‌ها، صلاحیت‌ها و اختیارات قانونی نمایندگان اشاره می‌شود. هدف از نوشتن این مطلب، تنظیم شدن توقعات و انتظارات مردم از نمایندگانشان، در حد صلاحیت و اختیارات قانونی آنان است. از سوی دیگر، وکلا و نمایندگان مردم نیز با توجه به نیازها، ضرورت‌ها و مشکلات جامعه، باید با تمام توان در راستای تحقق آرزوهای قانونی مردم افغانستان تلاش کنند.

صلاحیت‌ها و اختیارات؛

 الف- اختیارات قانونی: بر اساس قانون اساسی، اعضای ولسی جرگه افغانستان دارای صلاحیت‌ها و اختیارات زیادی هستند. در فصل پنجم و ماده هشتاد و یکم قانون اساسی، از شورای ملی به حیث عالی‌ترین ارگان تقنینی در کشور یادشده است. در ماده ۹۰ قانون اساسی آمده است که تصویب، تعدیل و لغو قانون، از صلاحیت‌های وکلای پارلمان است. همچنان تصویب پرو گرام‌های انکشافی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی در کشور، از دیگر صلاحیت‌ها و اختیارات نمایندگان ملت است؛ یعنی در ابتدای هرسال، تمامی بودجه‌های منظور شده از طرف دولت، باید مورد تأیید نمایندگان مردم قرار بگیرند.

    از سوی دیگر، اعضای ولسی جرگه قدرت لغو یا تعدیل اسناد قانونی داخلی و میثاق‌ها و کنوانسیون‌های بین‌المللی را نیز دارا استند. نمایندگان با توجه به وضعیت جامعه و مردم با در نظر گرفتن مصالح زندگی آنان، می‌توانند در قوانین داخلی تغییرات بیاورند و برخی از کنوانسیون‌های حقوق بشری را که افغانستان به آن ملحق گردیده، ملغی کنند. در اصول وظایف و صلاحیت‌های داخلی ولسی جرگه آمده است که طرح تقنینی اعضاء، آوردن تغییرات در قوانین، تصویب، بطلان یا الغای اسناد، از صلاحیت‌های اعضای ولسی جرگه است.

     استیضاح و استجواب هریک از وزیران و اعضای کابینه دولت، تأیید یا رد آن، از دیگر صلاحیت‌ها و اختیارات ولسی جرگه است. بر این اساس، تمامی وزیران دولت، مشروعیت خود را از مردم افغانستان می‌گیرند و همیشه در برابر مردم پاسخ‌گو هستند. هریک از وزیران، هرزمانی که مسؤولیت‌های خویش را به شکل درست انجام داده نتوانند، از سوی اعضای ولسی جرگه استیضاح و استجواب می‌شوند. درصورتی‌که نتوانند قناعت اعضای ولسی جرگه را حاصل کنند، رد صلاحیت می‌شوند. در این صورت، اعضای ولسی جرگه که نمایندگان مردم افغانستان هستند، در تعیین وزیران و مشروعیت بخشیدن به آنان به‌شدت نقش دارند و مشارکت مردم را در تعیین کارگذاران دولت، تحقق می‌بخشند.

 ب-صلاحیت‌های کشوری: اعضای ولسی جرگه صلاحیت‌دارند تا با درک نیازها، ضرورت‌ها و مطالبات قانونی مردم، بودجه‌های کلان توسعه‌ای و انکشافی را تأیید یا رد کنند. ازآنجایی‌که هریک این نمایندگان از درون زندگی توده‌های مردم در خانه ملت راه‌یافته‌اند، به‌خوبی نسبت به وضعیت زندگی آنان آشنا هستند. از ضرورت‌ها، نیازها و خواسته‌های مهم مردم آگاهی دارند. از درد بیوه‌زنان، مشکلات خانواده‌های بی‌سرپرست شهدای اردو و پولیس ملی، امیدهای بربادرفته فرزندان یتیم و کارگر، جوانان گرفتار در دام اعتیاد در زیر پل‌ها، به‌خوبی باخبر هستند. اعضای ولسی جرگه می‌دانند که مردم بی‌صبرانه منتظر تحول هستند؛ تحول در بخش‌های امنیتی، اقتصادی، توسعه یی، اجتماعی و حقوقی. مردم چشم شان به خانه ملت دوخته‌شده‌اند و هرروز پیگیر فعالیت‌ها، صحبت‌ها و موضع‌گیری‌های نمایندگانشان از طریق رسانه‌ها و شبکه‌های مجازی هستند. با توجه با این انتظارات، نمایندگان باید به وعده‌های خویش جامه عمل پوشانیده مسؤولیت‌های قانونی خویش را ادا سازند.

