روزنامه اصلاح

نگرانی‌ها از تداوم رویدادهای جرمی و قتل‌های هدفمند در کابل

در جریان دو هفته‌ی اخیر تنها در شهر کابل چندین قتل هدفمند صورت گرفته است. دو شب پیش افراد مسلح ناشناس در منطقه کارته سخی شهر کابل شب هنگام به یک منزل مسکونی داخل شده و هفت از اعضای این خانواده را به قتل رسانیدند. هنوز انگیزه‌ی قتل اعضای این خانواده روشن نیست. این تازه‌ترین رویداد جنایی است که در کابل به وقوع پیوسته است. دو هفته پیش مینه منگل مشاور کمیسیون امور فرهنگی ولسی جرگه در ساحه‌ی کارته نو شهر کابل ترور شد. به دنبال آن مولوی سمیع الله ریحان امام”مسجد التقوا” در مربوطات ناحیه‌ی نهم شهر کابل در یک انفجار بمب در داخل مسجد جان باخت. دو روز پیش نیز مولوی شبیراحمد کاموی یکی از علمای دینی در ناحیه‌ی هشتم شهر کابل به قتل رسید. همزمان با این یک رویداد دیگر قتل در شهرنو کابل به وقوع پیوست که عامل آن از سوی مردم محل بازداشت گردید. وقوع رویدادهای پیهم جنایی و جرمی در شهرکابل نگرانی‌های زیادی را به همراه داشته است. مردم با انتقاد از افزایش رویدادهای جرمی، از پولیس می‌خواهند عاملان این رویدادها را شناسایی و به پنجه قانون بسپارد و نیز امنیت جان و مال مردم را تأمین نماید.

انگیزه‌های قتل‌ها و ترورهای هدفمند؛

رویدادهای قتل و ترورهای هدفمند در شهر کابل ظاهراً با انگیزه‌های متفاوت صورت می‌گیرد. بخشی از ترورهای هدفمند از سوی گروه‌های تروریستی سازماندهی و اجرا می‌شود. گروه‌های تروریستی معمولاً کارمندان دولتی، افراد و شخصیت‌های تأثیرگزار و علمای دینی را هدف قرار می‌دهند. علمایی که همواره موضوع حقانیت دولت افغانستان را تبلیغ کرده و در خطبه‌های نماز و برنامه‌های تلویزیونی از نیروهای ملی امنیتی و دفاعی افغانستان حمایت می‌کنند، از اهداف اصلی گروه‌های تروریستی به شمار می‌روند. مولوی سمیع‌الله ریحان که روز جمعه(۲جوزا) حین ادای نماز در مسجد به شهادت رسید، در رابطه به حقانیت دولت و نیروهای امنیتی و دفاعی افغانستان همواره بی‎پرده سخن می‌گفت و کنش‌ها و فعالیت‌های ستیزه‌جویانه‌ی مخالفان مسلح نظام را نکوهش می‌کرد. بناً این امر انگیزه و دلیل ترور این عالم دینی را روشن می‌سازد. بدون شک عاملان ترور وی کسانی اند که علیه نظام و مردم افغانستان دست به مخالفت مسلحانه زده اند. یک بخش دیگری از قتل‌های هدفمند، ریشه‌ در مشکلات خانوادگی و دشمنی‌های شخصی دارد. انگیزه‌ی قتل خانم مینه منگل نیز مشکلات خانوادگی بوده است. وزارت امور داخله هم این موضوع را تأیید کرده و خانواده‌ی خانم منگل نیز می‌گویند که دلیل قتل وی مشکلات خانوادگی بوده است. یک بخش دیگر قتل‌ها و ترورها در شهرکابل فعالیت مجرمان جنایی است. مجرمان جنایی معمولاً تاجران، سرمایه‌گذاران و اعضای خانواده‌های آنان را گروگان گرفته و در صورت برآورده نشدن خواست‌های شان، آنان را به قتل می‌رسانند. دزدی‌های شب‌هنگام و قتل‌های هدفمند که همواره منجر به قتل شهروندان می‌گردد، به دلیل فعالیت شبکه‌های جرمی در شهر است. هرچند وزارت امور داخله طی روزهای گذشته در گرفتاری مجرمان و متلاشی ساختن باندها و شبکه‌های جرمی دست‌آوردهای چشمگیری داشته است، اما وقوع رویدادهای پیهم قتل و ترور، نمایانگر گستردگی فعالیت‌های جرمی در شهر کابل است. این رویدادهای سبب شده مردم احساس امنیت و آرامش نکنند و نگران امنیت جان و مال شان باشند. وقوع رویدادهای قتل و کشتارهای هدفمند باعث این شده که دست‌آوردهای پولیس در بخش تأمین امنیت و گرفتاری مجرمان جنایی کمرنگ جلوه کرده و انتقادها بر پولیس و نیروهای امنیتی افزایش یابد.

