روزنامه اصلاح

نقش شهروند فعال در توسعۀ زندگی شهری

شهروند فعال، بزرگ‌ترین نقش را در توسعه، آبادانی و شکوفایی شهر دارد و می‌تواند بسیاری از مشکلات را حل کند. بالا رفتن کیفیت زندگی در شهر کابل، درگرو انجام مسئولیت‌های شهروندی و فعال شدن باشندگان پایتخت است. شهروند فعال دارای یک سلسله ویژگی‌ها و خصوصیت‌ها است که برخی این ویژگی‌ها در قوانین کشور ذکرشده و برخی هم ذکر نشده است و مردم به خاطر ارزش‌های دینی، اعتقادی، همدیگر دوستی وایمانی شان انجام می‌دهند. این ویژگی‌ها و خصوصیت‌ها بیشتر شامل سهم گیری و ادای مسئولیت یک شهروند در قبال تمامی روابط اجتماعی، محیطی، تجاری، شهرسازی، سیاسی و امنیتی در شهر کابل می‌گردد. طبق توصیه‌های دینی و اخلاقی نیز هر شهروند در برابر خودش، خانواده، همسایه، اهل منطقه، همشهریان، امکانات و لوازم شهری، محیط‌زیست، قانون و فیصله‌های دولت، مسئولیت و وظیفه دارد. لحظه‌ای که از خانه بیرون می‌شود تا زمانی که برمی‌گردد، همه مکلفیت ها و مسئولیت‌ها به عهده یک شهروند فعال است. انجام این مسئولیت‌ها و در نظر داشتن آن، باعث قوام و دوام نظام و زیبایی و توسعه شهر می‌گردد و برای کسانی که مسئولیت خویش را ادا نمی‌سازند یا باعث تخریب منابع عمومی و اذیت دیگران می‌شود، در قوانین کشور، مجازات و مکافات برایشان نیز در نظر گرفته‌شده است.

در این مقاله به هدف آگاهی بیشتر شهروندان از نقش شان در سالم‌سازی شهر کابل و رفع چالش‌ها، به مهم‌ترین خصوصیات و مکلفیت های شهروندان فعال و راه‌های تقویت آن، اشاره می‌شود. تا شهروندان کابل از حالت منفعل به فعال تبدیل شوند و مسئولیت‌های خویش را در قبال توسعه، شکوفایی و زیبایی شهر کابل انجام دهند.

مکلفیت ها و مسئولیت‌ها؛

۱-تأمین امنیت: درست است که نیروهای امنیتی و پولیس مسئولیت قانونی تأمین امنیت را دارد و اما آنچه تلاش‌های پولیس را به نتیجه می‌رساند و امنیت منطقه و محیط ما تأمین می‌شود، همکاری‌های باشندگان محل است. هر شهروند فعال باید سهم خویش را در راستای تأمین امنیت در بخش‌های همکاری با پولیس، معرفی خلاف‌کاران، شریک نشدن با افراد مجرم، پناه ندادن به آنان در خانه و کوچه، روشن نگه‌داشتن چراغ کوچه در هنگام شب، عدم آزار و اذیت همسایگان از پشت‌بام‌ها و سر کوچه‌ها، ادا سازند. در این صورت می‌توان امنیت شهر کابل را به گونه کامل تأمین کرد.

۲-جلوگیری از بیماری‌ها: نقش دیگر یک شهروند فعال که در این روزها بسیار مهم شده است، حفظ سلامتی و صحتمندی خود و دیگران است. اگر مردم قرنطینه، دستورات طبی و بهداشتی و نکات ایمنی را رعایت کنند، به حیث شهروندان فعال، مسئولیت خویش را در قبال مبارزه بابیماری‌ها و جلوگیری از گسترش آن، انجام داده اند. در این قسمت شهروند منفعل کسی است که بابی احتیاطی، بی‌حوصلگی، عدم رعایت نظافت و بهداشت، انداختن زباله در کوچه‌ها، نه‌تنها که باعث جلوگیری امراض نشده بلکه سبب گسترش و شیوع آن می‌شود.

۳-زیبایی شهر: مدیریت درست زباله‌ها، حفاظت و مراقبت از گلدان‌ها و نهال‌های کنار جاده کابل، پاک نگه‌داشتن جوی‌های داخل کوچه، رها نکردن فاضلاب و زباله در شهر و داخل کوچه‌ها، رعایت نظافت و پاکیزگی منزل، آسیب نرساندن به تزئینات شهری، از مهم‌ترین نقش یک شهروند فعال در زیبایی شهر کابل است. اگر مردم به فکر زیبایی شهر نشود، دولت و شار والی هرقدر تلاش کند، دو روز بعد همه‌چیز نابود و از بین خواهد رفت.

۴-حفاظت از وسایل شهری: تمامی پارک‌ها، گلدان‌ها، نهال‌ها، ایستگاه‌های موترهای لینی، امکانت و تزیینات شهری که در کابل ایجاد می‌شود، نگهداری و مراقبت از آن، مسئولیت مردم است. همه مردم مکلف هستند که از این دارایی عمومی که برای زیبایی شهر و آسایش مردم ساخته‌شده است، مراقبت و محافظت کنند. در کود جزای افغانستان نیز این مسئله اشاره‌شده و کسانی که باعث تخریب اموال و دارایی عمومی شهری می‌شود، برایشان مجازات در نظر گرفته‌شده است.

چگونه شهروندان فعال داشته باشیم؟

برای فعال شدن شهروندان، در گام نخست آموزش و تعلیم بسیار مهم است. اگر بخواهیم که همه شهروندان در برنامه‌های مختلف مشارکت داشته باشند و به شهروندان فعال تبدیل شوند، باید میزان و کیفیت آموزش را بالا ببریم. چون شهروندان آگاه، آگاهانه و به‌موقع تصمیم می‌گیرند و نسبت به هر چیز احساس مسئولیت می‌کنند. شهروندان آگاه در برنامه‌های ملی بیشتر سهم می‌گیرند، کمتر برای پولیس و قانون مزاحمت خلق می‌کنند، پرونده‌های جنایی، اخلاقی و دعواها کاهش پیدا می‌کند. آموزش آسیب‌پذیری‌های اجتماعی را فوق‌العاده کاهش می‌دهد.

راهکار دیگر، آگاهی دهی از طریق رسانه‌ها، مساجد، انجمن‌ها، فرهنگیان و هنرمندان است. نهادهای رسانه‌ای و فرهنگی باید ترویج سخت‌کوشی، صبر و تحمل، وطن‌دوستی، همدیگر پذیری، حمایت از تولیدات داخلی، مهربانی با دیگران، احترام به قانون، صرفه‌جویی‌ها در مصرف آب و برق، فرهنگ محیط‌زیست، چگونگی ا استفاده از امکانات و وسایل شهری را همیشه باید در برنامه‌های خویش بگنجاند و به گوش مردم برساند و آن‌قدر تکرار کنند که به باورها تبدیل شود.

سومین راهکار، مجازات و مکافات مجرمان و متخلفان قانون است. متأسفانه یکی از راه‌های تطبیق قانون و انجام مکلفیت های شهروندی، مجازات و ترس است. بعضی افراد عادت کرده‌اند که بدون فشار و زور، هیچ‌چیزی را باور ندارند و انجام نمی‌دهند. نهادهای مجری قانون باید افرادی که مکرراً مرتکب تخلف می‌شوند و مسئولیت‌های خویش را انجام نمی‌دهند، گوشمالی بدهند تا هم برای خودش و هم برای دیگران عبرت باشد.

داوود ناظری

ممکن است شما دوست داشته باشید