ج- صلاحیت‌های نظارتی: نظارت بر کارها و کنترول پروژه‌ها، از دیگر صلاحیت‌ها و کارکردهای نمایندگان مردم در خانه ملت است. نمایندگان صلاحیت‌دارند تا از هریک وزیران، رئیسان ادارات، مسؤولان و تطبیق کنندگان پروژه‌ها، درباره کارهای شان، وضاحت و روشنی بخواهند. در تمامی ساحات مربوطه خویش، بر کمیت و کیفیت تطبیق پروژه‌های توسعه‌یی و انکشافی، کنترول و نظارت جدی داشته باشند. نمایندگان باید مانع هرگونه کم‌کاری‌ها، تقلب‌کاری‌ها و خیانت‌ها در انجام پروژه‌ها شوند و برای مجازات عاملان آن، اقدام‌های عملی کنند.

 د- صلاحیت‌های حقوق بشری: بخش دیگر از مسؤولیت‌ها و صلاحیت‌های اعضای ولسی جرگه، نظارت از چگونگی وضعیت حقوق بشر، حقوق زنان و کودکان و حقوق اقلیت‌ها در کشور است. در اصول وظایف داخلی ولسی جرگه نیز به این مسئله اشاره‌شده است که اعضای پارلمان باید به شکایت‌ها و موارد حقوق بشری، رسیدگی نمایند. به‌همین خاطر، چندین گروه تحت نام‌های گروه عرایض و سمع شکایات، گروه امور عدلی و قضایی، گروه مصونیت‌های حقوقی، در داخل ولسی جرگه وجود دارد.

ذ- صلاحیت‌های فرهنگی و آموزشی: بخش دیگری از کارکردها و مسؤولیت‌های نمایندگان مردم در خانه ملت، نظارت از بخش‌های فرهنگی و آموزشی در کشور است. حتی گروه‌های مربوط به امور دینی و فرهنگی، مخابرات و ارتباطات و امور جوانان، شامل وظایف داخلی ولسی جرگه است. خلاصه همه این‌ها نشان‌دهنده اختیارات و صلاحیت‌های نمایندگان مردم در خانه ملت است که سرنوشت آینده را رقم می‌زند.

نتیجه‌گیری؛

۱- ولسی جرگه، مظهر قدرت و اراده مردم افغانستان است و مشارکت مردم را در اداره کشور، تحقق می‌بخشد. تمامی وزیران و اعضای کابینه دولت، مشروعیت خویش را از خانه ملت می‌گیرند و در طول انجام وظایف خویش، در مقابل مردم پاسخگو هستند. نمایندگان مردم در ولسی جرگه، در تمامی بخش‌های سیاسی، فرهنگی، آموزشی و اجتماعی اختیارات و صلاحیت‌های زیادی دارند.

۲- انتظارات و توقعات مردم نیز باید بر اساس صلاحیت‌ها و مکلفیت‌های قانونی نمایندگانشان باشند. مردم بامطالعه دقیق مسؤولیت‌ها و صلاحیت‌های قانونی نمایندگانشان در ولسی جرگه، آنان را به انجام خدمت برای کشور و مردم وادار کنند. از طرف دیگر، وکلای پارلمان نیز با توجه به تعهدات خویش به مردم و بر اساس وظایف محوله قانونی‌شان، باید سعی و تلاش شان را در راستای توسعه کشور و حل مشکلات جامعه بیشتر سازند. هرگونه بی‌توجهی‌ها، بی‌نظمی‌ها، سوءاستفاده از صلاحیت‌ها و جنجال‌های داخل مجلس، در پیشگاه ملت افغانستان پذیرفتنی و توجیه‌پذیر نیست.

۳- اعضای ولسی جرگه در طول دوران کاری خویش، باید به شکل جدی و اساسی، در تأیید و عدم‌تأیید وزیران، نظارت جدی بر کیفیت و کمیت تطبیق پروژه‌ها در سطح افغانستان، تأمین عدالت و برابری، رفع نیازها و ضرورت‌های اساسی مردم، الگو گیری از کشورهای پیشرفته در تخصیص منابع اقتصادی و مالی، نظارت بر امور فرهنگی و آموزشی کشور، تلاش کنند.

داوود ناظری

ممکن است شما دوست داشته باشید