عوامل افزایش فعالیت‌های جرمی؛

چند دلیل عمده سبب شده که باوجود تلاش‌های پیهم وزارت امور داخله و نیروهای امنیتی در امر تأمین امنیت شهروندان، گراف ناامنی و جرم و جنایت بالا برود.

-فعالیت گروه‌های مخالف نظام: فعالیت گروه‌های تروریستی و مخالفان مسلح نظام، دلیل اساسی ناامنی و بی‌ثباتی در افغانستان است. فعالیت گروه‌های تروریستی زمینه‌ را برای انواع جرم، جنایت و فعالیت‌های تخریبی مساعد ساخته است. به گفته‌ی مقام‌های حکومت وحدت ملی، هم‌اکنون بیش از بیست گروه تروریستی در افغانستان فعالیت داشته و به گونه‌ی سیستماتیک علیه نظام و مردم افغانستان می‌جنگند. گستردگی فعالیت گروه‌های تروریستی، سبب شده بخش اعظم انرژی و توان نیروی‌های امنیتی صرف نبردهای جبهه‌یی شود و موضوع امنیت شهرها و مبارزه با مجرمان جنایی و شبکه‌های جرمی در حاشیه قرار گیرد. داغ بودن جبهات جنگ سبب شده پولیس در کنار اردوی ملی در اطراف و حومه‌های شهرها برای حفظ اراضی بجنگند؛ در حالی که جنگیدن برای حفظ اراضی و نبردهای جبهه‌یی وظیفه‌ی پولیس نیست. وظیفه‌ی پولیس تأمین امنیت شهرها و حفظ آرامش مردم است.

-فعالیت گسترده‌ی شبکه‌های جرمی: یکی دیگر از مشکلات شهر کابل و کلان‌شهرهای دیگر کشور، موجودیت و فعالیت شبکه‌های جرمی است. فعالیت مجرمان جنایی پیامدهای زیانباری برای امنیت شهر، روند سرمایه‌گذاری و اشتغال داشته است. سرمایه‌گذاران و اعضای خانواده‌های آنان همواره از اهداف اصلی شبکه‌های جرمی و مافیایی بوده است. هدف اکثر قضایای اختطاف، گروگان‌گیری و سرقت‌های مسلحانه، قشر سرمایه‌دار کشور بوده است. وقوع رویدادهای گروگان‌گیری و قتل سرمایه‌گذاران و اعضای خانواده‌های آنان سبب شده تا امنیت فزیکی و روانی سرمایه‌گذاران سلب شده و برخی از تاجران و سرمایه‌گذاران، خود و سرمایه‌های شان را به بیرون از کشور انتقال دهند. آنعده از سرمایه‌گذارانی هم اگر در داخل کشور زندگی می‌کنند، بخش‌ عمده‌ی سرمایه‌های شان را به خارج انتقال داده اند. این امر سبب شده روند سرمایه‌گذاری با رکود مواجه شود و گراف فقر و بیکاری سال تا سال دیگر بالا برود. متأسفانه در سال‌های گذشته در مبارزه با شبکه‌های جرمی جدیت بیشتر به خرج داده نشده بود و مجرمان جنایی جرئت یافته بودند بدون هیچ‌نوع نگرانی‌ای دست به قتل، گروگان‌گیری و سرقت‌های مسلحانه بزنند. اکنون وزارت امور داخله مبارزه با شبکه‌های جرمی را در اولویت قرار داده و دست‌آوردهای خوبی هم در این زمینه داشته است. وزارت امور داخله به تازگی یکی از خطرناک‌ترین شبکه‌های جرمی را که در بیشتر قضایای قتل، گروگان‌گیری و سرقت‌های مسلحانه دست داشت، متلاشی کرد. وزارت امور داخله اعلام کرده که رویکرد مبارزه با جرایم جنایی را تغییر داده و پس از این مجرمان جنایی در هیچ نقطه‌ای از کشور احساس امنیت نخواهند کرد. جدیت وزارت امور داخله در امر مبارزه با شبکه‌های جرمی در شرایطی که احساس امنیت و آرامش مردم تقریباً از میان رفته، می‌تواند امیدواری‌ها نسبت به آینده را بیشتر سازد.

