روزنامه اصلاح

نقش سراج الاخبار در حصول استقلال افغانستان چه بود؟

مطبوعات در بیداری و سمت دهی افکارعامه در هر برهه‌ای از تاریخ نقش بسیارارزنده دارد، اکنون که در آستانۀ تجلیل از صدمین سالروز استرداد استقلال افغانستان قرارداریم، خواستیم در رابطه به نقش سراج الاخبار به مدیریت محمود طرزی، نویسندۀ شهیرکشور در بیداری ذهنی و ریشه گرفتن افکار تجدد گرایانه در میان جوانان و مبارزات آنان به خاطرآزادی و حصول استقلال کشور؛ با شاه محمود زیارمل، یکتن از فرهنگیان با سابقۀ کشور، صحبت کنیم.

آقای زیارمل در رابطه به نقش سراج الاخبار در بیداری مردم و ریشه گرفتن افکار آزادی خواهی می گوید، تبدیل کردن یک جامعه عقب مانده از کاروان تمدن بشری به یک جامعه مدرن وابسته به آگاهی مردم آن است. تا زمانی که مردم آگاهانه و قدم به قدم  به سوی جاده ترقی و تعالی رهنمایی نشوند، قدرت پذیرش پدیده های نورا کمتر دارا می باشند. همچنان جنبش های آزادی خواهی باید از قدرت دفاعی در برابرمخالفان خود  برخوردار باشند تا برنامه های خود را بدون اصطکاک به پیش برده بتوانند. از اینرو سراج الاخبار نقش کلیدی در آگاهی دهی به مردم برای استرداد استقلال کشور داشت.

 به نظر شما آیا شاه امان الله خان به نقش مطبوعات در جریان مبارزات شان برای آزادی کشور از سلطه بیگانگان و تطبیق برنامه های اصلاحی توجه کرده
بود؟

باید گفت که برای حصول استقلال از انگلیس کارهای صورت گرفته بود که می توان از نقش سراج الاخبار صحبت کرد، اما ذهنیت مردم برای پذیرش برنامه‌های اصلاحی شاه امان الله خان آماده نشده بود. “پیش از آن که ذهنیت مردم عوض شود، کلاه های شان عوض شد”. با آنهم شاه امان الله خان می گفت که “این عصر قلم است، نه شمشیر”. بی گمان که قلم  در پخش و اشاعه‌ی افکار، نظریات و تطبیق برنامه ها نقش بسزا دارد، این مساله را محمود طرزی نویسنده پرکار و جهان دیده، سر محرر سراج الاخبار در جریان مبارزات آزادی خواهانه خود در مقالاتی که به خاطر بیداری ملت می نوشت، به اثبات رسانده بود. وی  در باره  فلسفه، اخلاقیات، دیانت و اصطلاحات در غرب به خوانندگان معلومات می داد و قدرت فکری و عملی اروپاییان را به جوانان پیش کش می کرد تا جوانان را تشویق  کند و ذهن آنان را آماده  رزمیدن برای آزادی کشور کند .

همچنان محمودطرزی در صفحات روزنامه سراج الا خبار از وضع مسلمانان، از بی اتفاقی، بی خبری، ضعف وعدم اعتماد به نفس می نوشت.

زیارمل می افزاید: طرزی
می نوشت که اسلام بر مبانی عقل استواراست.

 وی در حمایت از سلام و مسلمانان مقاله های چون: چه بودیم؟، چه شدیم؟، چه باید کرد؟ علم و اسلامیت را نوشت تا خوانندگان را تشویق کند که می توانند در برابر قدرت بزرگ ایستادگی کنند و آنرا شکست بدهند.

وی از علما می خواست که نفوذ شانرا در تنویراذهان  مردم بکار برده و گروه های مختلف زبانی، قومی را زیر لوای دین متحد سازند.

 چرا با وجود این که محتویات این روزنامه دربیداری، اتحاد و اتفاق مردم اثرات مفید داشت،  نشرات آن متوقف
شد؟

در زمان امیر حبیب الله خان با گذشت هرروز فعالیت سراج الاخبار به خاطر برانگیختن احساسات عمومی برای دفاع از میهن فزون تر می شد. به خصوص زمانی که رهبران مذهبی در ولایت های مشرقی قیام را در مقابل انگلیس ها راه انداری کردند و طرزی ندای استقلال کامل داخلی و خارجی را بلند کرد،  سرمقاله‌یی زیر عنوان
“حی علی الفلاح” را نوشت  و مردم را  به  قیام بر علیه انگلیس ها  فرا خواند
.

 زیارمل علاوه می کند که این نوشته های طرزی، امیر جبیب الله خان را به خشم آورد و نشر سراج الاخبار را متوقف کرد.

 اما شاه امان الله خان از اثر نفوذ طرزی و مقالات منتشره وی در سراج الاخبار، آرمان رهایی از استعمار را سرخط مشی سیاسی خود قرارداد.

آقای زیارمل در اخیر گفت، مطبوعات به گردانندگی افراد مدبر، آگاه و جهان دیده نقش بسیار مهم و ارزنده در اگاهی دهی ملت ها دارد و سبب میشود تا یک جامعه را از ذلت و بد بختی نجات بدهد. 

 ماری نبردآیین

ممکن است شما دوست داشته باشید