-موجودیت سلاح‌های غیرقانونی نزد مردم: یکی از دلایل عمده‌ی موجودیت ناامنی در شهرها، موجودیت سلاح‌های غیرقانونی نزد افراد و اشخاص و برخی گروه‌ها و حلقات است. موجودیت سلاح و مهمات غیرقانونی در میان مردم خطر بالفعلی برای امنیت شهر و شهروندان است و هر لحظه احتمال دارد در هر گوشه و کنار شهر، جرم و جنایت و قتل و ترور صورت بگیرد. سال گذشته وزارت امور داخله برنامه‌ای را رویدست گرفت که بر اساس آن قرار بود تمامی سلاح‌های غیرقانونی از نزد افراد و اشخاص و گروه‌ها جمع‌آوری شود. معلوم نیست این برنامه تا چه حد تطبیق شده و اگر تطبیق هم شده چرا تأثیری روی امنیت شهر نداشته است؟. باور مردم هنوزهم بر این است که سلاح و مهمات غیرقانونی نزد افراد به گونه‌ی گسترده وجود دارد. سه روز پیش وقتی تیم کریکت افغانستان تیم کریکت پاکستان را شکست داد، آسمان شهرکابل و برخی شهرهای دیگر مرمی باران شد. از هر کوچه و پس کوچه صدای شلیک مرمی به گوش می‌رسید و خواب آرام شهروندان را به کابوس مبدل کرد. تا حدی که بسیاری از شهروندان برای لحظه‌ای فکر کردند اتفاق بدی افتاده است. این رویداد از موجودیت گسترده‌ی سلاح و مهمات غیرقانونی و ثبت‌ناشده نزد مردم پرده برداشت و نشان داد که برنامه‌ی جمع‌آوری سلاح و مهمات غیرقانونی بی‌نتیجه بوده است. هرچند وزارت امور داخله یک روز پس از این رویداد اعلام نمود که حدود چهل تن را که دست به شلیک‌های هوایی زده بودند، بازداشت کرده است.

-ضعف سیستم امنیتی: یکی از خلاهایی که در سیستم امنیتی شهرها وجود دارد، نبود سیستم گزمه‌ی سیار پولیس در نقاط مختلف شهر است. متأسفانه در سیستم امنیتی شهرهای افغانستان به ویژه شهر کابل، بیشتر به ایجاد پاسگاه‌ها و چک‌پاینت‌ها در برخی چهارراه‌ها و نقاط مهم شهری اکتفا شده، در حالی که به گفته‌ی خود مقام‌های وزارت امور داخله، موجودیت این پاسگاه‌ها و چک‌پاینت‌ها هیچ تأثیری روی امنیت شهرها نداشته است. در نبود گزمه‌های سیار و گشت‌وگذار پولیس و پرسونل نظامی در شهرها، خطر وقوع رویدادهای جرمی و قتل و کشتار بیشتر است. در اکثر رویدادهای جنایی که در شهرکابل به وقوع می‌پیندد، پولیس نمی‌تواند به موقع به محل رویداد برسد و دلیل اصلی آن هم ضعف سیستم امنیتی در شهر است.

پاینده

ممکن است شما دوست داشته باشید